Doberman a obcy ludzie: czujność, dystans i jak kształtować spokojną postawęDoberman a obcy ludzie: czujność, dystans i jak kształtować spokojną postawę

Doberman a obcy ludzie to relacja oparta na naturalnej czujności: wzorzec FCI nr 143 opisuje temperament rasy, wskazując między innymi na uważność i silne przywiązanie do rodziny. Pewien dystans wobec nieznajomych jest u tej rasy zupełnie normalny, ale nie powinien przechodzić w lęk. Spokojną postawę buduje się, pozwalając psu samodzielnie obserwować sytuację, nagradzając rozluźnienie i nigdy nie zmuszając go do kontaktu, którego nie chce. Szerzej o całym procesie socjalizacji dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Umiarkowana czujność wobec obcych należy do opisu rasy we wzorcu FCI; celem nie jest jej usunięcie, tylko spokojna reakcja.- Czujny pies obserwuje i szybko wraca do równowagi, lękliwy unika, zamiera albo reaguje głośno.- Neutralność buduje się na dystansie, na którym pies wciąż potrafi spokojnie wziąć smakołyk.- Nieznajomi nie muszą psa głaskać, czujnej z natury rasie zwykle lepiej służy spokojne ignorowanie.

Wzorzec FCI nr 143 opisuje dobermana jako psa czujnego, o silnym przywiązaniu do rodziny i wyraźnym temperamencie, przy czym opisywana czujność dotyczy przede wszystkim uważnej obserwacji otoczenia, a nie automatycznej podejrzliwości wobec każdej napotkanej osoby. W praktyce oznacza to, że doberman naturalnie zauważa nieznajome osoby i sytuacje wcześniej niż wiele innych ras, ale to, jak na nie zareaguje, spokojną obserwacją czy wyraźnym niepokojem, zależy w dużej mierze od socjalizacji, doświadczeń i indywidualnego charakteru konkretnego psa. Ten tekst celowo nie dotyczy obrony ani pracy użytkowej rasy, o charakterze i temperamencie dobermana piszemy szerzej w osobnym artykule.

Oznaki czujności to zwykle uszy skierowane do przodu, rozluźnione, niezesztywniałe ciało, spokojna obserwacja sytuacji i stosunkowo szybki powrót do wcześniejszej zajętości, gdy tylko bodziec przestaje być nowy.

Oznaki lęku wyglądają inaczej: obniżona postawa ciała, nisko trzymany ogon, wyraźne unikanie kontaktu wzrokowego albo fizyczne oddalanie się, a czasem zamieranie w bezruchu zamiast aktywnej reakcji.

Pies, który sprawdza i się waha, to sytuacja pośrednia, widać wahanie, krótkie zbliżenie i cofnięcie, jakby pies zbierał informacje, zanim zdecyduje, jak zareagować. Taka reakcja sama w sobie nie jest niepokojąca, o ile z czasem kończy się rozluźnieniem, a nie eskalacją napięcia.

Na poziom nieufności wobec nieznajomych wpływa kilka czynników jednocześnie: sam temperament rasy, wiek psa, okres dojrzewania bywa czasem chwilowo większej ostrożności, a także wcześniejsze doświadczenia, albo wręcz ich brak, w kontakcie z różnymi ludźmi. Nagła, wyraźna zmiana w zachowaniu dorosłego, wcześniej spokojnego psa zawsze zasługuje też na uwagę pod kątem możliwego bólu lub choroby, dlatego w takiej sytuacji warto najpierw skonsultować się z lekarzem weterynarii, zamiast od razu szukać przyczyny wyłącznie w szkoleniu. O tym, jak szczeniak poznaje różnych ludzi od pierwszych tygodni, piszemy w osobnym artykule, a o oknie socjalizacji i naturalnych okresach większej ostrożności w artykule o socjalizacji do kiedy trwa.

Praktycznym sposobem na sprawdzenie dystansu komfortu psa jest prosty test smakołyka: obserwujesz, z jakiej odległości od nieznajomej osoby pies wciąż chętnie i spokojnie przyjmuje jedzenie, a od której zaczyna je ignorować mimo głodu, to zwykle sygnał, że przekroczyliście jego próg komfortu. Warto też zwracać uwagę na samą postawę ciała psa w różnych sytuacjach i zapisywać przybliżony dystans komfortu wobec różnych typów ludzi: osoby idącej spokojnie, biegnącej, czy takiej, która nagle się zatrzymuje. Praca nad tym zawsze powinna odbywać się poniżej progu, przy którym pies zaczyna wyraźnie reagować, a nie tuż nad nim.

Nagroda za spokojne spojrzenie na przechodzącego człowieka, a następnie odwrócenie wzroku z powrotem na Ciebie, to jedno z najprostszych i najskuteczniejszych ćwiczeń budujących neutralny stosunek do obcych.

Mijanie na spacerze najlepiej prowadzić łukiem, z pewnym dystansem, zamiast iść wprost na nadchodzącą osobę, to daje psu naturalną przestrzeń do obserwacji bez poczucia, że sytuacja go osacza.

Rozmowa opiekuna z nieznajomym przy psie, podczas której pies po prostu odpoczywa obok, ucząc się, że obecność obcej osoby w pobliżu nie musi oznaczać niczego szczególnego, to kolejny prosty, ale skuteczny sposób budowania spokoju.

Chcesz od początku kształtować spokojną postawę swojego dobermana? Poznaj cztery szczenięta i ich Obserwacje opiekuna. Zobacz szczenięta.

Masz prawo uprzejmie odmówić, gdy ktoś chce podejść i pogłaskać Twojego psa bez pytania, to Ty najlepiej znasz jego aktualny poziom komfortu. Dobrym nawykiem jest ustawienie się między psem a zbliżającą się osobą, spokojny sygnał słowny w stylu „idziemy” i zmiana kierunku, zamiast czekania na rozwój sytuacji. Nigdy nie warto podsuwać dłoni psa do powąchania na siłę ani zachęcać nieznajomego do inicjowania kontaktu, którego pies wyraźnie unika.

Opiekun spokojnie zatrzymuje nieznajomego, który chce podejść do psa

Karanie psa za sygnały ostrzegawcze, takie jak warczenie czy cofanie się, jest odradzane w stanowisku AVSAB, bo tłumi właśnie te komunikaty, które informują Cię o narastającym dyskomforcie, nie usuwając samej przyczyny niepokoju. Zmuszanie psa do kontaktu z osobą, której wyraźnie unika, zwykle tylko nasila jego niepokój, a nie go redukuje. Warto też unikać zachęcania psa do reagowania na każdego przechodnia jako formy „zabawy” czy demonstracji czujności, to z czasem utrwala napięcie zamiast spokoju. Błędy socjalizacyjne, które prowadzą do podobnych problemów, zbieramy w osobnym artykule. Jeśli mimo konsekwentnej pracy niepokój wobec obcych narasta, a nie maleje, warto skonsultować się z lekarzem weterynarii behawiorystą.

Karta do własnych notatek: dystans komfortu wobec nieznajomych, zapisywany raz w tygodniu przez 4 tygodnie, osobno dla osoby idącej spokojnie, biegnącej i zatrzymującej się.

Ciekawostka. W eksperymencie opisanym przez Chijiiwę i współautorów w 2015 roku w Animal Behaviour psy częściej odmawiały przyjęcia smakołyku od osoby, która wcześniej odmówiła pomocy ich opiekunowi, niż od osoby wobec niego neutralnej.

Czy czujność dobermana zmienia się z wiekiem?

Tak, poziom czujności bywa różny na różnych etapach życia, szczenięta i młode psy w okresie dojrzewania bywają czasem wyraźnie ostrożniejsze niż wcześniej, a wraz z wiekiem i doświadczeniem wiele psów staje się spokojniejszych wobec nieznajomych sytuacji.

Co zrobić, gdy doberman warczy na nieznajomego?

Warczenie to ważny sygnał ostrzegawczy, którego nie warto karać, lepiej zwiększyć dystans od źródła niepokoju, spokojnie wycofać psa z sytuacji i przeanalizować, co dokładnie wywołało reakcję, żeby popracować nad tym w kontrolowanych warunkach.

Czy doberman odróżnia zaproszonego gościa od obcego na ulicy?

Wiele psów z czasem uczy się rozróżniać stałych gości domu od przypadkowo napotkanych osób, zwłaszcza gdy regularnie widują tych samych ludzi w spokojnych okolicznościach, choć to rozróżnienie buduje się stopniowo, a nie od razu.

Czy smycz zwiększa napięcie psa wobec obcych?

Smycz może ograniczać naturalną możliwość zwiększenia dystansu przez psa, co u niektórych psów rzeczywiście nasila napięcie w bliskim kontakcie z nieznajomymi, dlatego tak ważne jest zachowanie odpowiedniego dystansu i unikanie sytuacji, w których pies czuje się osaczony na smyczy.

Planujesz dobermana za jakiś czas? Zostaw kontakt i dostań informację o kolejnym miocie. Zapisz się.

• wzorzec FCI nr 143 (temperament i zachowanie)
• AVSAB: stanowisko w sprawie kar i metod szkolenia
• VCA Animal Hospitals: lęk przed obcymi, desensytyzacja i przeciwwarunkowanie
• Chijiiwa i in., Animal Behaviour 2015