Czy pies uczy się przez naśladowanie? Badania nad uczeniem społecznym psów mówią, że tak. Wyjaśniamy metodę Do As I Do i kiedy przyda się w domu.
Czy pies uczy się przez naśladowanie? Tak: badania pokazują, że psy potrafią powtórzyć czynność pokazaną przez człowieka, czasem nawet po przerwie. Wykorzystuje to metoda Do As I Do, w której pies uczy się najpierw sygnału rób to samo. Nie zastępuje warunkowania, ale przy czynnościach z przedmiotami bywa od niego szybsza. Więcej o metodach szkolenia i wychowania dobermana piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Psy uczą się od ludzi i innych psów przez obserwację, to uczenie społeczne, które uzupełnia warunkowanie.- Metoda Do As I Do ma trzy etapy: znane czynności na sygnał rób to, nowe czynności, utrwalenie.- W badaniach porównawczych metoda sprawdzała się zwłaszcza przy czynnościach z przedmiotami.- Psy naśladują wybiórczo i biorą pod uwagę sytuację, w której ktoś coś robi.
Czy pies uczy się przez naśladowanie: co pokazują badania
Praca Topála i współpracowników z 2006 roku pokazała, że pies potrafi powtórzyć czynność pokazaną przez człowieka. Range, Virányi i Huber w 2007 roku opisali naśladowanie wybiórcze, zależne od kontekstu sytuacji, a Fugazza i współpracownicy w 2016 roku wykazali, że psy potrafią odtworzyć czynność nawet po pewnej przerwie od jej zaobserwowania.
Naśladowanie u psów a warunkowanie: dwa mechanizmy
Uczenie się przez obserwację różni się od uczenia się przez konsekwencje własnego działania oraz od stopniowego kształtowania zachowania. Więcej o warunkowaniu klasycznym i instrumentalnym i o kształtowaniu zachowań metodą shaping piszemy w osobnych artykułach. W praktyce oba mechanizmy zwykle działają razem, a nie w oderwaniu od siebie.
Metoda Do As I Do krok po kroku
Etap 1: znane czynności i sygnał rób to
Pies zna już kilka prostych czynności wywoływanych osobnymi sygnałami, a teraz uczy się łączyć je z jednym, wspólnym poleceniem rób to.
Etap 2: pierwsza nowa czynność
Po pokazie nowej czynności przez człowieka pies, na sygnał rób to, próbuje ją odtworzyć i za trafną próbę dostaje nagrodę.
Etap 3: odroczenie i nowe miejsca
Stopniowe wydłużanie czasu między pokazem a poleceniem oraz wprowadzanie nowych miejsc sprawdza, czy pies faktycznie zapamiętał i uogólnił czynność, a nie tylko zareagował odruchowo.
Schemat trzech etapów metody Do As I Do
Badania nad naśladowaniem u psów
Tabela
Badania nad naśladowaniem u psów
| Autorzy i rok | Co sprawdzano | Wniosek dla opiekuna |
|---|---|---|
| Topál i in. 2006 | odtwarzanie czynności człowieka | psy potrafią powtórzyć pokazaną czynność |
| Range, Virányi, Huber 2007 | naśladowanie wybiórcze | pies uwzględnia kontekst sytuacji |
| Fugazza, Miklósi 2014-2015 | metoda Do As I Do | skuteczna przy czynnościach z przedmiotami |
| Fugazza i in. 2016 | odtworzenie po przerwie | psy pamiętają czynność po pewnym czasie |
| Slabbert, Rasa 1997 | uczenie od matki | obserwacja matki przyspiesza naukę |
Źródło: PubMed
Uczenie społeczne psa od drugiego psa
Psy uczą się także od innych psów, na przykład sposobu obchodzenia przeszkody po obserwacji innego psa, a szczenięta uczą się, obserwując matkę. W domu młodszy pies często przejmuje nawyki starszego, w tym niestety także te niepożądane. Więcej o tym, jak rozwija się szczeniak dobermana, piszemy w osobnym artykule.
Kiedy naśladowanie przydaje się w domowym treningu
Sztuczki z przedmiotami, na przykład dotknij, przenieś czy otwórz, oraz czynności trudne do ukształtowania krok po kroku to sytuacje, w których naśladowanie sprawdza się szczególnie dobrze. Więcej sztuczek dla psa znajdziesz w osobnym artykule. Metoda ta nie wystarczy jednak przy przywołaniu, emocjach czy reakcjach na bodźce, gdzie kluczowe pozostają inne mechanizmy uczenia się.
Szczenię uczy się od pierwszego dnia, także przez obserwację domowników. Zobacz stronę Malinowej: zdjęcia, status i Obserwacje opiekuna. Zobacz stronę Malinowej.
Ograniczenia i częste mity o naśladowaniu
Pies nie nauczy się spokoju, patrząc na spokojnego psa, bo emocje regulują się inaczej niż konkretne czynności ruchowe. Nie każdy pies łatwo przyswaja metodę Do As I Do, a jej skuteczne wykorzystanie wymaga wcześniejszych podstaw pracy z sygnałem i nagrodą.
Ciekawostka. W badaniu z lat dziewięćdziesiątych szczenięta, które obserwowały matkę podczas pracy węchowej, później szybciej opanowały to zadanie niż szczenięta bez takiej obserwacji.
Ciekawostka. Psy potrafiły odtworzyć pokazaną czynność nawet wtedy, gdy nie spodziewały się, że będą o nią proszone, co badacze uznali za przejaw pamięci podobnej do epizodycznej.
Najczęstsze pytania
Czy szczeniak uczy się od starszego psa w domu?
Tak, obserwacja starszego psa może przyspieszać naukę wielu zachowań, zarówno pożądanych, jak i niepożądanych.
Czy pies może przejąć złe nawyki od innego psa?
Tak, uczenie społeczne działa w obie strony, dlatego warto zwracać uwagę na to, jakie zachowania młodszy pies obserwuje u starszego.
Czy metodę Do As I Do można stosować bez trenera?
Podstawową wersję metody można wprowadzać samodzielnie, choć wsparcie doświadczonego trenera ułatwia dopracowanie szczegółów, zwłaszcza przy trudniejszych czynnościach.
Czy pies naśladuje emocje opiekuna?
Psy reagują na emocje i zachowanie opiekuna, ale to inny mechanizm niż naśladowanie konkretnych, celowych czynności ruchowych.
Od czego zacząć, jeśli pies nie zna jeszcze żadnych sztuczek?
Warto zacząć od nauki kilku prostych czynności na osobne sygnały, zanim wprowadzi się wspólne polecenie rób to, stanowiące podstawę metody Do As I Do.
Poznaj szczenięta dobermana z obecnego miotu i sprawdź, które są jeszcze dostępne. Zobacz szczenięta.
Źródła
- PubMed: Topál i in. 2006, Journal of Comparative Psychology
- PubMed: Range, Virányi i Huber 2007, Current Biology
- PubMed: Fugazza i Miklósi 2014 i 2015, Applied Animal Behaviour Science
- PubMed: Fugazza i in. 2016, Current Biology
- PubMed: Slabbert i Rasa 1997, Applied Animal Behaviour Science
- PubMed: Pongrácz i in. (uczenie się obchodzenia przeszkody przez obserwację)