Ukąszenie żmii u psa: jak rozpoznać objawy, czego nie robić (nacinanie, wysysanie, opaska) i jak szybko dowieźć psa do lecznicy. Checklista na spacer.
Ukąszenie żmii u psa rozpoznasz po szybko narastającym obrzęku pyska lub łapy, bólu, ślinieniu i osłabieniu. Nie nacinasz rany, nie wysysasz jadu i nie zakładasz opaski, uspokajasz psa, ograniczasz jego ruch i od razu jedziesz do lecznicy, uprzedzając ją telefonem. W Polsce dotyczy to żmii zygzakowatej. Więcej o chorobach dobermana piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Żmija zygzakowata to jedyny jadowity wąż żyjący dziko w Polsce, spotkasz ją między innymi na wrzosowiskach, torfowiskach i skrajach lasów.- Psy są kąsane najczęściej w pysk i przednie łapy, bo węszą i próbują złapać węża.- Obrzęk narasta szybko, a przy ukąszeniu w pysk lub szyję może utrudniać oddychanie.- Nacinanie, wysysanie, lód i opaska uciskowa szkodzą, liczy się spokojny i szybki transport.- Nawet przy łagodnym przebiegu pies zostaje pod obserwacją lekarza, bo część powikłań ujawnia się później.
Gdzie i kiedy pies spotyka żmiję
Wrzosowiska, torfowiska, polany, skraje lasów oraz nasłonecznione kamienie i pnie to typowe siedliska żmii zygzakowatej, a jej sezon aktywności trwa od wiosny do wczesnej jesieni, ze szczególnym natężeniem w ciepłe poranki. Żmija nie atakuje bez powodu, do ukąszenia dochodzi zwykle wtedy, gdy pies ją zaczepia lub na nią nadepnie.
Ukąszenie żmii u psa: objawy w pierwszych godzinach
Ukąszenie żmii: pies, objawy miejscowe na pysku i łapie
Dwa ślady nakłucia, często niewidoczne w sierści, szybko narastający obrzęk, ból oraz to, że pies trzyma ukąszoną łapę uniesioną w górze, to typowe objawy miejscowe.
Objawy ogólne i późne powikłania
Ślinienie, drżenie, osłabienie, wymioty, biegunka, blade dziąsła oraz przyspieszony oddech mogą towarzyszyć ukąszeniu na poziomie ogólnym. W kolejnych godzinach, zgodnie z publikacjami dotyczącymi ukąszeń żmii zygzakowatej, mogą pojawić się siniaki, zaburzenia krzepnięcia krwi oraz zaburzenia rytmu serca.
Żmija ukąsiła psa: co robić krok po kroku
Odsunięcie psa od węża, bez prób łapania samego węża, uspokojenie go, ograniczenie ruchu poprzez zaniesienie na rękach lub bardzo wolny marsz, zdjęcie obroży przy ukąszeniu w pysk lub szyję, zapamiętanie godziny zdarzenia, telefon do lecznicy z pytaniem, czy dysponuje antytoksyną, oraz szybki transport to kolejne kroki bezpośrednio po ukąszeniu. Więcej o sytuacjach wymagających natychmiastowej wizyty piszemy w artykule o tym, kiedy z psem pilnie do weterynarza.
Czego nie robić po ukąszeniu
Nie nacina się rany, nie wysysa jadu, nie zakłada opaski uciskowej, nie przykłada lodu, nie podaje psu ludzkich leków przeciwbólowych ani przeciwhistaminowych, o czym więcej piszemy w artykule o lekach ludzkich groźnych dla psa, i nie czeka się, aż obrzęk sam zejdzie.
Pies ukąszony przez żmiję w lecznicy: leczenie i obserwacja
W lecznicy lekarz ocenia stan psa, podaje płyny dożylne oraz leczenie przeciwbólowe, a decyzję o ewentualnym podaniu antytoksyny podejmuje samodzielnie na podstawie obrazu klinicznego. Monitorowanie krzepnięcia krwi, pracy serca, na przykład zapisem EKG, oraz funkcji nerek jest standardowym elementem takiej obserwacji, a jej czas ustala lekarz na podstawie stanu psa i danych z publikacji naukowych.
Jak zmniejszyć ryzyko na spacerach w sezonie żmij
Trzymanie psa na smyczy lub poleganie na pewnym przywołaniu w miejscach, gdzie żyją żmije, poruszanie się po wyznaczonych ścieżkach, omijanie gęstych wrzosowisk w najcieplejszych godzinach dnia, trening komendy „zostaw” prowadzony metodami pozytywnymi oraz sprawdzenie lokalizacji najbliższej lecznicy przed wyjazdem na urlop znacząco obniżają ryzyko ukąszenia. Więcej o spacerach i aktywności dobermana w terenie piszemy w artykule o ilości ruchu potrzebnej dobermanowi.
Checklista: ukąszenie na spacerze
Checklista
Ukąszenie żmii: checklista na spacerze
Zrób od razu
Nigdy nie rób
Źródło: Merck Veterinary Manual, VCA Animal Hospitals
Sprawdź, jak rozpoznać duszność, gdy obrzęk obejmuje pysk lub szyję. Przeczytaj artykuł.
Ciekawostka. Część ukąszeń żmii to tak zwane suche ukąszenia, bez wstrzyknięcia jadu, ale na miejscu nie da się tego ocenić, dlatego każdy ukąszony pies jedzie do lekarza.
Najczęstsze pytania
Czy ukąszenie żmii może być śmiertelne dla psa?
W rzadkich przypadkach tak, dlatego każde ukąszenie traktuje się poważnie i zawsze jedzie z psem do lecznicy.
Czy żmija może ukąsić psa w ogrodzie na działce?
Tak, jeśli teren graniczy z lasem, wrzosowiskiem lub innym naturalnym siedliskiem tego gatunku.
Czy szczeniak jest bardziej narażony na ciężki przebieg?
Ze względu na mniejszą masę ciała reakcja organizmu może być silniejsza niż u dorosłego psa, dlatego szczeniaki wymagają szczególnie szybkiej reakcji.
Jak długo po ukąszeniu mogą pojawić się objawy?
Część objawów pojawia się niemal od razu, a inne, na przykład zaburzenia krzepnięcia, mogą ujawnić się dopiero po kilku godzinach.
Czy warto mieć w apteczce zestaw do odsysania jadu?
Takie zestawy nie są zalecane przez materiały weterynaryjne, bo mogą pogorszyć sytuację zamiast pomóc, więcej o zawartości sensownej apteczki piszemy w artykule o pierwszej pomocy dla psa.
Przeczytaj, jak chronić psa przed kleszczami na leśnych spacerach. Zobacz artykuł.
Źródła
- Merck Veterinary Manual: ukąszenia węży z rodziny żmijowatych
- PubMed: ukąszenia żmii zygzakowatej (Vipera berus) u psów, przebieg i powikłania
- VCA Animal Hospitals: ukąszenia węży u psów
- atlasy herpetologiczne: rozpoznawanie żmii zygzakowatej i zaskrońca