Zerwanie więzadła krzyżowego u psa to częsty uraz kolana u dużych, aktywnych ras. Poznaj objawy, leczenie zachowawcze i operacyjne oraz rehabilitację.
Zerwanie więzadła krzyżowego u psa to uszkodzenie więzadła stabilizującego kolano, które u dużych, aktywnych psów, takich jak doberman, objawia się najczęściej nagłą kulawizną tylnej łapy lub odciążaniem jej na postoju. U psów więzadło zwykle słabnie stopniowo, a leczenie zachowawcze lub operacyjne dobiera lekarz weterynarii po badaniu kolana. Pełny przegląd chorób rasy znajdziesz w filarze o chorobach dobermana.
W skrócie- U psów więzadło najczęściej słabnie stopniowo, dlatego pęka często przy zwykłym ruchu, a nie przy wypadku.- Nadwaga i gwałtowne zwroty w zabawie zwiększają obciążenie kolana.- Część psów z uszkodzonym więzadłem ma w przyszłości problem z drugim kolanem.- U dużych psów lekarze często rozważają operację; leczenie zachowawcze ma swoje wskazania.- Rehabilitacja trwa tygodniami i decyduje o powrocie do pełnej sprawności.
Jak działa więzadło krzyżowe i dlaczego u psa pęka inaczej niż u człowieka
Więzadło krzyżowe przednie stabilizuje staw kolanowy, zapobiegając nadmiernemu przesuwaniu się kości udowej względem piszczeli. U psa staw kolanowy pracuje stale w lekkim zgięciu, a powierzchnia stawowa piszczeli jest nachylona, przez co więzadło jest stale obciążone. W przeciwieństwie do sportowego urazu u człowieka, u psów najczęściej dochodzi do postępującego, stopniowego zwyrodnienia włókien więzadła, a nie do jednorazowego, gwałtownego zerwania, mechanizm ten opisuje Merck Veterinary Manual.
Więzadło krzyżowe u psa, objawy od naderwania do zerwania
Naderwanie więzadła krzyżowego u psa: kulawizna, która wraca
We wczesnym stadium kulawizna może pojawiać się po wysiłku i ustępować po odpoczynku, powracając cyklicznie, to sygnał, by nie czekać na dalszy rozwój problemu.
Pełne zerwanie: odciążona łapa i obrzęk kolana
Przy pełnym zerwaniu pies często wyraźnie odciąża chorą łapę, stawiając ją tylko na palcach lub w ogóle jej nie obciążając, a wewnętrzna strona kolana może się pogrubić.
Siadanie z łapą wysuniętą w bok
Charakterystyczne bywa też „leniwe” siadanie z chorą łapą wysuniętą na bok, zamiast złożenia jej symetrycznie pod ciałem. Jeśli dodatkowo doszło do uszkodzenia łąkotki, przy chodzie może być słyszalne delikatne klikanie w stawie.
Doberman: więzadło krzyżowe a masa ciała i gwałtowne zwroty
Według Merck Veterinary Manual i publikacji w PubMed do czynników zwiększających ryzyko należą: nadmierna masa ciała, przynależność do niektórych ras dużych, kastracja oraz zabawy związane z nagłym hamowaniem i gwałtownym skręcaniem, na przykład intensywne aportowanie piłki. Publikacje wskazują też, że u części psów, u których doszło do uszkodzenia jednego kolana, z czasem dochodzi do podobnego problemu w drugim.
Test szuflady i inne sposoby potwierdzenia uszkodzenia
Lekarz weterynarii ocenia stabilność kolana między innymi tak zwanym testem szuflady oraz testem przesunięcia piszczeli, oba polegają na sprawdzeniu, czy kość udowa nadmiernie przesuwa się względem piszczeli. Zdjęcia RTG pozwalają ocenić obecność wysięku w stawie i zmian zwyrodnieniowych, a w niektórych przypadkach pomocna bywa artroskopia. Badanie często wykonuje się w sedacji, bo napięte mięśnie psa mogą maskować niestabilność stawu podczas badania na jawie.
Leczenie zachowawcze czy operacja: porównanie
Wybór między leczeniem zachowawczym a operacyjnym zależy od wielkości psa, jego wagi, poziomu aktywności i stopnia niestabilności stawu. U dużych, aktywnych psów lekarze często skłaniają się ku operacji, bo leczenie zachowawcze rzadziej daje pełny powrót do sprawności przy dużej masie ciała. Badania porównawcze publikowane w PubMed wskazują na różnice w tempie powrotu do aktywności i ryzyku postępu zmian zwyrodnieniowych między poszczególnymi podejściami, ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz weterynarii prowadzący konkretnego psa.
Operacja więzadła krzyżowego u psa: rodzaje zabiegów
Techniki zmieniające geometrię piszczeli
Część technik chirurgicznych polega na zmianie kąta nachylenia powierzchni stawowej piszczeli lub przesunięciu punktu przyczepu więzadła rzepki, tak by staw był stabilny mimo braku pierwotnego więzadła.
Techniki ze szwem stabilizującym
Inne podejście wykorzystuje szew umieszczony poza stawem, który tymczasowo przejmuje funkcję uszkodzonego więzadła, dając czas na wytworzenie tkanki bliznowatej stabilizującej kolano. Przed zabiegiem lekarz ocenia też stan łąkotki oraz, w przypadku ras predysponowanych do zaburzeń krzepnięcia, parametry krzepliwości krwi, o czym piszemy więcej w artykule o chorobie von Willebranda u dobermana. To, który rodzaj zabiegu jest najlepszy dla konkretnego psa, zawsze ustala chirurg weterynaryjny.
Zerwanie więzadła krzyżowego u psa: rehabilitacja krok po kroku
Rehabilitacja, zarówno po zabiegu, jak i przy leczeniu zachowawczym, przebiega etapowo: od okresu ograniczonego ruchu, przez krótkie spacery na smyczy, po stopniowo wprowadzane ćwiczenia wzmacniające i, jeśli to możliwe, zajęcia na bieżni wodnej, które odciążają staw podczas ruchu. Dokładny harmonogram tygodniowy ustala lekarz prowadzący, na podstawie wytycznych takich jak te publikowane przez VCA Animal Hospitals. Ochrona drugiego kolana w przyszłości obejmuje utrzymanie prawidłowej masy ciała, rozgrzewkę przed intensywnym wysiłkiem i stopniowy, a nie gwałtowny powrót do biegania, więcej o bezpiecznym dawkowaniu ruchu piszemy w artykule o ilości ruchu, jakiej potrzebuje doberman.
Porównanie dróg leczenia
Droga leczenia | Dla jakiego psa | Czas ograniczonego ruchu | Orientacyjny powrót do spacerów |
|---|---|---|---|
Leczenie zachowawcze | Mniejsi lub mniej aktywni psy, ograniczenia do operacji | Tygodnie, według zaleceń lekarza | Stopniowy, zależny od postępów |
Szew stabilizujący | Psy różnej wielkości, decyzja chirurga | Kilka tygodni po zabiegu | Stopniowy, pod kontrolą lekarza |
Techniki zmieniające geometrię piszczeli | Często duże, aktywne psy | Kilka tygodni po zabiegu | Stopniowy, pod kontrolą lekarza |
Urazy kolana to nie jedyny problem ruchu u dużych psów. Zobacz przegląd chorób, na które predysponowany jest doberman.
Ciekawostka. Kolano psa pracuje stale w lekkim zgięciu, a powierzchnia stawowa piszczeli jest nachylona, więc przy każdym kroku kość udowa ma tendencję do zsuwania się, dlatego część zabiegów chirurgicznych zmienia kąt kości, zamiast odtwarzać samo więzadło.
Najczęstsze pytania
Czy więzadło krzyżowe może się zrosnąć samo?
Samoistne, pełne wygojenie zerwanego więzadła krzyżowego u psa jest rzadkie, dlatego niestabilność stawu zwykle wymaga interwencji lekarza weterynarii, zachowawczej lub operacyjnej.
Czy pies może wchodzić po schodach po zabiegu kolana?
W pierwszym okresie rekonwalescencji zwykle zaleca się ograniczenie chodzenia po schodach lub asekurację przy nich, szczegółowe zalecenia zawsze ustala lekarz prowadzący rehabilitację.
Czy uszkodzone więzadło boli psa przez cały czas?
Poziom bólu bywa różny i zależy od stopnia uszkodzenia oraz obecności współistniejących zmian, takich jak uszkodzenie łąkotki, leczenie przeciwbólowe dobiera lekarz weterynarii indywidualnie.
Czy stabilizator kolana może zastąpić operację?
W niektórych sytuacjach, gdy operacja nie jest możliwa, ortezy stawu kolanowego mogą wspierać leczenie zachowawcze, ale decyzję o takim podejściu zawsze podejmuje lekarz weterynarii po ocenie konkretnego przypadku.
Doberman więzadło krzyżowe: czy aportowanie piłki zwiększa ryzyko?
Intensywne aportowanie, związane z gwałtownym hamowaniem i skręcaniem, jest wymieniane wśród czynników zwiększających obciążenie kolana, dlatego warto wprowadzać je z umiarem i po odpowiedniej rozgrzewce psa.
Pies tyje mimo tych samych porcji? Sprawdź, czy przyczyną nie jest tarczyca, zanim dodatkowe kilogramy obciążą kolana.
Źródła
- Merck Veterinary Manual (ortopedia: choroba więzadła krzyżowego)
- publikacje recenzowane w PubMed (czynniki ryzyka, porównanie metod leczenia, ryzyko dla drugiego kolana)
- VCA Animal Hospitals (rehabilitacja)
- Cornell University College of Veterinary Medicine
- WSAVA (ocena kondycji ciała)