Pierwsza pomoc dla psa: apteczka i postępowanie w nagłych sytuacjachPierwsza pomoc dla psa: apteczka i postępowanie w nagłych sytuacjach

Pierwsza pomoc dla psa ma jeden cel: zabezpieczyć zwierzę i bezpiecznie dowieźć je do lekarza. Najpierw chronisz siebie przed ugryzieniem z bólu, potem uciskasz krwawiącą ranę jałowym opatrunkiem, unieruchamiasz psa i dzwonisz do całodobowej lecznicy, której numer i adres masz zapisane zawczasu. Więcej o chorobach dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Numer i adres najbliższej całodobowej lecznicy zapisujesz w telefonie i w apteczce, zanim będzie potrzebny.- Pies w bólu może ugryźć także opiekuna, więc najpierw zabezpieczasz pysk i uspokajasz otoczenie.- Krwawienie tamujesz uciskiem jałowym opatrunkiem, przesiąkniętej warstwy nie zdejmujesz, tylko dokładasz kolejną.- Dużego psa po urazie przenosisz na desce lub kocu trzymanym przez dwie osoby.- Apteczka zawiera materiały opatrunkowe, sól fizjologiczną, termometr i narzędzia, ale nie ludzkie leki przeciwbólowe.

Warto wcześniej sprawdzić, gdzie znajduje się całodobowa lecznica w okolicy i przy trasach częstych wyjazdów, zapisać jej numer w telefonie, a adres mieć gotowy w nawigacji. Dobrze ustalić też zawczasu, kto w rodzinie prowadzi auto, a kto zajmuje się psem podczas transportu. Kartka z aktualną masą psa, przyjmowanymi lekami i chorobami przewlekłymi, trzymana w apteczce, znacząco przyspiesza rozmowę z lekarzem w stresującej sytuacji. Kurs pierwszej pomocy dla opiekunów psów, prowadzony przez odpowiednio przygotowanych instruktorów, jest dobrym uzupełnieniem wiedzy z tego artykułu.

Jałowe gaziki, bandaż elastyczny i dziany, opaska samoprzylepna, przylepiec, sól fizjologiczna w ampułkach, nożyczki z zaokrąglonym końcem, pęseta i przyrząd do usuwania kleszczy, o czym więcej piszemy w artykule o profilaktyce kleszczy, termometr elektroniczny, o którego użyciu piszemy w osobnym poradniku, rękawiczki jednorazowe, folia termiczna, strzykawka bez igły, zapasowa smycz, taśma do zabezpieczenia pyska, latarka oraz but ochronny na łapę to podstawowa zawartość dobrze wyposażonej apteczki, bez konieczności wskazywania konkretnych marek. Praktyczny przegląd przydatnych akcesoriów dla dobermana znajdziesz w osobnym artykule. Apteczka nie powinna zawierać ludzkich leków przeciwbólowych.

Ucisk bezpośredni jałowym opatrunkiem, utrzymywany przez czas zalecany w materiałach Merck i Cornell, oraz dokładanie kolejnych warstw opatrunku zamiast zdejmowania przesiąkniętej, to podstawa tamowania krwawienia. Uniesienie krwawiącej kończyny ma sens tylko wtedy, gdy nie ma podejrzenia złamania. Opaskę uciskową stosuje się wyłącznie w ostateczności, przy silnym krwawieniu tętniczym z kończyny, zawsze z zapisaną godziną jej założenia. Blade dziąsła, przyspieszony oddech i zimne łapy to sygnały możliwego wstrząsu, wymagające natychmiastowego kontaktu z lecznicą.

Warto ocenić, czy rana jest cięta, kłuta, czy powstała w wyniku pogryzienia, oraz czy widoczne jest w niej ciało obce. Przepłukanie rany solą fizjologiczną i osłonięcie jej opatrunkiem to bezpieczne, wstępne działania. Nie wyjmuje się samodzielnie wbitych przedmiotów, nie zasypuje rany żadnymi proszkami ani nie smaruje ludzkimi maściami. Rany kłute i wynikające z pogryzienia zawsze pokazuje się lekarzowi, bo łatwo o rozwijające się w nich zakażenie.

Opuszki łap silnie krwawią nawet przy niewielkim skaleczeniu, dlatego oczyszczenie rany, ucisk oraz warstwowy opatrunek, z wyściółką między palcami, bandażem, opaską i dodatkowo skarpetą lub butem ochronnym, dobrze zabezpieczają łapę do czasu wizyty. Opatrunek nie powinien być zbyt ciasny, a palce warto kontrolować pod kątem obrzęku. Złamany pazur wymaga podobnej, ostrożnej ochrony, a samego opatrunku trzeba dodatkowo bronić przed zlizywaniem przez psa.

Opatrunek na skaleczoną łapę psa zakładany warstwowo

Patyk wbity w podniebienie, kość zaklinowana między zębami czy kłos trawy w łapie lub uchu to sytuacje wymagające ostrożnego postępowania i szybkiej wizyty u lekarza. Kaszel, łapanie powietrza i sine dziąsła mogą wskazywać na zadławienie, a postępowanie w takiej sytuacji opisują materiały Merck i Cornell. Co robić, gdy pies połknął ciało obce, wyjaśniamy szerzej w osobnym artykule.

Doberman, zgodnie z wzorcem FCI numer 143, jest psem dużym, dlatego do bezpiecznego przeniesienia go po urazie potrzebne są zwykle dwie osoby oraz sztywna deska lub napięty koc pełniący funkcję noszy. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa ważne jest jego podparcie i unikanie podnoszenia psa za łapy, a zabezpieczenie pyska przed transportem stosuje się tylko wtedy, gdy pies nie ma trudności z oddychaniem ani nie wymiotuje. W aucie warto zadbać o możliwie stabilną pozycję psa na czas jazdy.

Nie podaje się psu ludzkich leków, o czym więcej piszemy w artykule o lekach ludzkich dla psa, nie prowokuje się wymiotów solą, nie przemywa się rany wielokrotnie wodą utlenioną, bo uszkadza ona tkanki, nie zdejmuje się przesiąkniętego krwią opatrunku oraz nie karmi psa przed wizytą, bo może okazać się, że będzie wymagał znieczulenia.

Poznaj pierwszą pomoc przy przegrzaniu, zanim nadejdzie lato. Przeczytaj artykuł.

Ciekawostka. Wytyczne resuscytacji krążeniowo-oddechowej psów i kotów opracowuje międzynarodowa inicjatywa weterynaryjna RECOVER, która opiera się na systematycznym przeglądzie publikacji naukowych.

Czy warto zrobić kurs pierwszej pomocy dla psów?

Tak, praktyczne ćwiczenie tych umiejętności pod okiem instruktora daje znacznie więcej pewności niż sama lektura artykułu.

Czy na ranę psa można nakleić zwykły plaster?

Lepiej użyć bandaża i opaski dopasowanych do sierści i ruchliwości psa, bo zwykły plaster słabo się trzyma i łatwo go zlizać.

Czy psu robi się sztuczne oddychanie tak jak człowiekowi?

Postępowanie różni się w szczegółach od pierwszej pomocy u ludzi, dlatego najlepiej opierać się na wytycznych opracowanych specjalnie dla zwierząt, takich jak RECOVER.

Jak często sprawdzać apteczkę dla psa?

Warto robić to regularnie, na przykład raz na kilka miesięcy, zwracając uwagę zwłaszcza na terminy ważności soli fizjologicznej i innych produktów.

Czy apteczka w samochodzie powinna różnić się od domowej?

Może być nieco bardziej kompaktowa, ale powinna zawierać te same, najważniejsze elementy co apteczka domowa.

Dopisz do karty nagłych sytuacji lokalne zagrożenia, o których warto pamiętać na spacerach. Przegląd chorób dobermana znajdziesz w osobnym artykule. Zobacz artykuł.

• Merck Veterinary Manual: pierwsza pomoc i postępowanie w nagłych przypadkach u psów
• Cornell University College of Veterinary Medicine: pierwsza pomoc dla zwierząt towarzyszących
• RECOVER: wytyczne resuscytacji psów i kotów (PubMed)
• VCA Animal Hospitals: opatrywanie ran u psów
• wzorzec FCI nr 143 (masa ciała dobermana)