Chłoniak u psa: pierwsze objawy, rozpoznanie i możliwości leczeniaChłoniak u psa: pierwsze objawy, rozpoznanie i możliwości leczenia

Chłoniak u psa to nowotwór układu chłonnego, który najczęściej zaczyna się od niebolesnego powiększenia węzłów chłonnych, na przykład pod żuchwą lub za kolanami. Rozpoznaje się go na podstawie cytologii lub wycinka, a podstawą leczenia jest chemioterapia, która u wielu psów daje okres remisji przy dobrej jakości życia. Szerszy przegląd znajdziesz w artykule o chorobach dobermana i psów.

W skrócie- Najczęstsza jest postać wieloogniskowa z powiększeniem wielu węzłów chłonnych naraz.- Powiększony węzeł ma wiele przyczyn, chłoniak to tylko jedna z nich, dlatego potrzebna jest cytologia.- Rokowanie zależy między innymi od typu komórek, stadium i odpowiedzi na leczenie.- Psy zwykle znoszą chemioterapię lepiej niż ludzie, a celem jest remisja przy dobrym samopoczuciu.- Czasy przeżycia warto omawiać bezpośrednio z lekarzem, na podstawie źródeł takich jak Merck, VCA czy Cornell.

Limfocyty, komórki układu odpornościowego, występują w węzłach chłonnych i innych narządach limfatycznych w całym ciele. Chłoniak, zgodnie z Merck Veterinary Manual, należy do częstszych nowotworów rozpoznawanych u psów, a literatura wymienia rasy, u których choroba ta pojawia się częściej, na przykład boksery czy golden retrievery, choć te dane odnosimy tu wyłącznie ogólnie, bez własnych liczb. Szerszy przegląd nowotworów opisywanych u ras psów to temat osobnego artykułu.

Postać wieloogniskowa. Najczęstsza postać, objawiająca się powiększeniem wielu węzłów chłonnych jednocześnie.

Postać pokarmowa. Rozwija się w przewodzie pokarmowym i daje objawy trawienne.

Postać śródpiersiowa. Umiejscowiona w klatce piersiowej, może dawać objawy oddechowe.

Postać skórna. Zmiany rozwijają się bezpośrednio w skórze.

Niebolesne, twarde, przesuwalne węzły chłonne, apatia, chudnięcie i spadek apetytu to typowe pierwsze objawy. W postaci pokarmowej dochodzą wymioty i biegunka, w postaci śródpiersiowej kaszel, duszność i wzmożone pragnienie związane z podwyższonym poziomem wapnia. W zaawansowanej chorobie może pojawić się też niedokrwistość. Powiększone węzły chłonne jako objaw o wielu możliwych przyczynach to temat osobnego, przyszłego artykułu.

Węzły podżuchwowe, przedłopatkowe i podkolanowe są zwykle wyczuwalne u zdrowego psa, natomiast węzły pachowe i pachwinowe stają się wyraźnie wyczuwalne dopiero po powiększeniu. Warto porównywać obie strony ciała, oceniać wielkość węzłów oraz sprawdzać, czy ich dotykanie sprawia psu ból. Jakikolwiek niepokojący wynik takiej domowej kontroli jest powodem do wizyty u lekarza.

Rozpoznanie zwykle zaczyna się od biopsji cienkoigłowej i cytologii, a w razie potrzeby uzupełnia się je wycinkiem do badania histopatologicznego oraz immunofenotypowaniem, określającym typ komórek nowotworowych, metodą cytometrii przepływowej lub PARR. Stadium choroby ocenia się według klasyfikacji WHO, od I do V, z dodatkowym podziałem na podstadia a i b, co pomaga zaplanować leczenie.

Podstawą leczenia są wielolekowe protokoły chemioterapii, takie jak schemat CHOP, choć stosuje się też leczenie jednym lekiem. Sterydy bywają wykorzystywane jako leczenie paliatywne, jednak zgodnie z Merck ich wcześniejsze zastosowanie może obniżyć skuteczność późniejszej chemioterapii. Typowe działania niepożądane zwykle są łagodniejsze niż u ludzi, a lekarz pomaga je kontrolować. W trakcie leczenia warto zachować odpowiednią higienę przy kontakcie z wydalinami psa.

Immunofenotyp, stadium choroby, obecność podstadium b, konkretna postać choroby oraz odpowiedź na pierwszy cykl chemioterapii to główne czynniki wpływające na rokowanie. Dokładne czasy przeżycia i odsetki remisji warto omówić bezpośrednio z lekarzem prowadzącym, opierając się na aktualnych źródłach, takich jak Merck, VCA czy Cornell.

Gdy celem leczenia staje się przede wszystkim komfort psa, kluczowe są kontrola bólu, apetytu i nawodnienia. Skala jakości życia opracowana przez lekarkę weterynarii Alice Villalobos bywa pomocnym narzędziem w rozmowie z lekarzem o dalszych krokach. Ważne jest też wsparcie samego opiekuna w tym trudnym czasie. Więcej o opiece nad starszym psem i jakości jego życia piszemy w osobnym filarze.

Regularny przegląd to okazja, by lekarz obmacał węzły chłonne psa. Zobacz, jak zaplanować wizyty kontrolne. Zobacz artykuł o wizytach kontrolnych.

Ciekawostka. Chłoniak nieziarniczy u psów jest pod wieloma względami podobny do chłoniaka u ludzi, dlatego psy biorą udział w programach onkologii porównawczej, na przykład prowadzonym przez amerykański National Cancer Institute.

Czy chłoniak u psa boli?

Samo powiększenie węzłów chłonnych zwykle nie jest bolesne, choć w miarę postępu choroby mogą pojawić się objawy związane z dyskomfortem, dlatego ocenę bólu warto zostawić lekarzowi.

Czy chłoniak u psa jest zaraźliwy dla ludzi lub innych psów?

Nie, chłoniak nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się na inne zwierzęta ani na ludzi.

Czy psu wypadnie sierść w trakcie chemioterapii?

U większości psów wypadanie sierści podczas chemioterapii jest znacznie mniej nasilone niż u ludzi, choć zdarzają się wyjątki zależne od rasy i protokołu leczenia.

Czy można leczyć chłoniaka wyłącznie sterydami?

Same sterydy działają głównie paliatywnie i przez krótszy czas niż pełna chemioterapia, dlatego decyzję o wyborze metody leczenia zawsze podejmuje się razem z onkologiem weterynaryjnym.

Jak zachować bezpieczeństwo domowników, gdy pies przyjmuje chemioterapię?

Lekarz prowadzący leczenie przekazuje szczegółowe zalecenia dotyczące higieny i kontaktu z wydalinami psa w trakcie terapii, których warto ściśle przestrzegać.

Wysoki poziom wapnia przy chłoniaku może obciążać nerki. Poznaj objawy niewydolności nerek u psa.

• Merck Veterinary Manual: Lymphoma in dogs
• VCA Animal Hospitals: Lymphoma in dogs, chemotherapy in pets
• Cornell University College of Veterinary Medicine: onkologia, chłoniak u psów
• National Cancer Institute: Comparative Oncology Program
• PubMed: publikacje o czynnikach rokowniczych chłoniaka u psów; skala jakości życia wg Villalobos