Narkoza u psa: przygotowanie do zabiegu i opieka po wybudzeniuNarkoza u psa: przygotowanie do zabiegu i opieka po wybudzeniu

Narkoza u psa, czyli znieczulenie ogólne, u zdrowych psów wiąże się z niskim ryzykiem, jeśli lekarz oceni stan zdrowia przed zabiegiem, a Ty dopilnujesz głodówki według jego zaleceń. Po wybudzeniu pies bywa senny, chwiejny i zdezorientowany. Potrzebuje ciepłego, cichego miejsca, małej porcji jedzenia w porze wskazanej przez lekarza i obserwacji przez resztę dnia. Więcej o najczęstszych chorobach dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Długość głodówki i to, czy podać wodę lub stałe leki, ustala lekarz, zasady różnią się u szczeniąt, psów z cukrzycą i dorosłych psów.- Przed zabiegiem mówisz lekarzowi o wszystkich lekach, suplementach, wcześniejszych reakcjach na znieczulenie i skłonności do krwawień.- Po wybudzeniu normalne są senność, chwiejny chód, drżenie i skomlenie, niepokojące są blade dziąsła, duszność, powtarzające się wymioty i brak poprawy.- Pierwszego dnia pies nie chodzi po schodach, nie skacze i nie zostaje sam.

Premedykacja obejmująca uspokojenie i leki przeciwbólowe, wprowadzenie dożylne, intubacja i podtrzymanie znieczulenia gazem oraz stałe monitorowanie, w tym tętna, saturacji, ciśnienia, dwutlenku węgla i temperatury, składają się na typowy przebieg znieczulenia ogólnego, kończącego się kontrolowanym wybudzeniem. Sedacja różni się od pełnej narkozy głębokością i celem zastosowania.

Wiek, rasa i choroby przewlekłe

Ocena stanu zdrowia w skali ASA, choroby serca, nerek i wątroby, otyłość, przynależność do ras krótkoczaszkowych oraz zaawansowany wiek, który sam w sobie nie jest chorobą, to elementy, które lekarz bierze pod uwagę przy planowaniu znieczulenia.

Leki, suplementy i skłonność do krwawień

Informacja o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach oraz o ewentualnej skłonności do krwawień ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa zabiegu. Więcej o skłonności do krwawień w chorobie von Willebranda piszemy w osobnym artykule.

Głodówka według zaleceń lekarza, dostęp do wody, kontynuacja lub wstrzymanie stałych leków po konsultacji, spacer i załatwienie potrzeb fizjologicznych przed wizytą oraz przygotowane wcześniej legowisko i kołnierz lub ubranko pooperacyjne ułatwiają dzień zabiegu. Warto też wcześniej zapytać lekarza o sposób kontaktu po zabiegu, dobór leków przeciwbólowych i termin kontroli.

Pusty żołądek ogranicza ryzyko cofania się treści żołądkowej i zachłyśnięcia się w czasie znieczulenia. Wytyczne AAHA dotyczące znieczulenia w ostatnich latach zmieniły podejście do długości głodówki, dopuszczając czasem krótszy okres bez jedzenia lub niewielką porcję, dlatego dokładne zasady zawsze warto ustalić z lekarzem, zwłaszcza w przypadku szczeniąt i psów z cukrzycą, dla których stosuje się indywidualne podejście.

Narkoza u psa: etapy znieczulenia ogólnego na schemacie

Co jest normalne

Senność, chwiejny chód, skomlenie lub inna wokalizacja przy wybudzaniu, drżenie oraz lekko obniżona temperatura ciała to typowe, przejściowe objawy po znieczuleniu.

Jedzenie, picie i wyjście na siku

Jedzenie i picie wprowadzasz stopniowo, zgodnie z zaleceniami lekarza, a na spacer wychodzisz wyłącznie na smyczy.

Ciepło i spokój

Ciepłe legowisko ustawione na podłodze, bez konieczności wchodzenia po schodach czy wskakiwania na kanapę, sprzyja spokojnemu powrotowi do formy. Więcej o wychłodzeniu organizmu psa piszemy w osobnym artykule, bo tuż po narkozie pies gorzej reguluje temperaturę ciała.

Blade lub sine dziąsła, duszność, powtarzające się wymioty, nasilająca się zamiast ustępująca senność, krwawienie z rany, obrzęk, silny ból oraz brak oddania moczu w czasie wskazanym przez lekarza to sygnały wymagające pilnego kontaktu z lecznicą. Lekki kaszel po intubacji zwykle mija samoistnie w ciągu kilku dni.

U szczeniąt większe znaczenie ma ryzyko niskiego poziomu cukru we krwi i wychłodzenia, dlatego stosuje się u nich krótszą głodówkę według indywidualnych zaleceń. U seniorów lekarz zwykle przeprowadza dokładniejszą ocenę przed zabiegiem, wybudzanie bywa wolniejsze, a powrót do ruchu ostrożniejszy. Więcej o zdrowiu starszego dobermana piszemy w osobnym filarze. Opiekę po konkretnym zabiegu, takim jak kastracja, opisujemy w osobnym artykule.

Po zabiegu przydadzą się sposoby na podawanie leków: zobacz, jak podać psu tabletkę. Przeczytaj artykuł.

Ciekawostka. Już w 1847 roku, rok po pierwszym publicznym pokazie znieczulenia eterem u człowieka, w Anglii opisywano próby usypiania eterem zwierząt, w tym psów.

Dlaczego pies po narkozie piszczy i skomle?

To częsty, przejściowy element wybudzania się ze znieczulenia i nie zawsze oznacza silny ból, choć lekarz zawsze ocenia, czy potrzebne są dodatkowe leki przeciwbólowe.

Czy pies może pić wodę przed narkozą?

Zasady dotyczące dostępu do wody przed zabiegiem ustala lekarz i mogą się różnić w zależności od rodzaju zabiegu i stanu psa.

Dlaczego pies ma ogoloną łapę po zabiegu?

To miejsce, w którym zakładano dostęp dożylny do podania leków i płynów w trakcie znieczulenia.

Jak długo pies dochodzi do siebie po znieczuleniu?

Zwykle większość objawów ustępuje w ciągu jednego dnia, ale pełny powrót do normalnej aktywności zależy też od rodzaju wykonanego zabiegu, o czym więcej piszemy w artykule o rehabilitacji psa po operacji.

Kiedy pies po narkozie może zjeść normalny posiłek?

Moment powrotu do normalnej porcji ustala lekarz, zwykle po wcześniejszym podaniu mniejszej, lekkostrawnej porcji jedzenia.

Naucz się mierzyć psu tętno i oddechy, żeby spokojnie obserwować go po zabiegu. Przeczytaj artykuł.

• wytyczne AAHA dotyczące znieczulenia i monitorowania psów i kotów
• Merck Veterinary Manual: znieczulenie ogólne u zwierząt towarzyszących
• VCA Animal Hospitals: znieczulenie i opieka pooperacyjna u psów
• PubMed: prace o ryzyku powikłań znieczulenia u psów (m.in. projekt CEPSAF) i historii anestezjologii weterynaryjnej