Dobrostan psa według pięciu wolności i pięciu domen, przełożony na codzienność z dobermanem: żywienie, komfort, zdrowie, zachowanie i emocje. Z checklistą.
Dobrostan psa to stan, w którym pies ma zaspokojone potrzeby fizyczne i doświadcza więcej stanów pozytywnych niż negatywnych. Opisują go model pięciu wolności oraz nowszy model pięciu domen. Przekładamy oba na pytania kontrolne dla opiekuna dobermana. O charakterze dobermana i jego potrzebach piszemy szerzej w osobnym filarze.
W skrócie- Model pięciu wolności wywodzi się z raportu Brambella z 1965 roku, a model pięciu domen dodaje ocenę stanu emocjonalnego.- Wytyczne WSAVA dotyczące dobrostanu przenoszą oba modele do praktyki weterynaryjnej.- U dobermana szczególnie ważne są komfort cieplny, praca głową i bliskość ludzi.- Checklista zamienia każdą domenę w pytania kontrolne, na które odpowiadasz raz w miesiącu.
Dobrostan psa: definicja bez żargonu
Dobrostan, w rozumieniu WOAH i wytycznych WSAVA, to coś więcej niż samo zdrowie fizyczne psa, obejmuje też jego doświadczenia i stan emocjonalny. To pojęcie nadrzędne dla wielu tekstów o charakterze psa, dlatego warto je poznać, zanim przejdzie się do bardziej szczegółowych tematów.
Pięć wolności zwierząt: od czego się zaczęło
Raport Brambella z 1965 roku oraz sformułowana przez brytyjską radę FAWC w 1979 roku lista pięciu wolności to punkt wyjścia współczesnego myślenia o dobrostanie zwierząt. Obejmuje ona wolność od głodu i pragnienia, wolność od dyskomfortu, wolność od bólu, urazów i chorób, wolność do wyrażania naturalnego zachowania oraz wolność od strachu i cierpienia.
Pięć domen: dlaczego sama „wolność od” nie wystarcza
Model Mellora i Reida z 1994 roku, zaktualizowany przez Mellora i współautorów w 2020 roku, dodaje do żywienia, środowiska, zdrowia i możliwości behawioralnych piątą domenę: stan psychiczny psa. Kładzie on nacisk na doświadczenia pozytywne, a nie tylko na brak cierpienia.
Podstawowe potrzeby psa w pięciu obszarach
Żywienie i woda. Dostęp do odpowiednio dobranej karmy i świeżej wody, opisany szerzej w artykule o doborze karmy dla dobermana.
Schronienie i komfort. Odpowiednie legowisko i wyposażenie na start, opisane w wyprawce.
Zdrowie. Profilaktyka i regularne kontrole, zgodnie z ogólnymi wytycznymi WSAVA, opisane szerzej w przeglądzie chorób dobermana.
Naturalne zachowania. Możliwość realizowania naturalnych zachowań, w tym pracy węchowej i ruchu, opisana w artykule o czasie potrzebnym dobermanowi na ruch, szkolenie i kontakt.
Stan emocjonalny. Budowanie pewności siebie psa, opisane w osobnym artykule.
Potrzeby psa rasy doberman: na co zwrócić uwagę
Szata bez podszerstka, opisana we wzorcu FCI, wymaga dbania o komfort cieplny psa zarówno w domu, jak i na spacerze. Potrzeba zadań umysłowych, bliskość ludzi zamiast trzymania psa w kojcu oraz miękkie legowisko dopasowane do dużego psa to kolejne elementy, na które warto zwrócić uwagę. Więcej o przygotowaniu domu na szczeniaka dobermana piszemy w osobnym artykule.
Zobacz, jak wygląda codzienność szczeniąt przed przyjazdem do nowego domu, w ich Obserwacjach opiekuna. Zobacz szczenięta.
Checklista dobrostanu: pytania kontrolne na każdy miesiąc
Checklista
Checklista dobrostanu: pytania na każdy miesiąc
Żywienie i woda
Schronienie i komfort
Zdrowie
Naturalne zachowania
Stan emocjonalny
Źródło: opracowanie własne

Sygnały, że coś jest nie tak
Zmiany apetytu, snu i aktywności, nadmierne lizanie, niszczenie przedmiotów oraz zachowania powtarzalne to sygnały, którym warto się przyjrzeć. Nagłe, wyraźne zmiany kierują zwykle do lekarza weterynarii, a utrzymujące się trudności behawioralne bez podłoża medycznego, do specjalisty od zachowania psów.
Pięć domen dobrostanu psa
Tabela
Pięć domen dobrostanu psa
| Domena | Co obejmuje |
|---|---|
| Żywienie | odpowiednia karma i dostęp do wody |
| Środowisko | komfort cieplny, miejsce do odpoczynku |
| Zdrowie | profilaktyka, brak bólu i choroby |
| Możliwości behawioralne | naturalne zachowania, ruch, węch |
| Stan psychiczny | więcej doświadczeń pozytywnych niż negatywnych |
Źródło: opracowanie własne
Ciekawostka. Pięć wolności wywodzi się z brytyjskiego raportu Brambella z 1965 roku, przygotowanego w sprawie zwierząt gospodarskich, w formie pięciu punktów spisała je rada FAWC w 1979 roku, a dopiero później zaczęto je stosować także wobec zwierząt towarzyszących.
Najczęstsze pytania
Czy dobrostan psa to to samo co zdrowie psa?
Nie, zdrowie fizyczne jest jednym z elementów dobrostanu, obok środowiska, żywienia, możliwości behawioralnych i stanu emocjonalnego psa.
Kto ocenia dobrostan psa w praktyce?
Ocena dobrostanu należy przede wszystkim do opiekuna na co dzień, a w kwestiach zdrowotnych wspiera go lekarz weterynarii.
Czy pies w mieszkaniu może mieć dobry dobrostan?
Tak, o ile jego podstawowe potrzeby w pięciu obszarach są zaspokojone, wielkość samego mieszkania nie jest jedynym czynnikiem decydującym o dobrostanie.
Czy nuda obniża dobrostan psa?
Tak, brak możliwości realizowania naturalnych zachowań i zadań umysłowych może negatywnie wpływać na stan psychiczny psa, jedną z pięciu domen dobrostanu.
Chcesz przygotować się spokojnie i z wyprzedzeniem? Sprawdź informacje o kolejnym miocie. Zapisz się.
Źródła
- WSAVA Animal Welfare Guidelines
- Brambell Report (1965) i FAWC (1979): pięć wolności
- Mellor i Reid 1994; Mellor i in. 2020, czasopismo Animals: model pięciu domen
- WOAH: definicja dobrostanu zwierząt
- Wzorzec FCI nr 143
- VCA Animal Hospitals: sygnały problemów zachowania i zdrowia
