Socjalizacja szczeniaka z ludźmi: kogo i jak poznawać w pierwszych miesiącachSocjalizacja szczeniaka z ludźmi: kogo i jak poznawać w pierwszych miesiącach

Socjalizacja szczeniaka z ludźmi to spokojne pokazywanie mu osób różniących się wiekiem, wyglądem, ruchem i ubiorem, tak aby każdy nowy człowiek kojarzył się z czymś przyjemnym, a nie z niepewnością. Liczy się przy tym przede wszystkim sposób podejścia: człowiek przykuca bokiem, czeka, aż szczeniak sam zdecyduje się podejść, i nie przedłuża kontaktu ponad to, na co pies ma ochotę. Cały proces socjalizacji dobermana opisujemy szerzej w osobnym filarze.

W skrócie- Różnorodność jest ważniejsza niż sama liczba spotkań: dorośli i seniorzy, różne sylwetki, kaptury, okulary, laski, wózki, mundury.- O tym, czy dojdzie do kontaktu, decyduje szczeniak, człowiek zaprasza, ale nie sięga ręką nad jego głowę.- Spokojne powitanie ćwiczysz od samego początku: cztery łapy na ziemi dostają uwagę, skakanie jej nie dostaje.- Każde spotkanie kończysz, zanim szczeniak zacznie się wyraźnie wycofywać.- Dzieci mają osobne zasady socjalizacji, opisane w osobnej instrukcji.

Wiek i sylwetka. Warto pokazać szczeniakowi osoby w różnym wieku, od młodych dorosłych po seniorów, a także osoby o zróżnicowanej sylwetce, wzroście i sposobie poruszania się, bo właśnie te różnice bywają dla psa najbardziej zaskakujące.

Ubiór: kaptury, kapelusze, okulary, parasole, plecaki. Osoby w kapturach, ciemnych okularach, z parasolem czy dużym plecakiem na plecach wyglądają dla szczeniaka zupełnie inaczej niż zwykli domownicy, dlatego warto zaplanować spotkania właśnie w takich wariantach.

Ruch i sprzęt: laski, kule, wózki inwalidzkie. Osoby poruszające się w nietypowy sposób, o lasce, o kulach, na wózku inwalidzkim, generują inny rytm ruchu i inne dźwięki niż zwykły spacerowicz, co warto oswoić stopniowo i bez pośpiechu.

Uniformy: mundury, kaski, kamizelki odblaskowe, fartuchy. Osoby w mundurze, kasku rowerowym, jaskrawej kamizelce odblaskowej czy fartuchu roboczym bywają dla młodego psa zaskakujące, dlatego warto pokazać mu również i takie sytuacje, zanim staną się nagłym zaskoczeniem w dorosłym życiu.

Dzieci wymagają osobnych zasad socjalizacji ze względu na swój specyficzny ruch, głos i zachowanie, poświęcamy im osobną, szczegółową instrukcję.

Instrukcja dla gościa w trzech zdaniach: przykucnij bokiem do szczeniaka, poczekaj spokojnie, aż sam zdecyduje się podejść, pogłaszcz go krótko po boku albo pod brodą, a potem zrób pauzę i sprawdź, czy chce więcej kontaktu.

Przykucnięcie bokiem zamiast pochylania się sprawia, że gość wygląda dla szczeniaka dużo mniej groźnie niż osoba pochylająca się bezpośrednio nad jego głową, to prosta zmiana, która realnie ułatwia pierwszy kontakt.

Krótki kontakt i pauza to zasada, która chroni szczeniaka przed przytłoczeniem: jeśli po krótkim głaskaniu i przerwie pies sam wraca po więcej, kontynuujecie, a jeśli odchodzi, kontakt się po prostu kończy, bez ponawiania prób. O tym, dlaczego głaskanie przez każdego napotkanego przechodnia wcale nie jest dobrą strategią socjalizacji, piszemy w artykule o błędach socjalizacyjnych.

Naukę najlepiej zacząć od spokojnej obserwacji ludzi z bezpiecznego dystansu, bez żadnego bezpośredniego kontaktu, sam widok różnych osób w spokojnych warunkach to już wartościowe doświadczenie. Kolejnym krokiem może być smakołyk rzucony przez obcą osobę na ziemię, bez sięgania ręką w stronę psa, a dopiero na końcu, gdy szczeniak wyraźnie chce więcej, krótkie, bezpośrednie głaskanie. Na start warto wybierać spokojnych, cichych ludzi, a dopiero z czasem wprowadzać osoby bardziej ruchliwe i głośne. To, kiedy w tygodniowym planie warto wprowadzać kolejnych nowych ludzi, opisujemy w osobnym, szczegółowym planie socjalizacji krok po kroku.

Nagradzanie psa dokładnie w momencie, gdy wszystkie cztery łapy dotykają ziemi, to najprostszy sposób, żeby od początku zapobiec skakaniu na ludzi, smakołyk warto podawać nisko, blisko podłoża, zamiast na wysokości Twojej dłoni, co samo w sobie zachęca do skoku. Dobrze też, gdy ludzie odwracają się plecami w momencie, kiedy szczeniak zaczyna skakać, odbierając mu w ten sposób uwagę, na której mu zależy. Warto o tym pomyśleć z wyprzedzeniem: skaczący dorosły doberman, przy swojej sile i wzroście, może stanowić realny problem dla dzieci i seniorów, nawet jeśli robi to wyłącznie z radości i chęci przywitania się. Więcej o wychowaniu dobermana bez kar piszemy w osobnym filarze.

Szczeniak siedzi spokojnie, gdy gość nagradza go smakołykiem przy ziemi

Kilka konkretnych sytuacji warto celowo przećwiczyć, zanim staną się koniecznością w prawdziwym życiu: dotyk przez obcą osobę, na przykład delikatne oglądanie uszu i zębów, podobne do tego, co czeka psa w lecznicy weterynaryjnej; przekazanie smyczy w ręce innej osoby; krótka opieka kogoś spoza domu, choćby na kilkadziesiąt minut; a nawet obecność osoby nocującej w domu przez kilka dni. Każda z tych sytuacji, oswojona wcześniej w spokojnych warunkach, znacznie ułatwia życie, gdy pojawi się naprawdę.

Chcesz od pierwszych tygodni pokazywać szczeniakowi różnych ludzi? Zobacz cztery szczenięta dobermana i ich Obserwacje opiekuna. Zobacz szczenięta.

Proces socjalizacji z ludźmi nie kończy się wraz z zakończeniem okresu szczenięcego, warto go podtrzymywać także w okresie dojrzewania, gdy u części psów pojawia się chwilowy powrót ostrożności wobec nieznajomych. Nowi ludzie w nowych kontekstach, na przykład na wakacjach czy w nieznanym mieście, wciąż zasługują na tę samą, spokojną uwagę co na początku. Jeśli mimo dobrze prowadzonej socjalizacji pies wyraźnie boi się ludzi, to już osobny problem, opisany szerzej w artykule o dorosłym dobermanie a obcych. Złota z naszego obecnego miotu dopiero zaczyna poznawać nowych ludzi, jej pierwsze doświadczenia znajdziesz w dzienniku „Obserwacje opiekuna”. Zobacz stronę Złotej.

Wiek i sylwetka: dziecko starsze, nastolatek, młody dorosły, osoba w średnim wieku, senior, osoba wysoka, osoba niska, osoba o dużej posturze.

Ubiór: osoba w kapturze, w czapce, w ciemnych okularach, z parasolem, z dużym plecakiem, w długim płaszczu.

Sprzęt i sposób poruszania się: osoba z laską, o kulach, na wózku inwalidzkim, na rowerze, na hulajnodze, biegnąca.

Uniformy: osoba w mundurze, w kasku rowerowym, w kamizelce odblaskowej, w fartuchu roboczym, w stroju sportowym.

Zachowania: osoba głośno się śmiejąca, kichająca, mówiąca podniesionym głosem, klaszcząca, nagle wstająca z krzesła.

Sytuacje dotyku: delikatne oglądanie uszu, oglądanie zębów, dotyk łap, krótkie przytrzymanie obroży, przekazanie smyczy innej osobie.

Karta do wydruku: dla każdej pozycji pola na datę spotkania, reakcję szczeniaka w skali 1-3 i dystans, z jakiego doszło do kontaktu.

Ciekawostka. Psy potrafią odróżnić radosny i gniewny wyraz ludzkiej twarzy nawet wtedy, gdy widzą tylko jej górną lub dolną połowę, pokazało to doświadczenie badaczy z Wiednia, opisane przez Müllera i współautorów w 2015 roku w Current Biology.

Czy szczeniak powinien przyjmować smakołyki od obcych?

Tak, o ile robi to w spokojny, nieprzymuszony sposób i nie jest to jedyna forma kontaktu, smakołyk od obcej osoby świetnie buduje pozytywne skojarzenia z nowymi ludźmi.

Co zrobić, gdy szczeniak szczeka na osobę w kapeluszu lub z parasolem?

Warto zwiększyć dystans do takiej osoby i pozwolić psu obserwować sytuację spokojnie z daleka, nagradzając rozluźnienie, zamiast od razu zmuszać go do bliskiego kontaktu z nietypowo wyglądającą osobą.

Czy szczeniak może zostać na kilka godzin u znajomych?

Tak, o ile jest to wcześniej oswojona sytuacja, a nie pierwsze w życiu doświadczenie rozstania z domownikami, warto zacząć od bardzo krótkich okresów i stopniowo je wydłużać.

Jak poprosić sąsiadów o pomoc w socjalizacji?

Wystarczy zwykła, uprzejma prośba o kilka minut spokojnego kontaktu zgodnie z zasadami z tego artykułu, większość ludzi chętnie pomaga, zwłaszcza gdy dokładnie wiedzą, czego od nich oczekujesz.

Czy osoba, która boi się psów, może pomóc w socjalizacji?

Niekoniecznie jest to dobry pomysł na początek, lęk takiej osoby łatwo przenosi się na napiętą mowę ciała, którą szczeniak wyraźnie wyczuwa, dlatego lepiej zacząć od osób spokojnych i pewnych siebie w kontakcie z psami.

Szukasz szczeniaka w późniejszym terminie? Zapisz się na informację o kolejnym miocie. Zapisz się.

• AVSAB Position Statement on Puppy Socialization
• AVSAB: stanowisko w sprawie metod szkolenia
• VCA Animal Hospitals: socjalizacja szczeniąt z ludźmi, skakanie na ludzi
• Müller i in., Current Biology 2015