Zabawa psów czy bójka? Porównanie sygnałów zabawy i eskalacji, tabela do szybkiej oceny i bezpieczne sposoby przerywania zabawy mocno bawiących się psów.
Zabawa psów czy bójka? O zabawie świadczą luźne, przesadne ruchy, ukłony zabawowe, przerwy i zamiana ról, a o eskalacji sztywnienie, cisza, jednostronny pościg i brak przerw. Gdy sygnały zabawy znikają, przerywasz spotkanie spokojnie, zanim dojdzie do bójki. Przy dobermanie, który bawi się bardzo fizycznie, obserwujesz to szczególnie uważnie. O socjalizacji dobermana z innymi psami i ludźmi piszemy szerzej w osobnym filarze.
W skrócie- Zabawa bywa głośna i chaotyczna, ale psy regularnie robią przerwy i zamieniają się rolami.- Ukłon zabawowy i przesadne, „głupkowate” ruchy mówią: to nadal zabawa.- Eskalację zapowiada sztywne ciało, zamarcie, zamknięty pysk i pościg, w którym jeden pies tylko ucieka.- Przerywasz przez odwołanie i rozdzielenie w ruchu, nigdy wkładając ręce między walczące psy.- Dobermany często bawią się bardzo fizycznie, więc dobierasz im partnerów o podobnym stylu i wielkości.
Jak bawią się psy: elementy zdrowej zabawy
Ukłon zabawowy, samoutrudnianie, czyli sytuacja, w której silniejszy pies celowo słabnie, zamiana ról, pozorowane gryzienie oraz rozluźniony pysk to elementy zdrowej zabawy, opisywane w pracach Marca Bekoffa i nowszych publikacjach o sygnałach zabawy.
Zabawa psów czy bójka: sygnały w porównaniu
Ciało i ruch. Luźne, przesadne ruchy wskazują na zabawę, a sztywne ciało i zamarcie na eskalację.
Dźwięki. Warczenie i szczerzenie w zabawie nie przesądzają jeszcze o bójce, natomiast cisza mówi znacznie więcej.
Rytm i przerwy. Regularne przerwy w zabawie są typowe dla zdrowej interakcji, a ich brak jest sygnałem ostrzegawczym.
Zachowanie po rozdzieleniu. Chęć powrotu do zabawy po krótkim rozdzieleniu wskazuje na zabawę, a unikanie kontaktu na eskalację.
Psy gryzą się w zabawie: kiedy to normalne
Zahamowanie siły gryzienia, chwyty za kark, łapy i fałdy skóry oraz piski jako sygnał „za mocno” to normalne elementy zabawy. Ślady po zabawie, takie jak zaczerwienienie czy drobne otarcia, są jednak powodem, żeby przy kolejnych spotkaniach zachować większą ostrożność.
Szare strefy: zabawa, która zaczyna się psuć
Rosnące pobudzenie bez przerw, sytuacja, w której jeden pies zawsze zostaje na dole, dołączenie trzeciego psa przeciw jednemu, zabawa w pobliżu zabawek lub jedzenia oraz grupowa pogoń za jednym, uciekającym psem to sygnały, które warto uważnie obserwować, bo mogą zapowiadać eskalację.
Kiedy przerwać zabawę psów: test zgody
Test zgody polega na chwilowym przytrzymaniu silniejszego psa i obserwacji, czy słabszy pies wraca do zabawy, czy raczej korzysta z okazji, by odejść. Powrót do zabawy oznacza, że nadal jest ona obopólnie przyjemna, a odejście oznacza, że warto ją zakończyć. Niektóre sygnały, takie jak wyraźne oznaki paniki, wymagają jednak przerwania od razu, bez czekania na wynik testu.
Jak bezpiecznie rozdzielić psy
Gdy zabawa jest za ostra. Odwołanie i odejście w przeciwną stronę zwykle wystarczają, żeby rozładować napięcie, zanim dojdzie do bójki.
Gdy dochodzi do bójki. Wejście z przedmiotem, na przykład deską lub kocem, zamiast wkładania rąk między psy, oraz działanie dwóch opiekunów naraz, zgodnie z zaleceniami VCA, zwiększa bezpieczeństwo rozdzielania. Po bójce warto zachować spokój, rozdzielić psy i obejrzeć ewentualne rany u lekarza weterynarii.
Doberman w zabawie: mocny styl i dobór partnerów
Sprinty, zapasy, uderzenia klatką piersiową oraz siła dorosłego psa sprawiają, że doberman bawi się bardzo fizycznie. Dlatego duży doberman i mały pies lub szczenię wymagają szczególnego nadzoru podczas wspólnej zabawy. Partnera do zabawy warto dobierać według stylu, wielkości i wieku, co opisujemy szerzej w artykule o dobermanie i innych psach.
Szczenię uczy się zasad zabawy od pierwszych tygodni. Zobacz stronę Złotej i jej Obserwacje opiekuna. Zobacz stronę Złotej.
Zabawa czy eskalacja
Tabela
Zabawa czy eskalacja
| Sygnał | Zabawa | Szara strefa | Przerwij teraz |
|---|---|---|---|
| Postawa ciała | luźna, przesadna | napięta miejscami | sztywna, zamarła |
| Ogon | rozluźniony, w ruchu | wysoki, sztywniejący | wysoko usztywniony |
| Pysk | rozluźniony | zaciskający się | zamknięty, napięty |
| Oczy | miękkie spojrzenie | intensywniejsze | twarde, wpatrzone |
| Dźwięki | warczenie, szczekanie zabawowe | rzadsze przerwy w dźwiękach | nagła cisza |
| Przerwy | regularne | coraz rzadsze | brak przerw |
| Zamiana ról | częsta | ograniczona | brak |
| Pościg | naprzemienny | częściej jednostronny | wyłącznie jednostronny |
| Siła chwytu | wyhamowana | miejscami mocniejsza | mocna, bez wyhamowania |
| Reakcja na rozdzielenie | wraca do zabawy | waha się | unika kontaktu |
| Zachowanie trzeciego psa | dołącza naprzemiennie | wspiera jedną stronę | atakuje razem z drugim psem |
| Reakcja na odwołanie | reaguje szybko | reaguje wolniej | nie reaguje |
Źródło: opracowanie własne
Kroki
Test zgody w czterech krokach
Krok 1
Przytrzymaj silniejszego psa.
Krok 2
Obserwuj słabszego.
Krok 3
Sprawdź, czy wraca do zabawy z własnej inicjatywy.
Krok 4
Zdecyduj o kontynuacji lub zakończeniu.
Źródło: opracowanie własne
Ciekawostka. Marc Bekoff opisał ukłon zabawowy jako rodzaj interpunkcji: psy i inne psowate częściej wykonują go tuż przed zachowaniem, które mogłoby zostać odczytane jako atak, albo zaraz po nim, jakby zapewniały, że to wciąż zabawa.
Najczęstsze pytania
Czy warczenie w czasie zabawy jest normalne?
Tak, samo warczenie nie przesądza o eskalacji, warto natomiast łączyć je z obserwacją innych sygnałów, takich jak postawa ciała i obecność przerw.
Czy dorosły doberman może bawić się ze szczeniakiem?
Może, o ile jest pod stałym nadzorem, bo różnica siły i wielkości między dorosłym psem a szczeniakiem wymaga szczególnej ostrożności.
Czy psy po bójce powinny szybko spotkać się ponownie?
Niekoniecznie od razu, lepiej dać obu psom czas na uspokojenie się i podejść do kolejnego spotkania stopniowo, obserwując ich reakcje.
Dlaczego mój pies zawsze chce być tym goniącym?
Preferencje w zabawie różnią się między psami, a stała rola goniącego niekoniecznie oznacza problem, o ile drugi pies nadal chętnie się bawi.
Jak długo psy mogą bawić się bez przerwy?
Zdrowa zabawa zwykle zawiera naturalne przerwy, dlatego bardzo długi czas bez żadnej przerwy warto potraktować jako sygnał do bliższej obserwacji.
Poznaj cztery szczenięta dobermana, ich status, cenę i datę przyjazdu do Polski. Zobacz szczenięta.
Źródła
- Bekoff M.: Play signals as punctuation: the structure of social play in canids, Behaviour 1995
- PubMed: badania o ukłonie zabawowym i zamianie ról w zabawie psów
- VCA Animal Hospitals: jak bezpiecznie rozdzielić psy
- Merck Veterinary Manual: Social Behavior of Dogs
- AVSAB: Position Statement on Humane Dog Training