Z jakich ras powstał doberman: dawny pinczer niemiecki, psy rzeźnickie, rottweiler, beauceron, manchester terier. Co jest pewne, a co jest hipotezą.
Z jakich ras powstał doberman? Nie zachowały się zapiski samego Karla Friedricha Louisa Dobermanna, więc lista przodków rasy to w dużej mierze rekonstrukcja późniejszych autorów. Najczęściej wymienia się dawnego pinczera niemieckiego i niemieckie psy rzeźnickie jako podstawę, a jako późniejsze domieszki, beaucerona, manchester teriera i charta. Pełną historię rasy, od jej powstania po dzień dzisiejszy, opisujemy w osobnym filarze.
W skrócie- Rasa powstała bez prowadzonej wówczas dokumentacji krzyżówek, dlatego każda lista przodków jest w jakiejś mierze rekonstrukcją.- Najczęściej wymieniane rasy i typy to: dawny pinczer niemiecki, psy rzeźnickie, rottweiler, beauceron, manchester terier i chart angielski.- Źródła różnią się co do kolejności i udziału poszczególnych ras, warto rozróżniać to, co opisuje literatura, od tego, co jest przekazem albo czystą spekulacją.- Pokrewieństwo z pinczerami odzwierciedla dzisiejsza klasyfikacja FCI, umieszczająca dobermana w tej samej grupie co pinczery i sznaucery.
Z jakich ras powstał doberman: dlaczego nie ma jednej odpowiedzi
Louis Dobermann, twórca rasy działający w XIX wieku w niemieckiej Apoldzie, nie pozostawił po sobie szczegółowych zapisków dotyczących konkretnych krzyżówek, z których powstawał jego typ psa. Pierwsze formalne księgi rodowodowe rasy powstały dopiero po jego śmierci, gdy inni hodowcy porządkowali i ustalali standard tego, co wcześniej istniało w bardziej swobodnej formie. Dzisiejsze listy przodków pochodzą więc głównie z późniejszych monografii, relacji ustnych przekazywanych w środowisku hodowlanym oraz opracowań historycznych, i właśnie dlatego różne źródła podają nieco inne zestawy ras, w różnej kolejności ważności.
Przodkowie dobermana wymieniani najczęściej
Najczęściej pojawiającym się w literaturze elementem układanki jest dawny pinczer niemiecki, typ psa istniejący w Niemczech na długo przed uformowaniem się rasy dobermana, ceniony za czujność i żywy temperament. Obok niego regularnie wymienia się niemieckie psy rzeźnickie z XIX wieku, używane przy pracy z bydłem, którym przypisuje się wniesienie siły, odwagi i krótkiej, gęstej sierści. Pytanie, czy doberman pochodzi bezpośrednio od rottweilera, pojawia się często, ale literatura zwykle mówi raczej o wspólnych korzeniach obu ras w tych samych, dawnych psach rzeźnickich niż o bezpośrednim pochodzeniu jednej rasy od drugiej.
Doberman a beauceron pochodzenie: hipoteza o owczarku francuskim
Jedną z popularniejszych hipotez jest udział beaucerona, francuskiego owczarka o czarnym podpalanym umaszczeniu, zbliżonej wielkości i użytkowym charakterze pracy. Argumenty za tą hipotezą opierają się głównie na podobieństwie umaszczenia i sylwetki, a nie na zachowanych dokumentach potwierdzających konkretne krzyżówki, dlatego w literaturze status tej domieszki określa się zwykle jako przekaz środowiska hodowlanego, a nie udokumentowany fakt.
Beauceron z czarnym podpalanym umaszczeniem na polu
Doberman a manchester terier pochodzenie i domieszka charta
Kolejne domieszki, w tym manchester terier i chart, są zwykle przypisywane okresowi już po śmierci Dobermanna, gdy kolejni hodowcy w Apoldzie porządkowali i ujednolicali typ rasy. Według dostępnej literatury celem tych domieszek miało być uzyskanie smuklejszej, bardziej eleganckiej sylwetki, krótkiej i gładkiej sierści oraz wyraźnie zarysowanego podpalania. Podobnie jak przy beauceronie, status tych domieszek pozostaje przekazem historycznym, a nie potwierdzonym dokumentem rodowodowym z epoki.
Rzadziej wymieniane hipotezy
W niektórych, mniej rozpowszechnionych opracowaniach pojawiają się jeszcze inne psy jako możliwi przodkowie, między innymi dawne typy owczarków niemieckich czy niektóre wyżły. Te hipotezy mają wyraźnie status spekulacji, pojawiają się rzadziej, w pojedynczych źródłach, i warto do nich podchodzić z większą ostrożnością niż do wcześniej wymienionych, częściej powtarzanych elementów.
Rasa lub typ | Cechy, które miał wnieść | Okres | Status |
|---|---|---|---|
Dawny pinczer niemiecki | Czujność, temperament | Za życia Dobermanna | Opisane w literaturze |
Psy rzeźnickie | Siła, odwaga, krótka sierść | Za życia Dobermanna | Opisane w literaturze |
Rottweiler | Wspólne korzenie w psach rzeźnickich | Za życia Dobermanna | Przekaz |
Beauceron | Umaszczenie, sylwetka | Za życia Dobermanna | Przekaz |
Manchester terier | Smuklejsza sylwetka, gładka sierść | Po śmierci Dobermanna | Przekaz |
Chart angielski | Elegancja sylwetki | Po śmierci Dobermanna | Przekaz |
Inne typy (np. dawne owczarki) | Różne, niejednoznaczne | Nieokreślony | Spekulacja |
Doberman jaka to mieszanka dziś: rasa o zamkniętej księdze
Niezależnie od tego, ile jest prawdy w poszczególnych hipotezach o przodkach, współczesny doberman od ponad stu lat jest rasą o zamkniętej księdze rodowodowej, uznaną przez FCI i prowadzoną przez kluby rasy na całym świecie. Oznacza to, że dzisiejszy doberman nie jest mieszańcem w potocznym rozumieniu tego słowa, tylko w pełni ukształtowaną, czystą rasą z własnym wzorcem. Porównania charakteru i wyglądu dobermana z rasami, które mogły uczestniczyć w jego powstaniu, opisujemy osobno, w przeglądzie porównań z innymi rasami.
Zobacz, jak wygląda współczesny doberman: cztery szczenięta czarne podpalane z Export Pedigree FCI. Zobacz szczenięta.
Ciekawostka. Dawne niemieckie psy rzeźnickie, wymieniane wśród przodków dobermana, uznaje się także za przodków rottweilera, obie rasy mają więc w literaturze kynologicznej wspólne korzenie w tym samym typie dawnych psów pracujących.
Najczęstsze pytania
Czy doberman ma w sobie krew owczarka niemieckiego?
Owczarek niemiecki nie jest standardowo wymieniany wśród głównych przodków dobermana w większości literatury kynologicznej, pojawia się co najwyżej w rzadszych, mniej udokumentowanych hipotezach. Obie rasy powstały w podobnym czasie i regionie, ale ich rodowody rozwijały się osobno.
Czy badania genetyczne potwierdzają, od jakich ras pochodzi doberman?
Współczesne badania genetyczne psów pozwalają analizować pokrewieństwo między rasami, ale rekonstrukcja dokładnej historii krzyżówek sprzed ponad stu lat, bez zachowanej dokumentacji, pozostaje trudna nawet przy użyciu takich metod. Wyniki takich badań warto czerpać bezpośrednio z publikacji naukowych, jeśli interesuje Cię ten temat szczegółowo.
Czy pinczer średni jest bliskim krewnym dobermana?
Pinczer średni i doberman należą do tej samej grupy pinczerów i sznauczy w klasyfikacji FCI i dzielą pewne wspólne korzenie typologiczne, ale są odrębnymi, samodzielnymi rasami, a nie rasą i jej pomniejszoną wersją.
Skąd u dobermana czarne podpalane umaszczenie?
Umaszczenie to jedna z cech, które mogły zostać wniesione właśnie przez rasy takie jak beauceron, choć trudno wskazać jedno pewne źródło. Więcej o samym umaszczeniu dobermana i jego dziedziczeniu piszemy w osobnym artykule.
Czy do dobermana dodawano inne rasy już w XX wieku?
Od momentu zamknięcia księgi rodowodowej rasy, czyli od dawna, hodowla dobermana opiera się wyłącznie na krzyżowaniu psów w obrębie tej samej, uznanej rasy, a nie na dodawaniu nowych domieszek z zewnątrz. Wcześniejsze, historyczne domieszki dotyczą wyłącznie okresu kształtowania się rasy na przełomie XIX i XX wieku.
Wszystkie szczenięta z obecnego miotu znalazły dom? Zapisz się na kolejny miot.
Źródła
- Literatura kynologiczna o powstaniu rasy (monografie)
- DPCA i AKC, historia rasy
- Wzorzec FCI nr 143 i wzorce ras wyjściowych (FCI)
- PubMed, badania pokrewieństwa ras psów
