Karma bezzbożowa dla psa: skąd moda na diety bez zbóż, co wykazało dochodzenie FDA w sprawie DCM i jak ocenić skład bez haseł z opakowania.
Karma bezzbożowa dla psa nie jest z definicji zdrowsza: psy dobrze trawią gotowane zboża, a alergie pokarmowe częściej dotyczą białek zwierzęcych niż zbóż. Od 2018 roku FDA analizowała zgłoszenia kardiomiopatii rozstrzeniowej (DCM) u psów jedzących między innymi karmy bez zbóż z dużym udziałem roślin strączkowych; związku przyczynowego nie ustalono. Jak wybrać karmę dla dobermana krok po kroku, opisujemy w filarze o żywieniu dobermana.
W skrócie- „Bez zbóż” nie znaczy „bez węglowodanów”: zboża zastępuje zwykle groch, soczewica, ciecierzyca albo ziemniaki.- FDA od 2018 roku analizowała zgłoszenia DCM u psów na części diet bez zbóż; związek przyczynowy nie został ani potwierdzony, ani wykluczony.- U dobermana DCM ma przede wszystkim podłoże dziedziczne, a wpływ diety to osobne, wciąż badane zagadnienie.- Przy wyborze karmy liczą się kryteria WSAVA i deklaracja pełnoporcjowa, a nie hasło na froncie opakowania.
Co to jest karma bezzbożowa dla psa i czym zastępuje się zboża
Karma bezzbożowa nie zawiera pszenicy, kukurydzy, ryżu, jęczmienia ani owsa. Zboża zastępuje się w niej zwykle innymi źródłami węglowodanów: grochem, soczewicą, ciecierzycą, ziemniakami lub batatami, które można rozpoznać na liście składników. Warto pamiętać, że karma bez zbóż to nie to samo co karma niskowęglowodanowa, często zawiera podobną lub zbliżoną ilość węglowodanów, tylko z innego źródła.
Skąd moda na karmy bez zbóż
Popularność diet bez zbóż wynika w dużej mierze z marketingu odwołującego się do „naturalności” i porównań z dietą dzikiego przodka psa, a także z przenoszenia trendów żywieniowych z diety ludzi na dietę zwierząt. Tymczasem badania genetyczne (Axelsson i wsp., Nature 2013) pokazują, że psy mają więcej kopii genu związanego z trawieniem skrobi niż wilki, co wiąże się z udomowieniem przy ludziach uprawiających zboża, psy są więc dobrze przystosowane do trawienia gotowanych zbóż. Przeglądy dotyczące alergii pokarmowych u psów (Mueller i wsp., BMC Veterinary Research 2016) wskazują też, że najczęstszymi alergenami pokarmowymi są białka zwierzęce, a nie zboża.
Karma bezzbożowa a DCM: co ustaliło dochodzenie FDA
Co oznacza skrót BEG w publikacjach kardiologów weterynaryjnych
Kardiolog weterynaryjna Lisa Freeman z Uniwersytetu Tuftsa zaproponowała w publikacji z 2018 roku (JAVMA) skrót BEG (boutique, exotic ingredients, grain-free) na określenie diet o cechach budzących zainteresowanie badaczy w kontekście DCM.
W lipcu 2018 roku FDA Center for Veterinary Medicine opublikowała komunikat o zgłoszeniach kardiomiopatii rozstrzeniowej u psów, w tym ras bez wcześniej znanej predyspozycji genetycznej do tej choroby, jedzących między innymi karmy bez zbóż z dużym udziałem roślin strączkowych. W 2019 roku agencja opublikowała kolejne raporty z danymi o zgłoszeniach, a w grudniu 2022 roku poinformowała o zakończeniu regularnych aktualizacji tego tematu. Naukowcy badali różne hipotezy, między innymi rolę roślin strączkowych, tauryny i biodostępności poszczególnych składników, ale związku przyczynowego między konkretną dietą a DCM jak dotąd nie ustalono jednoznacznie.
Czy karma bezzbożowa jest zdrowa dla każdego psa
Dieta eliminacyjna bez konkretnego zboża ma sens wtedy, gdy potwierdzoną nadwrażliwość pokarmową zdiagnozował i prowadzi lekarz weterynarii, w takich przypadkach eliminacja konkretnego składnika jest częścią leczenia. Dla zdrowego psa samo hasło „bez zbóż” na opakowaniu nie jest jednak wskaźnikiem jakości. WSAVA rekomenduje ocenę producenta i bilansu żywieniowego karmy, a nie kierowanie się kategorią „bez zbóż” jako taką. Jak bezpiecznie przejść na inną karmę, opisujemy w artykule o zmianie karmy u psa.
Karma bezzbożowa dla dobermana: co warto wiedzieć o rasie
Doberman należy do ras, u których kardiomiopatia rozstrzeniowa ma przede wszystkim podłoże dziedziczne, pełny opis tej choroby znajdziesz w artykule o kardiomiopatii rozstrzeniowej u dobermanów. Żadna dieta, bez względu na obecność lub brak zbóż, nie zastępuje opieki kardiologicznej ani regularnych badań kontrolnych, to informacja ogólna i edukacyjna, nie odnosi się do konkretnych psów. Pełny przegląd chorób rasy opisujemy w filarze o chorobach dobermana.
Jak ocenić karmę bez zbóż na etykiecie
Przy ocenie konkretnej karmy warto sprawdzić, gdzie na liście składników znajdują się rośliny strączkowe i ziemniaki (im wyżej, tym większy udział w recepturze), czy dany surowiec nie jest rozbity na kilka osobnych pozycji (na przykład groch, białko grochu, włókno grochu, co sztucznie przesuwa go niżej na liście), czy karma ma deklarację pełnoporcjowości oraz czy producent odpowiada na pytania z listy WSAVA. Kolejność składników na etykiecie omawiamy szerzej w artykule o tym, jak czytać skład karmy dla psa.
Oś czasu dochodzenia FDA w sprawie diet i DCM
Data | Co się wydarzyło | Co ustalono |
|---|---|---|
Lipiec 2018 | Pierwszy komunikat FDA CVM o zgłoszeniach DCM | Zauważono wzrost zgłoszeń, w tym u ras bez znanej predyspozycji genetycznej |
2019 | Kolejne raporty FDA z danymi o zgłoszeniach | Opisano udział różnych typów diet w zgłoszeniach, bez ustalenia związku przyczynowego |
Grudzień 2022 | Komunikat o zakończeniu regularnych aktualizacji | Związek przyczynowy między konkretną dietą a DCM pozostał niejednoznaczny |
Checklista: karma bez zbóż na etykiecie
- Miejsce roślin strączkowych i ziemniaków na liście składników.
- Czy jeden surowiec nie jest rozbity na kilka osobnych pozycji.
- Obecność ziemniaków lub batatów jako głównego źródła węglowodanów.
- Deklaracja „karma pełnoporcjowa” na opakowaniu.
- Podana wartość energetyczna w kcal/kg.
- Odpowiedzi producenta na pytania z listy WSAVA.
Zobacz przykładową wyprawkę szczeniaka z karmą na pierwsze dni i checklistą pierwszego tygodnia.
Ciekawostka. Określenie „diety BEG” (boutique, exotic ingredients, grain-free) zaproponowała kardiolog weterynaryjna Lisa Freeman z Uniwersytetu Tuftsa w publikacji z 2018 roku (JAVMA). Psy mają więcej kopii genu AMY2B, związanego z trawieniem skrobi, niż wilki, co badacze łączą z udomowieniem przy ludziach uprawiających zboża (Axelsson i wsp., Nature 2013).
Najczęstsze pytania
Czy karma z ryżem lub owsem jest gorsza niż karma bez zbóż dla psa?
Nie ma na to podstaw naukowych. Psy dobrze trawią gotowane zboża, a o jakości karmy decyduje przede wszystkim jej bilans żywieniowy i pełnoporcjowość, a nie obecność lub brak konkretnego zboża.
Czy karma bezzbożowa pomaga na swędzenie skóry?
Rzadko. Alergie pokarmowe u psów częściej dotyczą białek zwierzęcych niż zbóż, więc samo usunięcie zbóż z diety zwykle nie rozwiązuje problemów skórnych, przyczynę świądu najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii.
Czy pies na karmie bezzbożowej potrzebuje tauryny w suplemencie?
To pytanie do lekarza weterynarii, najlepiej kardiologa, zwłaszcza w kontekście dyskusji o dietach i DCM. Samodzielne suplementowanie bez wskazania medycznego nie jest zalecane.
Czy przejście z karmy bezzbożowej na karmę ze zbożami wymaga okresu przejściowego?
Tak, każdą zmianę karmy warto wprowadzać stopniowo, niezależnie od tego, czy nowa karma zawiera zboża, czy nie, pomaga to uniknąć problemów trawiennych.
Jakie objawy ze strony serca powinny skłonić do wizyty u lekarza weterynarii?
Osłabienie, szybkie męczenie się, kaszel, przyspieszony oddech w spoczynku czy omdlenia to sygnały, które zawsze wymagają pilnej konsultacji weterynaryjnej, niezależnie od rodzaju diety psa.
Poznaj cztery szczenięta dobermana i ich dziennik rozwoju „Obserwacje opiekuna”.
Źródła
- FDA Center for Veterinary Medicine: komunikaty o dietach i DCM (2018, 2019, 2022)
- Freeman i wsp., JAVMA 2018 (diety BEG i DCM)
- WSAVA Global Nutrition Committee: wybór karmy i ocena producenta
- PubMed: Mueller i wsp. 2016 (alergeny pokarmowe u psów), badania nad roślinami strączkowymi i tauryną w dietach
- Axelsson i wsp., Nature 2013 (gen AMY2B)
- Merck Veterinary Manual: kardiomiopatia rozstrzeniowa (informacje ogólne)