Giardioza u psa: nawracająca biegunka u szczeniąt i jak ją opanowaćGiardioza u psa: nawracająca biegunka u szczeniąt i jak ją opanować

Giardioza u psa to zakażenie jelit pierwotniakiem Giardia, które najczęściej daje nawracającą, miękką i cuchnącą biegunkę u szczeniąt oraz psów z miejsc, gdzie przebywa wiele zwierząt. Leczy ją lekarz weterynarii lekiem przeciwpierwotniaczym, a o sukcesie kuracji decyduje równoległa kąpiel psa i dokładne sprzątanie otoczenia. Pełny przegląd chorób, na które predysponowana jest rasa, znajdziesz w osobnym filarze.

W skrócie- Giardia to pierwotniak, nie robak, nie każdy preparat odrobaczający na nią działa, a odpowiedni lek i schemat podawania zawsze dobiera lekarz weterynarii.- Typowy obraz to miękki, śluzowaty, cuchnący kał, z okresami pozornej poprawy przeplatanymi nawrotami.- Cysty pozostające w sierści i otoczeniu psa powodują ponowne zakażenie, dlatego pełna kuracja obejmuje też kąpiel i sprzątanie.- Cysty są wydalane okresowo, więc jeden ujemny wynik testu kału nie wyklucza zakażenia.- Higiena rąk w trakcie leczenia chroni domowników, choć większość psich genotypów Giardii rzadko zaraża ludzi.

Lamblie u psa: skąd dwie nazwy tego samego pasożyta. Giardia duodenalis, znana też jako Giardia intestinalis, w Polsce bywa nazywana potocznie lamblią, to ten sam pierwotniak opisywany pod różnymi nazwami w zależności od tradycji nazewniczej.

Cysty i trofozoity: forma w jelicie i forma w środowisku. Pasożyt występuje w dwóch postaciach: aktywnego trofozoita żyjącego w jelicie cienkim psa oraz odpornej cysty przetrwalnikowej wydalanej z kałem, zdolnej przetrwać w środowisku. Zakażenie następuje drogą kałowo-ustną, poprzez wodę z kałuż, mokrą trawę czy nawet lizanie własnej, zanieczyszczonej sierści, zgodnie z opisem cyklu według Merck Veterinary Manual i ESCCAP.

Na zakażenie giardią szczególnie narażone są szczenięta oraz psy przebywające w miejscach, gdzie gromadzi się wiele zwierząt jednocześnie, schroniskach, hotelach dla psów czy wybiegach. Składa się na to kilka czynników: jeszcze niedojrzała odporność młodych psów, stres związany ze zmianą otoczenia oraz po prostu większa liczba cyst obecnych w środowisku, w którym przebywa dużo zwierząt. Warto pamiętać, że parwowiroza jest znacznie groźniejszą, choć rzadszą przyczyną biegunki u szczeniąt, którą również trzeba brać pod uwagę przy diagnostyce.

Typowe objawy to jasny, tłusty, śluzowaty kał o wyraźnie przykrym zapachu, biegunka o falującym przebiegu, z okresami poprawy i nawrotu, osłabiony przyrost masy ciała u szczeniąt oraz wzdęcia. Wiele psów przechodzi zakażenie giardią zupełnie bezobjawowo, nie wykazując żadnych widocznych symptomów. Biegunka z towarzyszącym odwodnieniem, krwią w kale lub wyraźną apatią wymaga pilnej wizyty u lekarza, piszemy o tym szerzej w osobnym artykule.

Giardię wykrywa się kilkoma metodami: flotacją kału z użyciem siarczanu cynku, testem na antygen Giardii oraz metodą PCR. Ponieważ cysty są wydalane okresowo, a nie w sposób ciągły, pojedynczy ujemny wynik testu kału nie wyklucza zakażenia, zgodnie z zaleceniami Merck Veterinary Manual i ESCCAP warto powtórzyć badanie na próbkach zebranych z kilku kolejnych dni. Decyzję o leczeniu psa bez wyraźnych objawów klinicznych zawsze podejmuje lekarz weterynarii, bo wytyczne ESCCAP i CAPC różnią się w podejściu do takich przypadków.

Giardia jest pierwotniakiem, a nie robakiem, dlatego różni się zasadniczo od nicieni czy tasiemców, przeciwko którym działa większość standardowych preparatów odrobaczających. Nie każdy taki preparat jest skuteczny wobec Giardii, a substancje działające na ten pasożyt stosuje się w innym schemacie i przez inny czas niż typowe odrobaczanie, dokładny plan zawsze ustala lekarz weterynarii. O standardowym odrobaczaniu szczeniąt piszemy szerzej w osobnym artykule tego klastra po jego publikacji.

Kąpiel psa na początku i na końcu kuracji. Kąpiel, ze szczególnym uwzględnieniem okolicy odbytu i tylnych łap, warto wykonać zarówno na początku, jak i na końcu leczenia, żeby usunąć cysty pozostające w sierści i zmniejszyć ryzyko ponownego zakażenia. O technice kąpieli krótkiej sierści piszemy szerzej w filarze o pielęgnacji dobermana.

Legowisko, miski, zabawki i podłogi. W trakcie kuracji warto wyprać legowiska, umyć miski i zabawki oraz dokładnie wysuszyć powierzchnie, po których porusza się pies, cysty Giardii źle znoszą wysychanie, co czyni je skutecznym elementem walki z zakażeniem.

Spacery i trawnik: sprzątanie odchodów od razu. Natychmiastowe zbieranie kału po psie, zarówno w domu, jak i na spacerze, ogranicza liczbę cyst pozostających w otoczeniu i zmniejsza ryzyko ponownego zakażenia, także innych zwierząt.

Kąpiel krótkowłosego psa w trakcie leczenia pasożytów jelitowych

Do biegunki dołączyły wymioty? Sprawdź możliwe przyczyny i to, kiedy wizyta jest pilna. Zobacz artykuł.

Nawrót biegunki po leczeniu może mieć kilka przyczyn: ponowne zakażenie z zanieczyszczonego otoczenia, niepełną odpowiedź na wcześniej zastosowany lek albo zupełnie inną przyczynę biegunki, na przykład dietę, alergię pokarmową czy inne pasożyty. Kontrolny test kału po zakończeniu leczenia, wykonany w terminie wskazanym przez lekarza, pomaga potwierdzić skuteczność kuracji. W trakcie leczenia warto też stosować lekkostrawną dietę, wspierającą regenerację przewodu pokarmowego. O alergii pokarmowej jako możliwej przyczynie przewlekłych problemów trawiennych piszemy w osobnym artykule.

Giardia występuje w kilku różnych genotypach, zwanych assemblages, te oznaczone jako C i D dotyczą głównie psów, natomiast A i B mogą teoretycznie zakażać także ludzi. Zgodnie z ESCCAP i publikacjami dostępnymi w PubMed ryzyko takiego zakażenia u ludzi ocenia się jako niskie, ale realne, dlatego warto zachować podstawowe zasady higieny: dokładnie myć ręce po sprzątaniu kału i kąpieli chorego psa, zachować szczególną ostrożność przy małych dzieciach i osobach z obniżoną odpornością, a w razie wystąpienia objawów u domowników skontaktować się z lekarzem rodzinnym.

Ciekawostka. Giardię jako jeden z pierwszych opisał Antonie van Leeuwenhoek w 1681 roku, obserwując pod mikroskopem własny kał, to jedna z najwcześniej opisanych postaci pierwotniaków w historii mikrobiologii.

Ile trwa leczenie giardiozy u psa?

Czas leczenia zależy od zaleceń lekarza weterynarii i indywidualnej odpowiedzi psa na terapię, dokładny schemat i długość kuracji zawsze ustala prowadzący lekarz na podstawie konkretnego przypadku.

Czy pies z giardią może chodzić na wybieg z innymi psami?

Lepiej unikać wspólnych wybiegów i miejsc, gdzie przebywa dużo psów, dopóki leczenie się nie zakończy, żeby nie ryzykować zakażenia innych zwierząt cystami wydalanymi z kałem.

Czy giardioza może minąć sama bez leczenia?

U części psów objawy mogą przejściowo ustąpić samoistnie, ale bez odpowiedniego leczenia zakażenie często nawraca lub utrzymuje się w postaci bezobjawowej, dlatego zawsze warto skonsultować się z lekarzem weterynarii.

Czy po przebytej giardiozie pies jest odporny na kolejne zakażenie?

Nie, przebyte zakażenie nie daje trwałej odporności i pies może zarazić się ponownie, zwłaszcza jeśli wraca do środowiska z dużą liczbą cyst w otoczeniu.

Co podawać do jedzenia psu w trakcie leczenia lamblii?

Zwykle zaleca się lekkostrawną dietę wspierającą regenerację jelit, dokładne wskazówki żywieniowe najlepiej ustalić bezpośrednio z lekarzem weterynarii prowadzącym leczenie.

Inna częsta przyczyna problemów trawiennych: przeczytaj o zapaleniu trzustki u psa. Zobacz artykuł.

• Merck Veterinary Manual: Giardiasis in animals
• ESCCAP: wytyczne dotyczące pierwotniaków jelitowych psów i kotów
• CAPC (Companion Animal Parasite Council): Giardia, leczenie i dezynfekcja
• VCA Animal Hospitals: Giardiasis in dogs
• PubMed: publikacje o genotypach Giardia duodenalis i ryzyku odzwierzęcym