Babeszjoza u psa to najgroźniejsza choroba odkleszczowa w Polsce. Poznaj objawy, przebieg leczenia oraz różnice wobec anaplazmozy i boreliozy.
Babeszjoza u psa to przenoszona przez kleszcze choroba pierwotniakowa, która niszczy czerwone krwinki. Typowe objawy to wysoka gorączka, nagła apatia, brak apetytu, blade lub żółtawe błony śluzowe i ciemny, brunatny mocz. Nieleczona może uszkodzić nerki, dlatego przy takich objawach w sezonie aktywności kleszczy jedziesz do lecznicy tego samego dnia, bez zwlekania. Pełny przegląd chorób dobermana znajdziesz w osobnym artykule. Więcej na ten temat w artykule o blade dziąsła przy zatruciu trutką.
W skrócie- W Polsce babeszjozę psów przenosi głównie kleszcz łąkowy, dokładny zasięg i częstość warto sprawdzać w aktualnych publikacjach.- Ciemny mocz, wysoka gorączka i nagła apatia po sezonie spacerów to powód do wizyty u weterynarza jeszcze tego samego dnia.- Rozpoznanie opiera się na badaniu krwi: rozmazie i, w razie potrzeby, metodach molekularnych.- Anaplazmoza i borelioza zaczynają się podobnie do babeszjozy, ale mają inny przebieg i inne leczenie.- Samo usuwanie kleszczy i profilaktykę przeciwkleszczową opisujemy w osobnym artykule.
Choroby odkleszczowe u psa w Polsce: krótka mapa
W Polsce najważniejsze choroby przenoszone przez kleszcze u psów to babeszjoza, wywoływana przez pierwotniaka Babesia canis i przenoszona głównie przez kleszcza łąkowego, anaplazmoza, wywoływana przez bakterię Anaplasma phagocytophilum i przenoszona przez powszechnego kleszcza pospolitego, oraz borelioza, wywoływana przez bakterie z rodzaju Borrelia. Zasięg występowania kleszcza łąkowego w Polsce zmienia się na przestrzeni lat, co opisują publikacje naukowe indeksowane w PubMed, warto sprawdzać aktualne dane dla swojego regionu, zamiast polegać na wiedzy sprzed kilku lat.
Babeszjoza, objawy w pierwszych dniach
Pierwsze objawy babeszjozy zwykle pojawiają się dość nagle: wyraźny spadek energii i apatia, gorączka, przyspieszony oddech. Charakterystyczne są też zmiany koloru błon śluzowych, dziąsła mogą zblednąć albo przybrać żółtawy odcień, oraz ciemny, brunatny kolor moczu, będący skutkiem masowego rozpadu czerwonych krwinek. Czas między ukąszeniem zakażonego kleszcza a pojawieniem się pierwszych objawów opisują Merck Veterinary Manual i publikacje w PubMed, choć dokładny okres różni się w zależności od konkretnego przypadku.
Babeszjoza u psa: dlaczego wizyta nie może czekać
Pierwotniaki wywołujące babeszjozę niszczą czerwone krwinki, prowadząc do niedokrwistości i spadku liczby płytek krwi, a w cięższych przypadkach do ostrego uszkodzenia nerek i innych poważnych powikłań. Stan psa może pogorszyć się bardzo szybko, czasem w ciągu doby lub dwóch od pojawienia się pierwszych objawów, to jeden z tych przypadków w medycynie weterynaryjnej, w których zwlekanie z wizytą realnie zwiększa ryzyko dla zdrowia i życia psa.
Rozmaz krwi i PCR: potwierdzenie pierwotniaków
Rozpoznanie babeszjozy opiera się przede wszystkim na badaniu krwi, w rozmazie krwi obwodowej lekarz może bezpośrednio zaobserwować pierwotniaki wewnątrz czerwonych krwinek. Morfologia krwi zwykle pokazuje niedokrwistość i obniżoną liczbę płytek krwi, typowe dla tej choroby. Przy niejasnym obrazie klinicznym pomocne bywa badanie molekularne, wykrywające materiał genetyczny pasożyta. Informacje, które możesz przekazać lekarzowi, czy pies był ostatnio na spacerach w terenie, czy znaleziono na nim kleszcza, realnie ułatwiają szybkie postawienie właściwej diagnozy.
Lekarz weterynarii sprawdza kolor dziąseł psa z podejrzeniem choroby odkleszczowej
Babeszjoza leczenie i powrót do formy
Leczenie babeszjozy opiera się na podaniu leku przeciwpierwotniaczego w warunkach lecznicy, często połączonym z płynoterapią wspierającą pracę nerek i krążenie. W cięższych przypadkach, przy znacznej niedokrwistości, konieczne bywa przetoczenie krwi. Po zakończeniu leczenia lekarz zwykle zaleca kontrolne badania nerek i morfologii krwi, a powrót do pełnej aktywności fizycznej następuje stopniowo, zgodnie z zaleceniami prowadzącego lekarza.
Anaplazmoza u psa: podobny początek, inny przebieg
Anaplazmoza na początku daje podobne objawy co babeszjoza, gorączkę i apatię, ale często dochodzą do tego bóle stawów i kulawizna, a w badaniach krwi charakterystyczny bywa spadek liczby płytek krwi, czasem z towarzyszącymi krwawieniami z nosa. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii dobranej przez lekarza, zgodnie z opisem w Merck Veterinary Manual.
Borelioza u psa: rzadziej objawowa, niż się uważa
Wbrew powszechnemu przekonaniu, u większości zakażonych psów borelioza przebiega całkowicie bezobjawowo, co potwierdzają zarówno Merck Veterinary Manual, jak i konsensus ACVIM cytowany w publikacjach PubMed. Kiedy objawy się jednak pojawiają, najbardziej charakterystyczna jest kulawizna „wędrująca” między kolejnymi łapami, czasem połączona z gorączką, a rzadko z poważniejszą chorobą nerek. Przebieg boreliozy u psów różni się przy tym od tego, co znamy z medycyny ludzkiej, więc bezpośrednie porównania bywają mylące.
Choroby odkleszczowe dotyczą wszystkich psów, a dobermany mają też swoje schorzenia rasowe. Zobacz przegląd chorób dobermana.
Trzy choroby odkleszczowe w jednej tabeli
Choroba | Czynnik zakaźny | Przenoszona przez | Najważniejsze objawy | Pilność wizyty |
|---|---|---|---|---|
Babeszjoza | Pierwotniak Babesia canis | Kleszcz łąkowy | Gorączka, apatia, ciemny mocz | Bardzo wysoka, tego samego dnia |
Anaplazmoza | Bakteria Anaplasma phagocytophilum | Kleszcz pospolity | Gorączka, bóle stawów, kulawizna | Wysoka |
Borelioza | Bakterie z rodzaju Borrelia | Kleszcz pospolity | Najczęściej bezobjawowo; czasem wędrująca kulawizna | Umiarkowana, zależnie od objawów |
Ciekawostka. Kleszcz łąkowy, główny przenosiciel babeszjozy psów w Polsce, bywa aktywny także w chłodniejszych miesiącach, dlatego szczyty zachorowań opisuje się często wiosną i jesienią, a nie wyłącznie w środku lata.
Najczęstsze pytania
Czy babeszjozą może zarazić się człowiek od chorego psa?
Babeszjoza psów nie przenosi się bezpośrednio z psa na człowieka, do zakażenia dochodzi wyłącznie przez ukąszenie zakażonego kleszcza, a nie przez kontakt z chorym zwierzęciem. Ludzka babeszjoza, wywoływana zresztą innymi gatunkami pierwotniaka, to osobny temat medyczny.
Czy pies może zachorować na babeszjozę zimą?
Ryzyko jest niższe niż w cieplejszych porach roku, ale kleszcze mogą być aktywne również podczas łagodniejszych zim, więc całkowite wykluczenie zachorowania nie jest możliwe. Profilaktyka przeciwkleszczowa dobrana z weterynarzem ma sens praktycznie przez cały rok w większości regionów Polski.
Czy po przechorowaniu babeszjozy pies jest odporny na kolejne zakażenie?
Nie w pełni, przebyte zakażenie nie daje trwałej, pewnej odporności na kolejne epizody babeszjozy. Dlatego profilaktyka przeciwkleszczowa pozostaje ważna także u psów, które już raz przeszły tę chorobę.
Jak szybko po ukąszeniu kleszcz przenosi pierwotniaki?
Czas potrzebny do przeniesienia zakażenia różni się w zależności od patogenu, dlatego jak najszybsze usunięcie znalezionego kleszcza zawsze ma sens, niezależnie od konkretnej choroby, o której mowa. Regularna kontrola sierści po spacerach to podstawowy, prosty element profilaktyki.
Czy pies może mieć dwie choroby odkleszczowe naraz?
Tak, zakażenie więcej niż jednym patogenem przenoszonym przez kleszcze jest możliwe, zwłaszcza przy wielokrotnych ukąszeniach w krótkim czasie. To dodatkowy argument za szybką reakcją i pełną diagnostyką przy jakichkolwiek niepokojących objawach po sezonie spacerów.
Kulawizna po sezonie kleszczy może mieć różne przyczyny. Sprawdź najczęstsze u dorosłego dobermana.
Źródła
- Merck Veterinary Manual (babeszjoza, anaplazmoza, borelioza u psów)
- publikacje recenzowane w PubMed (występowanie babeszjozy i kleszcza łąkowego w Polsce; konsensus ACVIM dotyczący boreliozy)
- ESCCAP (wytyczne dotyczące chorób przenoszonych przez wektory)
- Cornell University College of Veterinary Medicine