Narkolepsja u dobermana: czym jest i jak wygląda życie z tą chorobąNarkolepsja u dobermana: czym jest i jak wygląda życie z tą chorobą

Narkolepsja u dobermana to choroba snu, w której pies nagle zasypia albo przy silnej ekscytacji traci napięcie mięśni i osuwa się na ziemię, choć pozostaje przytomny. Ten drugi objaw nazywa się katapleksją. To właśnie u dobermanów naukowcy opisali w 1999 roku mutację receptora hipokretyny, co zmieniło rozumienie narkolepsji także u ludzi. Więcej o chorobach opisywanych u dobermanów piszemy w filarze choroby opisywane u dobermanów.

W skrócie- Katapleksja to nagłe zwiotczenie mięśni wywołane emocją, najczęściej jedzeniem lub zabawą; pies jest przytomny i po chwili wstaje.- U dobermanów opisano rodzinną postać choroby, a praca z 1999 roku wskazała mutację genu receptora hipokretyny 2.- Od napadu padaczkowego katapleksję odróżnia brak drgawek i zachowana przytomność, a od omdlenia to, że pies nie traci świadomości.- Wiele psów z narkolepsją żyje aktywnie; najważniejsze jest bezpieczeństwo w chwilach ekscytacji.

Typowa scena wygląda tak: pies podbiega podekscytowany do miski, nagle łapy się pod nim uginają, a on osuwa się na bok, leżąc chwilę z otwartymi oczami, zanim po kilkunastu sekundach czy minucie wstaje i wraca do jedzenia. Narkolepsja odpowiada za senność w ciągu dnia i skłonność do nagłego zasypiania, a katapleksja to osobny objaw: nagła utrata napięcia mięśniowego wywołana silną emocją, przy zachowanej świadomości.

Pierwsze opisy narkolepsji u psów pojawiły się w literaturze naukowej w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku. Na Uniwersytecie Stanforda powstała wtedy kolonia psów z narkolepsją, założona przez badacza Williama Dementa, w której znalazły się między innymi dobermany oraz labradory z rodzinną, dziedziczną postacią tej choroby.

Zespół kierowany przez Emmanuela Mignota opublikował w 1999 roku w czasopiśmie Cell pracę autorstwa Lin i współpracowników, w której opisano mutację genu receptora hipokretyny 2 odpowiedzialną za narkolepsję u dobermanów. Niemal równolegle inny zespół, Chemelli i współpracownicy, opisał w tym samym roku i w tym samym czasopiśmie podobne zaburzenie u myszy pozbawionych tej substancji. Rok później, w pracy Nishino i współpracowników opublikowanej w Lancet, wykazano niedobór hipokretyny również u ludzi chorujących na narkolepsję, co połączyło badania na psach z medycyną ludzką.

Napady katapleksji najczęściej wyzwala silna, pozytywna emocja: podekscytowanie jedzeniem, intensywna zabawa czy radosne powitanie. Charakterystyczne jest nagłe zwiotczenie łap, osunięcie się na podłoże, otwarte oczy i czasem delikatne drżenie powiek, a cały epizod zwykle trwa krótko, po czym pies samodzielnie wstaje. Spokojny głos lub delikatny dotyk mogą pomóc skrócić epizod, choć nie zawsze jest to konieczne.

Czym katapleksja różni się od napadu padaczkowego

W katapleksji pies pozostaje przytomny, nie ma drgawek ani bezwiednego oddania moczu, a po epizodzie od razu wraca do normalnego zachowania, podczas gdy napad padaczkowy zwykle wiąże się z utratą przytomności, drgawkami i fazą splątania po ataku. Więcej o napadach padaczki u psa piszemy w artykule napady padaczki u psa.

Czym katapleksja różni się od omdlenia

Omdlenie u dobermana bywa objawem poważnych chorób serca i wiąże się z utratą przytomności, w przeciwieństwie do katapleksji, w której pies cały czas jest świadomy otoczenia. Nagłe, niewyjaśnione upadki psa zawsze warto skonsultować z lekarzem, między innymi ze względu na możliwą kardiomiopatię rozstrzeniową, którą opisujemy w artykule kardiomiopatia rozstrzeniowa u dobermanów.

Katapleksja, padaczka czy omdlenie

Nagranie epizodu telefonem znacznie ułatwia rozpoznanie, podobnie jak wykluczenie chorób serca oraz padaczki. W gabinecie lekarz może też zaobserwować reakcję psa na widok jedzenia, co bywa opisywaną w literaturze metodą prowokacji objawów. Więcej o objawach chorób neurologicznych u psa piszemy w artykule objawy chorób neurologicznych u psa.

W rodzinnej postaci choroby nasilenie napadów bywa mniejsze z wiekiem psa. Na co dzień warto zadbać o bezpieczeństwo w pobliżu wody, na schodach i przy ulicy, gdzie nagły epizod mógłby być niebezpieczny, podawać posiłki w mniejszych porcjach i w spokojnej atmosferze oraz zapewnić bezpieczne miejsce do zabawy. Ewentualne leki dobiera wyłącznie lekarz weterynarii, indywidualnie do stanu psa. Więcej o śnie i zachowaniu dobermana na co dzień piszemy w filarze sen i zachowanie dobermana na co dzień.

Narkolepsja to jedna z rzadkich chorób opisywanych u dobermanów. Przeczytaj przegląd chorób rasy. Przeczytaj artykuł.

Ciekawostka. Hipokretynę i oreksynę, tę samą substancję, opisały niezależnie od siebie w 1998 roku dwa zespoły naukowe, dlatego do dziś funkcjonuje ona pod dwiema różnymi nazwami.

Czy narkolepsja u psa jest bolesna?

Nie, sam epizod katapleksji nie jest bolesny, choć nagły upadek może teoretycznie prowadzić do urazu, jeśli pies znajduje się w niebezpiecznym miejscu.

Czy pies z narkolepsją może biegać i chodzić na długie spacery?

Tak, wiele psów z tą chorobą prowadzi aktywne życie, o ile opiekun zwraca uwagę na bezpieczeństwo w chwilach silnej ekscytacji.

Czy narkolepsja może pojawić się dopiero u starszego psa?

Rodzinna postać choroby u dobermanów zwykle ujawnia się już w młodym wieku, choć nabyte postaci narkolepsji u psów są opisywane rzadziej i w innym kontekście.

Czy na narkolepsję chorują też inne rasy?

Tak, oprócz dobermanów rodzinną postać choroby opisano także u innych ras, między innymi u labradorów.

Pies nagle zasypia w ciągu dnia: czy to zawsze narkolepsja?

Nie, nadmierna senność może mieć też inne przyczyny, dlatego każdy taki objaw warto skonsultować z lekarzem weterynarii.

Pies nagle upadł i nie wiesz, czy to stan nagły? Sprawdź, które objawy wymagają wizyty od razu. Przeczytaj artykuł.

• PubMed: Lin i in., Cell 1999 (receptor hipokretyny 2 u dobermanów); Chemelli i in., Cell 1999; Nishino i in., Lancet 2000; de Lecea i in., PNAS 1998; Sakurai i in., Cell 1998; prace o kolonii psów z narkolepsją na Uniwersytecie Stanforda
• VCA Animal Hospitals: narkolepsja i katapleksja u psów
• Merck Veterinary Manual: zaburzenia snu u psów