Szczeniak dobermana 6 tygodni uczy się w miocie hamowania gryzienia i psiej komunikacji. Zobacz, co daje mu matka, rodzeństwo i pierwszy kontakt z ludźmi.
Szczeniak dobermana 6 tygodni po urodzeniu uczy się w miocie rzeczy, których człowiek nie nauczy go równie dobrze: kontroli siły gryzienia, czytania sygnałów innych psów i zasad zabawy. Matka wyznacza granice, a krótkie, spokojne kontakty z ludźmi i nowymi bodźcami tylko uzupełniają tę naukę, zgodnie z zaleceniami AVSAB i przeglądami badań publikowanych w PubMed. To kolejny odcinek pełnej osi rozwoju szczeniaka dobermana.
W skrócie- Hamowanie gryzienia szczenię ćwiczy głównie na rodzeństwie, zbyt mocne ugryzienie przerywa zabawę, co uczy dozowania siły.- Matka uczy granic sygnałami ciała i odejściem, a nie karą w ludzkim rozumieniu tego słowa.- W szóstym i siódmym tygodniu szczenię poznaje podstawy psiej komunikacji, między innymi ukłon zabawowy i przerwy w zabawie.- Spokojne kontakty z ludźmi i nowymi bodźcami uzupełniają naukę w miocie, ale jej nie zastępują.
Szczeniak dobermana 6 tygodni: dlaczego ten etap spędza się z rodzeństwem
Wiele umiejętności społecznych szczenię najlepiej opanowuje właśnie w kontakcie z rodzeństwem, a nie w izolacji, badania i przeglądy literatury, w tym praca Howell i współautorów z 2015 roku, indeksowana w PubMed, podkreślają znaczenie wczesnej socjalizacji w miocie dla dalszego rozwoju psa. Umiejętności wypracowane w tym okresie, jak kontrola siły gryzienia, trudno w pełni nadrobić później, gdy szczenię trafi już do nowego domu bez rodzeństwa. To nie jest tekst o tym, kiedy szczenię powinno opuścić miot, ten temat opisujemy osobno, tutaj skupiamy się na tym, co dokładnie dzieje się w tym czasie.
Hamowanie gryzienia u szczeniąt: jak działa lekcja w miocie
Mechanizm tej nauki jest prosty i skuteczny: gdy jedno szczenię ugryzie drugie zbyt mocno w trakcie zabawy, ugryzione piszczy i przerywa zabawę, czasem się odsuwa. Ta natychmiastowa konsekwencja uczy szczenię, że zbyt mocny nacisk szczęk kończy przyjemną aktywność, w ten sposób, metodą prób i błędów, uczy się stopniowo dozować siłę gryzienia. Ta umiejętność, zwana hamowaniem gryzienia, ma znaczenie daleko wykraczające poza okres szczenięcy, dorosły pies, który dobrze ją opanował, w sytuacji stresu czy zaskoczenia z większym prawdopodobieństwem zareaguje delikatniej, niż gdyby tej lekcji nigdy nie przeszedł.
Szczenięta w miocie: zabawa ma swoje reguły
Zabawa między szczeniętami wcale nie jest chaotyczna, choć na pierwszy rzut oka może tak wyglądać, ma swoje powtarzalne reguły. Ukłon zabawowy, czyli przednie łapy nisko przy ziemi, a zad uniesiony w górę, to wyraźny sygnał „to, co teraz robię, to zabawa, a nie prawdziwa konfrontacja”. W trakcie zabawy szczenięta zamieniają się rolami, silniejsze szczenię czasem celowo „przegrywa” starcie, co uczy elastyczności w kontaktach społecznych. Pojawiają się też krótkie przerwy w zabawie i wyraźne zaproszenia do dalszej gonitwy. Podobne, choć jeszcze prostsze formy zabawy widać już wcześniej, w czwartym i piątym tygodniu życia, w szóstym i siódmym tygodniu te wzorce stają się wyraźniejsze i bardziej złożone.
Czego uczy matka: granice, spokój i samodzielność
Suka reaguje na zbyt natarczywe szczenięta w sposób daleki od tego, co ludzie nazywają karą, zwykle wystarczy odwrócenie się, odejście na chwilę albo krótki, stanowczy sygnał ciałem, żeby szczenię zrozumiało, że przekroczyło granicę. Matka stopniowo ogranicza też czas karmienia, co jest naturalną częścią procesu odsadzania. Jej ogólny spokój ma zresztą znaczenie dla całego miotu, szczenięta wyraźnie czerpią z tego stabilizującego wzorca zachowania. Opiekę matki od pierwszych dni po urodzeniu opisujemy szerzej w artykule o okresie noworodkowym.
Suka spokojnie odwraca głowę od natarczywego szczenięcia
Psia komunikacja: sygnały, które szczenię poznaje w 6.-7. tygodniu
W tym okresie szczenię zaczyna też rozumieć i samo wysyłać podstawowe sygnały psiej komunikacji: postawę ciała, ułożenie uszu i ruchy ogona, które razem tworzą bogaty, niewerbalny język. Uczy się też odwracania głowy jako sygnału uspokajającego oraz robienia krótkich pauz w trakcie interakcji, zamiast działania w sposób ciągły i nieprzewidywalny. Nauka tych sygnałów już w miocie realnie ułatwia dorosłemu psu późniejsze spotkania z innymi psami na spacerach, o tym, jak wygląda zachowanie dorosłego dobermana, piszemy w osobnym artykule.
Szczeniak 7 tygodni: pierwsze kontakty z ludźmi i bodźcami
W siódmym tygodniu dobrze sprawdzają się już krótkie, spokojne spotkania z różnymi osobami, delikatne oswajanie z dotykiem łap i uszu oraz kontrolowany kontakt z nowymi dźwiękami i przedmiotami w bezpiecznych, znanych warunkach. Zgodnie z zaleceniami AVSAB takie doświadczenia mają uzupełniać naukę zdobywaną w miocie, a nie jej zastępować, obie formy uczenia się są ważne i działają najlepiej razem. Co dokładnie zmienia się, gdy szczenię kończy osiem tygodni, opisujemy w kolejnym artykule tego klastra.
Jak te lekcje zobaczysz w „Obserwacjach opiekuna”
We wpisach z szóstego i siódmego tygodnia często widać właśnie te lekcje w praktyce: przerwaną zabawę po zbyt mocnym ugryzieniu, reakcję szczenięcia na delikatny dotyk czy szybki powrót do równowagi po chwilowym zaskoczeniu nowym bodźcem. Podobnie jak we wcześniejszych tygodniach, staramy się opisywać konkretne, zaobserwowane zachowania, a nie przypisywać szczeniętom ostatecznych cech charakteru, przykład takich wpisów zobaczysz w dzienniku Różowej.
Zobacz „Obserwacje opiekuna” czterech szczeniąt dobermana i sprawdź, jak wygląda ich nauka w miocie. Zobacz szczenięta.
Lekcja w miocie → umiejętność dorosłego psa
Lekcja w miocie | Jak to wygląda | Co z tego wynika u dorosłego psa |
|---|---|---|
Przerwana zabawa po mocnym ugryzieniu | Pisk rodzeństwa, koniec zabawy | Kontrola siły szczęk |
Ukłon zabawowy | Przednie łapy nisko, zad w górze | Jasne zapraszanie do zabawy bez nieporozumień |
Odejście matki | Suka odsuwa się od natarczywego szczenięcia | Akceptacja granic innych psów |
Zamiana ról w zabawie | Silniejsze szczenię czasem „przegrywa” | Elastyczność w kontaktach z innymi psami |
Ciekawostka. Ukłon zabawowy, przednie łapy nisko przy ziemi, zad uniesiony w górę, jako sygnał zapraszający do zabawy u psowatych szczegółowo badał etolog Marc Bekoff, opisując go w publikacjach naukowych poświęconych zachowaniu zabawowemu.
Najczęstsze pytania
Czy szczenię, które najwięcej gryzie w miocie, będzie gryzło w domu?
Niekoniecznie, intensywność zabawy w miocie niewiele mówi o przyszłym zachowaniu w domu, a hamowanie gryzienia to umiejętność, którą dalej rozwija się już po przeprowadzce, w kontakcie z nowym opiekunem. Ważniejsze od samej intensywności jest to, czy szczenię reaguje na sygnały przerywające zabawę.
Czy szczeniak 7 tygodni rozpoznaje ludzi?
Zaczyna rozróżniać znane osoby od nieznanych i reagować na nie nieco inaczej, choć ten proces wciąż się rozwija w kolejnych tygodniach. To dobry moment na pierwsze, spokojne kontakty z różnymi ludźmi.
Czy szczenię jedynak uczy się hamowania gryzienia?
Bez rodzeństwa ta nauka jest trudniejsza, bo brakuje naturalnego partnera do zabawy dającego natychmiastową informację zwrotną. W takich sytuacjach dodatkowego znaczenia nabiera kontakt z matką i, jeśli to możliwe, z innymi, dobrze zsocjalizowanymi psami.
Czy 6-tygodniowego szczeniaka można już uczyć prostych sygnałów?
Tak, choć na tym etapie chodzi raczej o budowanie pozytywnych skojarzeń niż o formalne komendy, krótkie, przyjemne interakcje z człowiekiem świetnie się do tego nadają. Pełne, celowe szkolenie komend zaczyna się zwykle nieco później, już w nowym domu.
Czy zabawa w miocie bywa zbyt ostra?
Zdarza się, że zabawa staje się chwilowo zbyt intensywna, ale zdrowe szczenięta zwykle same regulują jej natężenie dzięki opisanym wcześniej sygnałom. Matka albo opiekun mogą w razie potrzeby delikatnie przerwać zbyt rozbuchaną zabawę, dając szczeniętom chwilę na uspokojenie się.
Poznaj Malinową: zobacz jej stronę, zdjęcia i wpisy z kolejnych tygodni. Zobacz stronę Malinowej.
Źródła
- AVSAB Position Statement on Puppy Socialization
- Howell T.J. i in. (2015), przegląd o wczesnej socjalizacji szczeniąt, przez PubMed
- Bekoff M., publikacje o sygnałach zabawy u psowatych (np. Behaviour 1995)
- Scott J.P., Fuller J.L., Genetics and the Social Behavior of the Dog (1965)