Umaszczenie dobermana: czarny i brązowy podpalany oraz inne koloryUmaszczenie dobermana: czarny i brązowy podpalany oraz inne kolory

Umaszczenie dobermana według wzorca FCI nr 143 (wersja z 13.11.2015) może być czarne albo brązowe, zawsze z rdzawoczerwonym, wyraźnie odgraniczonym podpalaniem. Wzorzec amerykańskiego związku AKC dopuszcza cztery kolory: oprócz czarnego i czerwonego (odpowiednika brązowego) także niebieski i płowy, nazywany też izabelowatym.

Brązowy podpalany to nazwa z wzorca FCI. W USA ten sam kolor nazywa się red (genotyp bb).

Wzorzec FCI opisuje dwie odmiany barwne: czarną i brązową. FCI traktuje je jako dwie odmiany rasy, z osobnym certyfikatem CACIB, przyznawanym na wystawach międzynarodowych, dla każdej z nich.

Czarny podpalany

Czarna sierść z rdzawoczerwonym podpalaniem. W słowniku umaszczeń ZKwP to „czarne podpalane”, a w rodowodach po angielsku „black with rust red”.

Brązowy podpalany, czyli czekoladowy

Brązowa sierść z takim samym podpalaniem. Słownik umaszczeń ZKwP i rodowody mówią o umaszczeniu „brązowym podpalanym” („brown with rust red”). Polskie tłumaczenie wzorca w ZKwP nazywa tę maść „czekoladową”. Doberman brązowy i doberman czekoladowy to więc ten sam kolor, a nie dwie różne odmiany.

U brązowych psów nos, wargi i oczy mogą mieć odpowiednio jaśniejszy odcień.

Podpalanie to rdzawoczerwone znaczenia w stałych miejscach. Wzorzec wymienia między innymi:

• kufę,
• plamki na policzkach i nad oczami,
• gardło,
• dwie plamy na piersi,
• łapy,
• wewnętrzną stronę ud,
• okolicę pod ogonem.

Wzorzec wymienia też wady umaszczenia: podpalanie zbyt jasne lub rozmyte, zbyt ciemną maskę, dużą czarną plamę na nogach oraz znaczenia na piersi ledwo widoczne albo zbyt duże.

Poza czarnym i brązowym spotyka się dobermany w kolorach rozjaśnionych. Według amerykańskiego klubu rasy DPCA za rozjaśnienie odpowiada osobny gen: jego forma dominująca (D) daje pełny kolor, a kolor rozjaśniony pojawia się dopiero przy dwóch kopiach formy recesywnej (d).

• Doberman niebieski ma w istocie szarą sierść, także z rdzawymi znaczeniami.
• Doberman izabelowaty (płowy, ang. fawn lub Isabella) ma sierść w kolorze, który DPCA porównuje do sierści wielbłąda.

Niebieski to rozjaśniony czarny, a płowy to rozjaśniony brązowy. Tak opisują to DPCA i recenzowana praca o genetyce rozjaśnienia u pinczerów, w tym dobermanów (Philipp i in. 2005).

Wzorzec FCI tych kolorów nie przewiduje: opisuje tylko czarne i brązowe umaszczenie. Wzorzec AKC dopuszcza cztery kolory: czarny, czerwony, niebieski i płowy (isabella), każdy z rdzawymi znaczeniami. Kolor spoza tej listy AKC dyskwalifikuje.

Więcej o różnicach między oboma wzorcami przeczytasz w artykule doberman europejski a amerykański.

CDA, czyli łysienie przy rozjaśnionym umaszczeniu

Z kolorami rozjaśnionymi wiąże się CDA (ang. color dilution alopecia), czyli łysienie psów o rozjaśnionym umaszczeniu. Po polsku spotyka się też nazwy „łysienie mutantów barwnych” i „choroba niebieskiego dobermana”. Najlepiej opisano je właśnie u dobermanów o niebieskim i płowym umaszczeniu, ale zdarza się też u innych ras.

To dziedziczne zaburzenie mieszków włosowych. Barwnik zbija się we włosach w duże grudki, przez co włos słabnie i łamie się tuż przy skórze. Szczenięta rodzą się z prawidłową sierścią. Zmiany pojawiają się później, według Merck Veterinary Manual zwykle przed ukończeniem pierwszego roku życia. Sierść staje się matowa i łamliwa, stopniowo się przerzedza, najczęściej zaczynając od grzbietu, a skóra może się łuszczyć. Łysieją tylko miejsca w rozjaśnionym kolorze. Rozpoznanie potwierdza lekarz weterynarii, zwykle na podstawie biopsji skóry.

Ważne są trzy rzeczy. Po pierwsze, nie każdy pies o rozjaśnionym umaszczeniu choruje: w badaniu 935 psów z 20 ras dwie kopie genu rozjaśnienia były warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym (Welle i in. 2009). Po drugie, według Merck Veterinary Manual to zaburzenie kosmetyczne, które nie wpływa na ogólny stan zdrowia psa. Po trzecie, CDA nie da się wyleczyć, ale można łagodzić objawy: lekarz weterynarii dobiera pielęgnację suchej skóry i leczy ewentualne zakażenia, a odsłoniętą skórę chroni się przed słońcem i urazami.

Wzorzec FCI wprost dyskwalifikuje białe plamy. Wzorzec AKC dopuszcza małą białą łatkę na piersi, nie większą niż pół cala kwadratowego (ok. 3,2 cm²). Białego umaszczenia nie przewiduje żaden z tych wzorców.

Osobną sprawą jest tak zwany biały doberman. Jego sierść jest w rzeczywistości jasnokremowa, a nos i wargi różowe. To nie kolor, tylko albinizm oczno-skórny: skutek utraty fragmentu genu SLC45A2 (Winkler i in. 2014). Nie ma on związku z genami rozjaśnienia. Wszystkie białe dobermany wywodzą się od jednej suki urodzonej w USA w 1976 roku. W badaniu 20 białych psów wszystkie mrużyły oczy w pełnym słońcu, a guzy skóry miało 12 z nich, wobec 1 na 20 psów o standardowym umaszczeniu. Amerykański klub rasy DPCA sprzeciwia się hodowli takich psów, a AKC od lat 90. oznacza w rejestrze potomków tej suki.

O tym, czy doberman jest czarny, brązowy, niebieski czy płowy, decydują dwa geny. Według DPCA:

• czarny (B) dominuje nad brązowym (b),
• pełny kolor (D) dominuje nad rozjaśnionym (d).

Pierwszy z nich to gen TYRP1 (locus B). Decyduje, czy ciemny barwnik w sierści jest czarny, czy brązowy. Drugi to gen melanofiliny MLPH (locus D), od którego zależy rozjaśnienie. Podpalanie wynika z jeszcze innego genu (ASIP, locus A), dlatego każdy z czterech kolorów dobermana ma podpalanie.

Każdy pies ma dwie kopie każdego z tych genów, po jednej od każdego z rodziców. Brązowy pies ma dwie kopie brązowego (bb). Czarny może mieć dwie kopie czarnego (BB) albo jedną czarnego i jedną brązowego (Bb). W tym drugim przypadku sam jest czarny, ale każdemu szczenięciu może przekazać gen brązowy, z szansą 50%. Po wyglądzie psa nie widać, czy nosi ukryty gen brązowy albo gen rozjaśnienia.

Tabela dotyczy par, w których żaden z rodziców nie nosi genu rozjaśnienia:

Wynik 100% oznacza, że wszystkie szczenięta będą miały ten kolor. Wyniki 50% i 75% to szansa dla każdego szczenięcia z osobna, a nie gwarantowany podział miotu. DPCA zaznacza, że w stosunkowo małym miocie, na przykład z 6-12 szczeniętami, proporcje z tabeli rzadko wychodzą dokładnie.

Kolor rozjaśniony może się pojawić tylko wtedy, gdy szczenię dostanie gen rozjaśnienia (d) od obojga rodziców. Wtedy zamiast czarnego jest niebieskie, a zamiast brązowego płowe. Według laboratorium genetycznego Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis znane dziś odmiany genu MLPH nie tłumaczą jeszcze wszystkich przypadków rozjaśnienia u dobermanów.

Arya, matka naszych szczeniąt, jest czarna podpalana. Simba del Cuore Nero, ojciec, jest brązowy podpalany. Oboje mają krótki włos. Arya i Simba del Cuore Nero mają swoje karty ze zdjęciami i danymi z rodowodu.

Wszystkie cztery szczenięta z tego miotu są czarne podpalane.

Kolejnego miotu spodziewamy się wiosną 2027. Jeśli chcesz, możesz zapisać się na kolejny miot i wybrać preferowane umaszczenie.

Wzorce FCI i AKC nie łączą charakteru z kolorem sierści. Wzorzec FCI mówi o usposobieniu przyjaznym i spokojnym oraz o silnym przywiązaniu do rodziny.

Więcej o tym, jaki jest doberman, przeczytasz w artykule o charakterze dobermana.

Umaszczenie jest jedną z rubryk rodowodu i według zasad FCI wpisuje się je w nazewnictwie wzorca rasy, razem z rodzajem włosa. Jak odczytać pozostałe rubryki, wyjaśniamy w artykule jak czytać rodowód FCI.

Czy istnieje niebieski doberman?

Tak, ale tylko we wzorcu AKC. Niebieski to kolor rozjaśniony, w istocie szary, z rdzawymi znaczeniami. Wzorzec FCI przewiduje tylko czarne i brązowe umaszczenie.

Czy doberman brązowy i czekoladowy to to samo?

Tak. Słownik umaszczeń ZKwP i rodowody mówią o umaszczeniu „brązowym podpalanym”, a polskie tłumaczenie wzorca nazywa ten kolor „czekoladowym”.

Jakiego koloru mogą być szczenięta czarnej suki i brązowego psa?

Czarne albo brązowe, a jeśli oboje rodzice noszą gen rozjaśnienia, także niebieskie albo płowe.

Brązowy rodzic ma dwie kopie genu brązowego (bb). Czarny może mieć dwie kopie genu czarnego (BB) albo jedną czarnego i jedną brązowego (Bb). Jeśli czarny rodzic ma BB, każde szczenię dostanie od niego gen czarny. Będzie więc czarne i będzie nosić ukryty gen brązowy. Jeśli ma Bb, każde szczenię ma 50% szans na kolor czarny i 50% na brązowy. To szansa dla każdego szczenięcia z osobna, a nie gwarantowany podział miotu.

Wyjątkiem jest rozjaśnienie. Jeśli szczenię dostanie gen rozjaśnienia od obojga rodziców, zamiast czarnego będzie niebieskie, a zamiast brązowego płowe.

Czym jest CDA i czy dotyczy dobermanów o niebieskim umaszczeniu?

Może dotyczyć, ale nie każdy taki pies choruje. To dziedziczne łysienie psów o rozjaśnionym umaszczeniu, według Merck Veterinary Manual bez wpływu na ogólne zdrowie. Więcej piszemy wyżej, w części o kolorach rozjaśnionych.

Czy biały doberman to albinos?

Tak. Sierść takiego psa jest jasnokremowa, a przyczyną jest albinizm oczno-skórny, spowodowany zmianą w genie SLC45A2. To nie kolor przewidziany przez wzorzec FCI ani AKC.

• https://www.fci.be/en/nomenclature/DOBERMANN-143.html
• https://www.fci.be/Nomenclature/Standards/143g02-en.pdf
• https://www.fci.be/Nomenclature/Standards/143g02-de.pdf
• https://zkwp.pl/wzorce/143.pdf
• https://zkwp.pl/regulaminy/slownik_ras_i_umaszczen.pdf
• https://images.akc.org/pdf/breeds/standards/DobermanPinscher.pdf
• https://dpca.org/breed/breed-standard/
• https://www.fci.be/medias/FCI-REG-ROI-en-22334.pdf
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1183202/
• https://vgl.ucdavis.edu/resources/dog-coat-color
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12140685/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21846741/
• https://www.merckvetmanual.com/integumentary-system/congenital-and-inherited-anomalies-of-the-integumentary-system/hereditary-alopecia-and-hypotrichosis-in-animals
• https://vcahospitals.com/know-your-pet/color-dilution-alopecia-in-dogs
• https://doi.org/10.1093/jhered/esp010
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3960214/
• https://dpca.org/albino/