Nużyca u psa: jak wygląda, kogo dotyczy i jak przebiega leczenieNużyca u psa: jak wygląda, kogo dotyczy i jak przebiega leczenie

Nużyca u psa, czyli demodekoza, to choroba skóry wywołana nadmiernym namnożeniem roztoczy Demodex, które w małej liczbie żyją u większości zdrowych psów. Postać miejscowa to zwykle kilka niewielkich, łysych, łuszczących się plam, często u młodych psów, a postać uogólniona obejmuje duże obszary, wymaga leczenia i szukania przyczyny spadku odporności. O codziennej pielęgnacji dobermana i kontroli skóry piszemy szerzej w osobnym filarze.

W skrócie- Demodex canis żyje w mieszkach włosowych większości psów, chorobę wywołuje jego nadmierne namnożenie, a nie zarażenie od innego psa.- Postać miejscowa często ustępuje samoistnie, uogólniona wymaga leczenia pod kontrolą weterynarza.- Rozpoznanie opiera się na zeskrobinach skóry lub trichogramie, a nie na samym wyglądzie zmian.- Nużyca nie przenosi się na ludzi.- Łysienie sezonowe, trądzik czy grzybica mogą wyglądać podobnie, różnicuje je lekarz.

Demodekoza u psa i nużeniec u psa: dwie nazwy, jedna choroba. Nużyca, demodekoza i nużeniec to określenia tej samej jednostki chorobowej, wywoływanej przez roztocze z rodzaju Demodex.

Demodex canis jest naturalnym mieszkańcem mieszków włosowych psa, a szczenięta dostają go od matki już w pierwszych dniach życia, zgodnie z Merck Veterinary Manual. Choroba rozwija się dopiero wtedy, gdy dochodzi do nadmiernego namnożenia roztoczy, co wiąże się zwykle z niedojrzałą lub osłabioną odpornością.

Postać miejscowa. Kilka niewielkich, łysych, łuszczących się plam, najczęściej wokół oczu, na pysku lub kończynach.

Postać uogólniona. Rozległe łysienie, zaczerwienienie skóry, zakażenia wtórne i świąd pojawiający się przy nadkażeniu bakteryjnym.

Nużyca łap. Osobna, ograniczona do łap postać choroby, czasem trudniejsza w leczeniu niż zmiany w innych okolicach ciała.

Kryterium podziału na postać miejscową i uogólnioną opiera się na rozległości zmian, zgodnie z Merck i VCA.

Postać młodzieńcza, związana z jeszcze niedojrzałą odpornością szczenięcia, to temat osobnego artykułu tego klastra. Nużyca pojawiająca się po raz pierwszy u psa dorosłego jest natomiast sygnałem, żeby szukać choroby podstawowej, na przykład zaburzeń hormonalnych, leków obniżających odporność albo innych chorób ogólnych, zgodnie z Merck.

Merck i VCA wymieniają konkretne rasy jako bardziej predysponowane do rozwoju postaci uogólnionej demodekozy. Ten tekst ma charakter ogólny i edukacyjny, dlatego nie odnosimy tej listy do żadnych konkretnych psów.

Rozpoznanie opiera się na głębokich zeskrobinach skóry, trichogramie, czyli ocenie wyrwanych włosów pod mikroskopem, próbce pobranej taśmą klejącą, a rzadziej na biopsji. Zeskrobiny powtarza się też w trakcie leczenia, żeby ocenić jego postępy.

Leczenie opiera się na lekach przeciwpasożytniczych z grupy izoksazolin lub makrocyklicznych laktonów, dobieranych i dawkowanych wyłącznie przez lekarza weterynarii. Równolegle leczy się ewentualne zakażenia wtórne skóry. Kryterium zakończenia leczenia opisują wytyczne dermatologiczne, na przykład prace Muellera i współautorów opublikowane w Veterinary Dermatology. Kąpiele lecznicze stosuje się wyłącznie z zalecenia lekarza.

Poniższa tabela porównuje pięć stanów skóry, które bywają ze sobą mylone, choć ostateczne rozpoznanie zawsze należy do lekarza weterynarii. Osobne artykuły opisują grzybicę skóry u psa oraz świerzb, czyli inny pasożyt skóry.

Nużyca nie jest zaraźliwa dla ludzi ani zwykle dla innych, dorosłych psów w domu, więc nie ma potrzeby izolowania chorego psa. Warto zapewnić łagodną pielęgnację, ograniczyć stres, dbać o pełnowartościową dietę oraz legowisko łatwe do prania, a wszelkie domowe maści stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Łagodne kosmetyki do psiej skóry opisujemy w osobnym artykule, a pełnowartościową dietę dobermana w kolejnym.

Przeczytaj przegląd chorób dobermana i dowiedz się, jak rozpoznawać sygnały, które wymagają wizyty u lekarza. Zobacz przegląd chorób.

Ciekawostka. Roztocza Demodex canis są tak powszechne, że znajduje się je w skórze większości zdrowych psów. Szczenięta dostają je od matki podczas karmienia w pierwszych dniach życia, a choroba rozwija się dopiero przy zaburzeniu odporności.

Czy nużyca jest zaraźliwa dla innych psów w domu?

Nie, zgodnie z Merck i VCA nużyca nie jest zaraźliwa w typowym sensie, bo roztocze Demodex żyje już naturalnie u większości psów, a choroba wynika z zaburzenia odporności, a nie z zarażenia.

Czy nużyca może wrócić po wyleczeniu?

Zdarza się, że choroba nawraca, zwłaszcza jeśli nie udało się w pełni ustalić lub kontrolować przyczyny leżącej u podstaw osłabienia odporności.

Czy nużyca swędzi?

Postać miejscowa zwykle nie powoduje świądu, natomiast przy nadkażeniu bakteryjnym w postaci uogólnionej świąd może się pojawić.

Czy nużycę da się wyleczyć domowymi sposobami?

Nie, leczenie nużycy, zwłaszcza postaci uogólnionej, wymaga leków przepisanych przez lekarza weterynarii i regularnej kontroli, a nie domowych metod.

Ile trwa leczenie nużycy uogólnionej?

Czas leczenia zależy od ciężkości przypadku i odpowiedzi psa na terapię, dlatego dokładny harmonogram i moment jego zakończenia ustala lekarz na podstawie kontrolnych zeskrobin skóry.

Zobacz, jak chronić psa przed pasożytami zewnętrznymi przez cały sezon. Zobacz szczenięta.

• Merck Veterinary Manual: Demodicosis in Dogs
• VCA Animal Hospitals: Demodectic Mange in Dogs
• Mueller i in., Veterinary Dermatology (PubMed): wytyczne rozpoznawania i leczenia demodekozy u psów
• PubMed: przeglądy skuteczności izoksazolin w leczeniu demodekozy