Choroba Cushinga u psa: objawy nadczynności nadnerczyChoroba Cushinga u psa: objawy nadczynności nadnerczy

Choroba Cushinga u psa to przewlekły nadmiar kortyzolu, najczęściej u psów w średnim i starszym wieku. Typowe objawy to wzdęty, obwisły brzuch, cienka skóra, symetryczne łysienie tułowia, wzmożone pragnienie i apetyt. Rozpoznanie wymaga kilku testów, a leczenie trwa zwykle do końca życia i opiera się na regularnych kontrolach. Szerszy przegląd znajdziesz w artykule o chorobach dobermana i psów.

W skrócie- Nadmiar kortyzolu pochodzi najczęściej z guza przysadki, rzadziej z guza nadnercza albo z długiego podawania sterydów.- Wzdęty brzuch, cienka skóra i symetryczne łysienie pojawiają się stopniowo, często mylone ze starzeniem.- Podobne łysienie daje niedoczynność tarczycy i łysienie z rozrzedzenia barwy, dlatego różnicowanie jest kluczowe.- Rozpoznanie opiera się na testach hormonalnych i USG, a nie na jednym wyniku.- Leczenie farmakologiczne wymaga stałych kontroli, bo zbyt mocne działanie leku też jest groźne.

Kortyzol, produkowany przez korę nadnerczy pod kontrolą przysadki mózgowej, w prawidłowej ilości pomaga organizmowi reagować na stres i regulować metabolizm. Choroba Cushinga pojawia się, gdy tego hormonu jest przewlekle za dużo.

Postać przysadkowa i postać nadnerczowa. Najczęstszą przyczyną jest niewielki, łagodny guz przysadki, który pobudza nadnercza do nadprodukcji kortyzolu. Rzadziej przyczyną jest guz samego nadnercza.

Zespół Cushinga u psa po lekach sterydowych. Trzecią, jatrogenną przyczynę stanowi długotrwałe podawanie leków sterydowych, na przykład przy innej, przewlekłej chorobie, co również może wywołać objawy zbliżone do naturalnej choroby Cushinga.

Choroba dotyczy głównie psów w średnim i starszym wieku. Merck Veterinary Manual wymienia wśród ras częściej dotkniętych między innymi pudle, jamniki, teriery i boksery, choć rzadziej pojawia się też u psów dużych ras. Długotrwała terapia sterydowa z innego powodu jest osobnym, jatrogennym czynnikiem ryzyka, niezależnym od rasy.

Wzdęty, obwisły brzuch i słabsze mięśnie. Charakterystyczny, powiększony obrys brzucha wynika z osłabienia mięśni ściany brzucha i powiększenia wątroby, a nie z przybierania na wadze w klasycznym sensie.

Cienka skóra i symetryczne łysienie. Skóra staje się cieńsza, z widocznymi naczyniami krwionośnymi, mogą pojawić się zaskórniki i wapnica skóry, a sierść na tułowiu wypada symetrycznie po obu stronach ciała.

Pragnienie, apetyt i dyszenie w spoczynku. Pies pije i je więcej niż zwykle, a dyszenie pojawia się nawet w spoczynku, bez wyraźnego wysiłku czy gorąca.

Symetryczne łysienie tułowia mają wspólnie trzy różne przyczyny, dlatego samo wypadanie sierści nie wystarcza do rozpoznania. Choroba Cushinga zwykle łączy się z zachowanym lub wzmożonym apetytem i zwiększonym piciem, podczas gdy niedoczynność tarczycy częściej wiąże się z apatią i spowolnieniem. Łysienie z rozrzedzenia barwy dotyczy natomiast psów o rozjaśnionym umaszczeniu, na przykład niebieskim i izabelowatym, i zaczyna się zwykle w młodym wieku, niezależnie od poziomu hormonów.

Rozpoznanie opiera się na kilku badaniach: teście hamowania małą dawką deksametazonu, teście stymulacji ACTH oraz oznaczeniu stosunku kortyzolu do kreatyniny w moczu, często uzupełnionych o USG nadnerczy. Zgodnie z konsensusem ACVIM dotyczącym rozpoznawania nadczynności kory nadnerczy proces jest wieloetapowy, bo stres związany z samą wizytą czy inna, współistniejąca choroba mogą zafałszować pojedynczy wynik.

W postaci przysadkowej leczeniem pierwszego wyboru jest zwykle terapia farmakologiczna, dostosowywana indywidualnie przez lekarza na podstawie regularnych kontroli. Przy guzie nadnercza rozważa się operację, a przy dużym guzie przysadki, w wybranych przypadkach, radioterapię. Objawy zbyt silnego działania leku, takie jak apatia, wymioty, biegunka czy brak apetytu, są powodem do pilnego kontaktu z lekarzem, bo nadmierne obniżenie poziomu kortyzolu bywa równie niebezpieczne jak jego nadmiar.

Nadmiar kortyzolu sprzyja rozwojowi cukrzycy, nawracającym zakażeniom układu moczowego i kamieniom w pęcherzu, nadciśnieniu, zakrzepicy oraz ropnemu zapaleniu skóry. Każde z tych powikłań wymaga osobnej oceny lekarza prowadzącego leczenie choroby podstawowej.

Między wizytami warto notować ilość wypijanej wody, apetyt, masę ciała, tempo odrastania sierści i poziom energii na spacerach. Taki zapis ułatwia rozmowę z lekarzem o celach leczenia i pozwala szybciej zauważyć zmianę stanu psa. Szerzej o codziennej opiece nad starszym psem piszemy w osobnym filarze.

Ciekawostka. Nazwa choroby pochodzi od amerykańskiego neurochirurga Harveya Cushinga, który opisał zespół u ludzi w 1932 roku. U psów tę samą chorobę rozpoznaje się dziś znacznie częściej niż u ludzi.

Czy choroba Cushinga u psa jest bolesna?

Sama choroba zwykle nie powoduje bólu w klasycznym sensie, ale prowadzi do osłabienia, zmian skórnych i zwiększonego ryzyka powikłań, które obniżają komfort życia psa.

Czy psa z łagodnymi objawami trzeba od razu leczyć?

Decyzję o rozpoczęciu leczenia podejmuje lekarz weterynarii na podstawie pełnego obrazu klinicznego i wyników badań, a nie tylko nasilenia pojedynczego objawu.

Czy sierść odrośnie po rozpoczęciu leczenia?

U części psów sierść stopniowo odrasta po ustabilizowaniu poziomu kortyzolu, choć tempo i pełny powrót do wcześniejszego wyglądu bywają różne.

Czy stres może zafałszować wynik testów hormonalnych?

Tak, dlatego rozpoznanie opiera się na kilku badaniach łącznie, a nie na jednym wyniku, i czasem wymaga powtórzenia testu w innych warunkach.

Czy choroba Cushinga skraca życie psa?

Przy odpowiednio prowadzonym leczeniu i regularnych kontrolach wiele psów żyje z tą chorobą przez dłuższy czas, choć rokowanie zależy od przyczyny, wieku i obecności powikłań.

Nadmiar kortyzolu sprzyja zakażeniom i kamieniom w pęcherzu. Poznaj objawy kamicy moczowej. Starszy pies dużo pije i często sika? Sprawdź też objawy niewydolności nerek.

• Merck Veterinary Manual: Cushing's disease (hyperadrenocorticism) in animals
• ACVIM Consensus Statement: diagnosis of spontaneous canine hyperadrenocorticism (PubMed)
• VCA Animal Hospitals: Cushing's disease in dogs, color dilution alopecia
• Cornell University College of Veterinary Medicine: choroby endokrynologiczne psów
• PubMed: historia opisu zespołu Cushinga