Megaprzełyk u psa: czym zwracanie różni się od wymiotów, skąd ryzyko zachłystowego zapalenia płuc i jak wygląda karmienie w pionie krok po kroku.
Megaprzełyk u psa to rozszerzenie i osłabienie przełyku, przez które pokarm nie przesuwa się do żołądka, tylko zalega i wraca bez wysiłku brzucha. Największym zagrożeniem jest zachłystowe zapalenie płuc. Leczenie zależy od przyczyny, a na co dzień pomaga karmienie w pozycji pionowej ustalone z weterynarzem. Więcej o najczęstszych chorobach dobermana w jednym przeglądzie piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Zwracanie przy megaprzełyku przychodzi bez skurczów brzucha i nudności; treść bywa niestrawiona, obłożona śluzem, czasem w kształcie wałka.- Największe zagrożenie to zachłystowe zapalenie płuc: kaszel, gorączka albo przyspieszony oddech oznaczają pilną wizytę.- Przyczyny bywają wrodzone lub nabyte, w tym miastenia, niedoczynność tarczycy czy choroba Addisona, a część przypadków pozostaje bez ustalonej przyczyny.- Karmienie w pionie, dobrana konsystencja posiłków i prowadzony dziennik to podstawa codziennej opieki; szczegóły ustala weterynarz.
Megaprzełyk u psa: co dzieje się z przełykiem
Postać wrodzona u szczeniąt
Zdrowy przełyk przesuwa pokarm falą skurczów w kierunku żołądka. Postać wrodzona megaprzełyku zwykle ujawnia się u szczeniąt przy przejściu na stały pokarm.
Postać nabyta u dorosłego psa
Postać nabyta pojawia się u dorosłego psa, gdy przełyk traci napięcie i się poszerza. Predyspozycje rasowe i typowy wiek wystąpienia opisują Merck i VCA.
Pies zwraca jedzenie: po czym poznać, że to nie wymioty
Zwracanie przy megaprzełyku jest bierne: nie towarzyszą mu ślinienie ani skurcze tłoczni brzusznej, a treść bywa niestrawiona, często pokryta śluzem, czasem w kształcie wałka. Czas, jaki upływa od posiłku do epizodu, bywa różny. Wymioty poprzedza wyraźny niepokój i praca mięśni brzucha, opisane w artykule o możliwych przyczynach wymiotów u psa, a refluks to cofanie się treści żołądka, opisane w osobnym artykule. Nagranie epizodu telefonem znacznie ułatwia lekarzowi ocenę sytuacji.
Schemat: zwracanie, wymioty, refluks
Rozszerzenie przełyku u psa: przyczyny wrodzone i nabyte
Wśród opisywanych przyczyn wymienia się wady wrodzone, przetrwały prawy łuk aorty u szczeniąt, miastenię, uznawaną za częstą przyczynę nabytą, niedoczynność tarczycy, chorobę Addisona, zatrucia oraz ciało obce lub zwężenie przełyku, zgodnie z Merck i VCA. Część przypadków pozostaje bez jednoznacznie ustalonej przyczyny. Więcej o niedoczynności tarczycy u dobermana oraz o chorobie Addisona u psa piszemy w osobnych artykułach.
Zachłystowe zapalenie płuc: objaw, którego nie wolno przeoczyć
Treść cofająca się z przełyku może trafiać do dróg oddechowych, szczególnie w nocy i w pozycji leżącej. Kaszel, wilgotny lub przyspieszony oddech, gorączka, wyciek z nosa i apatia to sygnały tego poważnego powikłania, wymagającego pilnej wizyty. Więcej o objawach i leczeniu zapalenia płuc u psa piszemy w osobnym artykule.
Co pokazuje zdjęcie RTG i dlaczego szuka się przyczyny
Zdjęcie RTG klatki piersiowej pokazuje poszerzony, wypełniony powietrzem przełyk oraz ewentualne zmiany w płucach. Badanie z kontrastem lub fluoroskopię lekarz rozważa ostrożnie, ze względu na ryzyko zachłyśnięcia. W poszukiwaniu przyczyny lekarz może zlecić badanie przeciwciał przeciw receptorom acetylocholiny, ocenę hormonów tarczycy oraz test stymulacji ACTH.
Karmienie psa z megaprzełykiem w pozycji pionowej
Pozycja i krzesło do karmienia
Przełyk powinien być ustawiony pionowo nad żołądkiem, żeby grawitacja mogła zastąpić brakującą perystaltykę, dlatego wiele psów karmi się na specjalnym krześle lub w innej podobnej pozycji.
Konsystencja: klopsiki, papka czy płynna karma
Konsystencję posiłku dobiera się metodą prób, bo każdy pies inaczej toleruje klopsiki, papkę czy karmę płynną.
Woda i picie bez zachłystywania
Wodę niektórym psom podaje się w postaci żelu, żeby ułatwić bezpieczne połykanie.
Ile czasu pies zostaje w pionie po posiłku
Mniejsze, częstsze porcje oraz określony czas utrzymania pozycji pionowej po posiłku, ustalony razem z lekarzem, pomagają ograniczyć ryzyko zwracania. Więcej o wyborze karmy dla dobermana piszemy w osobnym filarze.
Karta karmienia w pionie na 7 dni
Karta karmienia w pionie
Tabela
Karta karmienia psa z megaprzełykiem: 7 dni
| Dzień | Posiłek i konsystencja | Czas w pionie | Zwracanie (tak/nie, kiedy) | Kaszel lub szybki oddech |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||
| 2 | ||||
| 3 | ||||
| 4 | ||||
| 5 | ||||
| 6 | ||||
| 7 |
Źródło: VCA Animal Hospitals
Masę ciała warto sprawdzać raz w tygodniu jako dodatkowy wskaźnik skuteczności karmienia.
Życie z psem z megaprzełykiem: sen, zabawa i masa ciała
Zabawki, których pies nie połyka w kawałkach, unikanie intensywnego ruchu tuż po posiłku oraz regularne ważenie pomagają w codziennej opiece. Rokowanie zależy od przyczyny megaprzełyku i od tego, czy da się ją skutecznie leczyć, zgodnie z Merck. Kaszel, gorączka, przyspieszony oddech oraz nagłe pogorszenie samopoczucia psa to sygnały, przy których dzwoni się do lekarza od razu.
Ciekawostka. Przełyk psa na całej długości zbudowany jest z mięśni poprzecznie prążkowanych, a u człowieka jego dolna część ma mięśnie gładkie, dlatego choroby złącza nerwowo-mięśniowego, takie jak miastenia, mogą u psa objawiać się rozszerzeniem przełyku.
Najczęstsze pytania
Czy megaprzełyk u szczeniaka może się cofnąć z wiekiem?
W niektórych przypadkach wrodzonego megaprzełyku obserwuje się poprawę wraz z wiekiem, choć nie jest to reguła i zależy od konkretnej przyczyny.
Czy pies z megaprzełykiem może dostawać smakołyki i gryzaki?
Zależy to od zaleceń lekarza i tolerancji konkretnego psa; niektóre formy przysmaków mogą wymagać dostosowania konsystencji.
Czy wysoko postawiona miska wystarczy zamiast karmienia w pionie?
Nie, przy megaprzełyku zwykle potrzebna jest pełna, pionowa pozycja ciała psa podczas i po posiłku, a nie tylko podwyższona miska.
Jak odróżnić kaszel po zachłyśnięciu od zwykłego odkrztuszania?
Rozróżnienie bywa trudne dla opiekuna, dlatego każdy nowy lub nasilający się kaszel u psa z megaprzełykiem warto zgłosić lekarzowi.
Czy megaprzełyk jest dziedziczny?
Część postaci wrodzonych ma opisywane podłoże dziedziczne u niektórych ras, choć postacie nabyte wynikają zwykle z innych przyczyn.
Choroba Addisona to jedna z opisanych przyczyn nabytego rozszerzenia przełyku. Poznaj jej objawy i sposób rozpoznania w osobnym poradniku. Przeczytaj artykuł.
Źródła
- Merck Veterinary Manual: megaprzełyk, budowa przełyku psa, przyczyny i rokowanie
- VCA Animal Hospitals: megaprzełyk u psów, karmienie w pionie
- PubMed: miastenia i inne przyczyny nabytego megaprzełyku, częstość zachłystowego zapalenia płuc
- Cornell University College of Veterinary Medicine: regurgitacja a wymioty u psów