Pewność siebie u psa: jak ją rozpoznać u dobermana i czym różni się od „dominacji”Pewność siebie u psa: jak ją rozpoznać u dobermana i czym różni się od „dominacji”

Pewność siebie u psa widać po tym, jak podchodzi do nowości: pewny siebie pies bada nowe miejsce lub przedmiot spokojnie, bez ucieczki i bez nadmiernego pobudzenia. Wzorzec FCI nr 143 ceni u dobermana pewność siebie i nieustraszoność, a opiekun buduje je przez przewidywalność, zabawę i sukcesy w małych krokach. Pełny opis charakteru i temperamentu dobermana znajdziesz w filarze charakter i temperament dobermana.

W skrócie- Pewność siebie to spokojna ciekawość wobec nowości; to nie brawura ani twardość psychiczna.- Etykieta „dominacji” myli pewność siebie z konfliktem; AVSAB odradza opieranie wychowania na teorii dominacji.- Wzorzec FCI nr 143 wymienia pewność siebie i nieustraszoność jako cechy szczególnie cenione u dobermana.- Pewność buduje się przez wybór, przewidywalność i sukces, a nie przez wystawianie psa na silny stres.

Pewny siebie pies zwykle ma luźną, swobodną postawę ciała, neutralne ustawienie ogona i samodzielnie podchodzi do nowego przedmiotu, żeby go zbadać. Po chwilowym zaskoczeniu, na przykład nagłym hałasem, taki pies stosunkowo szybko wraca do wcześniejszej aktywności czy zabawy. Pewność siebie jest ściśle powiązana z ogólnym temperamentem psa, który stanowi jej podstawę, co opisujemy w artykule temperament jako podstawa charakteru psa.

Wzorzec FCI nr 143, w swojej niemieckiej wersji językowej, wymienia wprost pewność siebie oraz nieustraszoność jako cechy szczególnie cenione u dobermana, co potwierdza również polskie tłumaczenie wzorca publikowane przez ZKwP. Dla opiekuna oznacza to w praktyce psa, który nie potrzebuje ciągłego, zewnętrznego potwierdzania swojej pozycji, ale za to potrzebuje jasnych, konsekwentnych zasad w codziennym życiu.

Twardość psychiczna: powrót do równowagi po stresie

Twardość psychiczna to osobna cecha, opisująca zdolność psa do stosunkowo szybkiego powrotu do równowagi emocjonalnej po sytuacji stresującej, a nie samą skłonność do spokojnego podchodzenia do nowości.

Brawura: gdy pies nie ocenia ryzyka

Brawura różni się od pewności siebie brakiem realnej oceny ryzyka: pies brawurowy rzuca się w sytuacje potencjalnie niebezpieczne, nie zwracając uwagi na zagrożenie, podczas gdy pewny siebie pies raczej spokojnie ocenia sytuację przed podjęciem działania. Pojęcie to wiąże się też częściowo z tak zwaną ostrością psa, opisaną w artykule czym jest ostrość psa.

Zgodnie ze stanowiskiem AVSAB z 2008 roku teoria dominacji jako podstawa wychowania psów ma niewielkie oparcie we współczesnej wiedzy o zachowaniu zwierząt. Zachowania wynikające w rzeczywistości z lęku, frustracji lub po prostu braku wcześniejszej nauki bywają błędnie opisywane jako przejaw „dominacji” psa nad opiekunem. Znacznie bardziej użyteczne jest opisywanie konkretnego zachowania i jego przyczyny, zamiast przyklejania psu ogólnej etykiety.

Naukowe testy zachowania, takie jak szwedzki test DMA opisany przez Svartberga i Forkmana w 2002 roku, próbują w usystematyzowany sposób ocenić cechy związane ze śmiałością i nieustraszonością psa. Warto jednak pamiętać, że jednorazowa ocena w sztucznie zaaranżowanej sytuacji ma swoje ograniczenia i nie zawsze w pełni oddaje codzienne zachowanie konkretnego psa. Praca nad lękliwością to osobny, szerszy temat, wymagający zwykle indywidualnego podejścia behawiorysty.

Nowe powierzchnie i dźwięki w małych dawkach

Wprowadzanie nowych powierzchni i dźwięków w małych, dobrze kontrolowanych dawkach, poniżej progu silnej reakcji psa, sprzyja budowaniu jego pewności siebie. Więcej o samej pracy poniżej progu pobudliwości piszemy w artykule praca poniżej progu pobudliwości.

Zabawy w wybór i rozwiązywanie problemów

Zabawy dające psu możliwość samodzielnego wyboru oraz proste zadania wymagające rozwiązania problemu, na przykład zdobycia smakołyku z prostej zagadki, dobrze wspierają rozwój pewności siebie.

Czego unikać

Warto unikać zalewania psa zbyt dużą liczbą bodźców naraz oraz metod opartych na karach, co jest zgodne ze stanowiskiem AVSAB w sprawie humanitarnych metod szkolenia. Pełny plan socjalizacji, dobrze uzupełniający pracę nad pewnością siebie, opisujemy w filarze plan socjalizacji dobermana.

Obserwacje opiekuna pokazują, jak szczenięta poznają nowe miejsca krok po kroku, bez ocen na zapas. Zobacz szczenięta.

Sygnały pewności i niepewności

Pewność siebie, twardość psychiczna, brawura i „dominacja” w porównaniu

Zobacz Obserwacje opiekuna Złotej, jednego z czterech szczeniąt z obecnego miotu. Zobacz Złotą.

Ciekawostka. W szwedzkim teście zachowania psów DMA Svartberg i Forkman opisali w 2002 roku oś nieśmiałość-śmiałość, na którą składają się między innymi ciekawość, nieustraszoność i skłonność do zabawy.

Czy pewności siebie można nauczyć dorosłego psa?

Tak, choć zwykle wymaga to więcej czasu i cierpliwości niż praca z młodym psem, konsekwentne budowanie pozytywnych doświadczeń przynosi efekty również u dorosłych zwierząt.

Czy pewny siebie pies może bać się burzy?

Tak, ogólna pewność siebie w codziennych sytuacjach nie wyklucza silnej reakcji lękowej na konkretny, intensywny bodziec, taki jak burza.

Czy wystawianie psa na trudne sytuacje go hartuje?

Nie, celowe wystawianie psa na silny stres zwykle nie buduje pewności siebie, a raczej zwiększa ryzyko utrwalenia lęku wobec danej sytuacji.

Czy pewny siebie doberman będzie mniej szczekał?

Niekoniecznie, bo skłonność do szczekania zależy od wielu czynników niezwiązanych bezpośrednio z poziomem pewności siebie psa.

Planujesz dobermana później? Sprawdź informacje o kolejnym miocie. Zobacz kolejny miot.

• Wzorzec FCI nr 143 (wersja niemiecka) i tłumaczenie ZKwP
• AVSAB: Position Statement on the Use of Dominance Theory in Behavior Modification of Animals (2008)
• AVSAB: stanowisko w sprawie humanitarnych metod szkolenia
• PubMed: Svartberg i Forkman 2002 (cechy osobowości w teście DMA)
• VCA Animal Hospitals: język ciała psa