Kamica moczowa u psa: kamienie w pęcherzu, objawy i leczenieKamica moczowa u psa: kamienie w pęcherzu, objawy i leczenie

Kamica moczowa u psa to tworzenie się kryształów i kamieni w nerkach, pęcherzu lub cewce moczowej. Objawia się zwykle częstym oddawaniem małych ilości moczu, parciem, krwią w moczu oraz wylizywaniem okolic cewki. Stanem nagłym jest zatkanie cewki, częstsze u samców: gdy pies wyraźnie prze, a mocz nie leci, jedziesz do lecznicy od razu, bez zwlekania. Pełny przegląd chorób, na które predysponowana jest rasa, znajdziesz w osobnym filarze.

W skrócie- Kryształy w moczu nie zawsze oznaczają kamicę; kamienie to już większe złogi, które trzeba dokładnie zidentyfikować.- Dwa najczęstsze rodzaje kamieni to struwity i szczawiany wapnia, o różnym mechanizmie powstawania.- Struwity często można rozpuścić odpowiednią dietą, szczawianów nie da się rozpuścić w ten sposób, rodzaj kamienia decyduje o metodzie leczenia.- Parcie bez oddania moczu u samca to zawsze stan nagły, wymagający natychmiastowej pomocy.- Większa ilość wypijanej wody i dieta dobrana do rodzaju kamienia zmniejszają ryzyko nawrotu.

Warto rozróżnić trzy poziomy tego samego zjawiska: kryształy, widoczne dopiero pod mikroskopem podczas badania moczu, drobny piasek, wyczuwalny czasem jako osad, oraz właściwe kamienie w pęcherzu lub nerkach, które mogą osiągać znaczne rozmiary. Zgodnie z Merck Veterinary Manual do powstawania złogów sprzyja kilka czynników jednocześnie: zbyt zagęszczony mocz, niewłaściwy odczyn moczu, dieta, współistniejące zakażenia dróg moczowych oraz predyspozycje niektórych ras do konkretnych rodzajów kamieni.

Struwity: związek z zakażeniem. Ten rodzaj kamieni powstaje najczęściej w związku z zakażeniem dróg moczowych, które zmienia odczyn moczu w sposób sprzyjający ich tworzeniu.

Szczawiany wapnia: nie rozpuszczają się dietą. W odróżnieniu od struwitów, szczawianów nie da się rozpuścić samą zmianą diety, jeśli już powstały, zwykle wymagają usunięcia innymi metodami.

Rzadsze kamienie: moczanowe i cystynowe. Te typy zdarzają się rzadziej i częściej wiążą się z konkretnymi predyspozycjami rasowymi lub metabolicznymi, opisywanymi szczegółowo przez Merck Veterinary Manual i Minnesota Urolith Center. Dokładne proporcje występowania poszczególnych typów kamieni warto sprawdzać bezpośrednio w danych tych źródeł, bo zmieniają się one w czasie i różnią między populacjami psów.

Do typowych objawów należą: częste oddawanie małych ilości moczu, wyraźne parcie, krew widoczna w moczu, wypadki w domu u psa wcześniej czystego oraz nadmierne wylizywanie okolic cewki moczowej. Część psów z kamicą nie wykazuje jednak żadnych wyraźnych objawów, a same kamienie bywają wykrywane przypadkowo, na przykład podczas rutynowego badania USG czy RTG z zupełnie innego powodu.

U samców kamienie mogą zaklinować się w wąskiej części cewki moczowej, prowadząc do całkowitej niedrożności, to bezpośredni stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej interwencji. Objawami są uporczywe parcie bez wydalania moczu, ból brzucha, wymioty i wyraźna apatia. Zgodnie z Merck Veterinary Manual długotrwała niedrożność niesie ryzyko poważnych zaburzeń elektrolitowych oraz uszkodzenia samego pęcherza, dlatego w takiej sytuacji nie ma miejsca na czekanie, trzeba jechać do lecznicy natychmiast. Więcej o tym, kiedy wymioty u psa są objawem alarmowym, piszemy w osobnym artykule.

Diagnostyka opiera się na kilku uzupełniających się badaniach: analizie i posiewie moczu, zdjęciu RTG, przy czym część rodzajów kamieni jest na nim słabo widoczna lub niewidoczna wcale, badaniu USG, a w przypadku usuniętego kamienia także jego szczegółowej analizie w wyspecjalizowanym laboratorium. Dopiero taki komplet informacji pozwala lekarzowi jednoznacznie ustalić rodzaj kamienia i dobrać odpowiednie leczenie.

W przypadku struwitów leczenie często opiera się na specjalnej diecie rozpuszczającej kamienie, prowadzonej równolegle z leczeniem współistniejącego zakażenia dróg moczowych. Szczawiany wapnia, których nie da się rozpuścić dietą, zwykle wymagają zabiegu, podobnie jak każda sytuacja niedrożności cewki, w której czas ma kluczowe znaczenie. Zgodnie z aktualną wiedzą weterynaryjną dostępne są też metody małoinwazyjne, choć ostateczną decyzję o konkretnym sposobie leczenia zawsze podejmuje prowadzący lekarz weterynarii na podstawie pełnego obrazu klinicznego.

Dieta weterynaryjna dobrana do konkretnego rodzaju kamienia, zalecona i dobrana przez lekarza, odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom. Równie ważne jest zwiększenie ilości wypijanej przez psa wody, pomaga w tym karma mokra oraz dodatkowe miski z wodą rozstawione w różnych miejscach domu, a także częstsze wyjścia na siku, zmniejszające czas, przez jaki zagęszczony mocz zalega w pęcherzu. Regularne kontrole moczu w rytmie zaleconym przez lekarza pozwalają wcześnie wychwycić ewentualny nawrót, zanim rozwinie się w poważniejszy problem. O tym, jak karma wpływa na ogólne zdrowie dobermana, piszemy szerzej w filarze o żywieniu.

Dodatkowe miski z wodą w domu, żeby pies pił więcej po leczeniu kamicy

Kamica moczowa to jeden z wielu problemów zdrowotnych psów. Zobacz przegląd chorób, na które predysponowany jest doberman. Zobacz przegląd chorób.

Instrukcja zbierania próbki moczu od dużego psa: czysty, suchy pojemnik; najlepiej pierwszy poranny mocz; zbieranie ze środkowego strumienia, jeśli to możliwe; przechowywanie w chłodnym miejscu do czasu dostarczenia; dostarczenie do lecznicy możliwie szybko, najlepiej tego samego dnia.

Ciekawostka. Minnesota Urolith Center przy Uniwersytecie Minnesoty od dziesięcioleci analizuje kamienie moczowe psów i kotów przesyłane przez lekarzy weterynarii z wielu krajów, dlatego jego zestawienia należą do głównych źródeł danych o rodzajach kamieni moczowych.

Czy kamienie mogą wrócić po zabiegu?

Tak, nawrót jest możliwy, zwłaszcza bez dalszej profilaktyki, dlatego po zabiegu tak ważne są odpowiednia dieta, zwiększona ilość wypijanej wody i regularne kontrole zalecone przez lekarza.

Czy twarda woda z kranu sprzyja kamicy?

Twardość wody sama w sobie nie jest jedynym ani głównym czynnikiem ryzyka, dieta, nawodnienie i predyspozycje indywidualne psa mają zwykle większe znaczenie niż sam skład mineralny wody pitnej.

Dlaczego struwity częściej dotyczą suk, a niedrożność samców?

Różnice anatomiczne dróg moczowych między płciami sprawiają, że zakażenia sprzyjające struwitom częściej dotyczą suk, natomiast węższa i dłuższa cewka moczowa samców zwiększa ryzyko, że nawet niewielki kamień spowoduje u nich całkowitą niedrożność.

Czy pies z kamicą może dostawać smakołyki?

W trakcie leczenia dietą weterynaryjną warto ograniczyć dodatkowe przysmaki spoza zaleconego planu żywieniowego lub skonsultować ich rodzaj z lekarzem, bo mogą wpływać na skuteczność samej diety.

Jak zebrać próbkę moczu od dużego psa?

Najlepiej użyć czystego, suchego pojemnika i spróbować złapać próbkę ze środkowego strumienia podczas porannego wyjścia, a następnie dostarczyć ją do lecznicy możliwie szybko, przechowując w międzyczasie w chłodnym miejscu.

Niedrożność zdarza się też w jelitach, gdy pies połknie przedmiot. Poznaj objawy i pierwsze kroki. Zobacz artykuł.

• Merck Veterinary Manual (kamica moczowa u psów)
• Minnesota Urolith Center, University of Minnesota (rodzaje kamieni i ich częstość)
• VCA Animal Hospitals
• publikacje recenzowane w PubMed (konsensus ACVIM dotyczący leczenia i zapobiegania kamicy)