Czy doberman nadaje się do dogoterapii? Jakie cechy musi mieć pies terapeutyczny, jak wypadają na ich tle predyspozycje rasy i dlaczego decyduje osobnik.
Czy doberman nadaje się do dogoterapii? Może, ale nie z racji samej rasy, tylko wtedy, gdy konkretny dorosły pies jest spokojny, lubi kontakt z obcymi, dobrze znosi dotyk i hałas oraz przewidywalnie reaguje w nowych miejscach. Rasa wnosi silne przywiązanie do człowieka i łatwość uczenia się, a wyzwaniem bywają energia, naturalna czujność wobec obcych i wrażliwość na napięcie opiekuna. Pełny opis charakteru i temperamentu dobermana znajdziesz w osobnym filarze.
W skrócie- Pies terapeutyczny musi przede wszystkim lubić kontakt z obcymi, tolerować dotyk i szybko wracać do spokoju po bodźcu.- Wzorzec FCI nr 143 opisuje dobermana jako przyjaznego i spokojnego w domu, ale czujnego, to predyspozycje, nie gwarancja przydatności.- O przydatności do dogoterapii decyduje ocena konkretnego, dorosłego psa, a nie sam rodowód czy umaszczenie.- Dobrostan psa w pracy terapeutycznej jest równie ważny jak efekt terapeutyczny dla ludzi, na co zwraca uwagę przegląd Glenk z 2017 roku.
Czego dogoterapia wymaga od psa
Zgodnie z definicjami IAHAIO interwencje z udziałem zwierząt dzielą się na kilka rodzajów: terapię, edukację i aktywności wspomagane przez zwierzęta, różniące się celem i formą prowadzenia zajęć. Niezależnie od konkretnego rodzaju, pies biorący w nich udział powinien wykazywać stabilność emocjonalną, tolerować dotyk i nieoczekiwany hałas, mieć niską reaktywność na nagłe bodźce, przejawiać rzeczywistą chęć kontaktu z ludźmi, a także być w dobrym zdrowiu i odpowiednio zadbany pod względem higieny.
Czy doberman nadaje się do dogoterapii: predyspozycje rasy
Wzorzec FCI nr 143 opisuje temperament dobermana jako przyjazny i spokojny w otoczeniu domowym, przy jednoczesnej naturalnej czujności wobec nieznanych sytuacji i osób. Mocnymi stronami rasy w kontekście dogoterapii są silna bliskość z człowiekiem i stosunkowo szybkie tempo uczenia się nowych zachowań. Wyzwaniem bywa natomiast wysoka energia, zwłaszcza u młodszych psów, naturalna czujność wobec obcych, która wymaga świadomej pracy, oraz wrażliwość na napięcie samego opiekuna, które pies łatwo wyczuwa i przejmuje. Więcej o tym, jak dorosły doberman reaguje na nieznajomych na co dzień, piszemy w osobnym artykule.
Doberman jako pies terapeutyczny: osobnik ważniejszy niż rasa
Predyspozycje do pracy terapeutycznej ocenia się zawsze u konkretnego, dorosłego psa, a nie u szczenięcia, temperament kształtuje się i stabilizuje dopiero z wiekiem, więc wczesna ocena szczenięcia nie daje pewnej odpowiedzi na temat jego przyszłej przydatności. Warto też odróżnić temperament, czyli wrodzone predyspozycje, od charakteru, który kształtuje się także pod wpływem doświadczeń i wychowania, to, czy w ogóle da się przewidzieć charakter dorosłego psa na podstawie zachowania szczenięcia, to temat, który poruszamy w osobnym artykule.
Wizerunek rasy a praca z ludźmi
Część osób z natury obawia się dobermanów ze względu na wizerunek rasy, niezależnie od realnego temperamentu konkretnego psa, to realny czynnik, który warto uwzględnić, planując pracę terapeutyczną z tą rasą. W praktyce oznacza to staranny dobór miejsc i odbiorców zajęć, spokojne przedstawienie psa przed pierwszym kontaktem oraz zawsze jasną zgodę uczestników na sam kontakt z psem, zamiast zakładania jej z góry. Skąd wzięła się zła sława rasy i jak zmieniał się jej wizerunek na przestrzeni dekad, opisujemy w osobnym artykule o wizerunku dobermana.
Doberman jako pies asystujący: czym różni się od terapeutycznego
Warto rozróżnić dwie różne role: pies asystujący pracuje dla jednej, konkretnej osoby i jest szkolony do wykonywania ściśle określonych zadań związanych z jej indywidualnymi potrzebami, natomiast pies terapeutyczny, razem ze swoim przewodnikiem, odwiedza wiele różnych osób w ramach zorganizowanych zajęć. Obie te role opisuje dokument IAHAIO White Paper, definiujący poszczególne rodzaje interwencji z udziałem zwierząt.
Każdy dobry pies terapeutyczny był kiedyś szczeniakiem. Zobacz szczenięta dobermana i ich dzienniki „Obserwacje opiekuna”. Zobacz szczenięta.
Droga do dogoterapii w zarysie
Ścieżka do pracy terapeutycznej obejmuje zwykle kilka etapów: solidną, dobrze prowadzoną socjalizację od szczenięcia, podstawowe szkolenie posłuszeństwa, formalną ocenę predyspozycji dorosłego psa przez specjalistę, a następnie regularną pracę w parze z odpowiednio przeszkolonym przewodnikiem. O tym, jak wygląda dobrze prowadzona socjalizacja dobermana od pierwszych tygodni, piszemy w osobnym filarze. Malinowa z naszego obecnego miotu dopiero zaczyna swoją socjalizację, jej pierwsze doświadczenia znajdziesz w dzienniku „Obserwacje opiekuna”. Zobacz stronę Malinowej.
Jak dbać o dobrostan psa terapeutycznego
Zgodnie z zaleceniami z przeglądu Glenk z 2017 roku dobrostan psa pracującego terapeutycznie wymaga uważnej obserwacji sygnałów zmęczenia i dyskomfortu, regularnych przerw oraz ograniczenia czasu pojedynczych zajęć, tak żeby praca nie stała się dla psa źródłem chronicznego stresu. Podstawową zasadą jest też zawsze respektowanie prawa psa do wycofania się z sytuacji, gdy tego potrzebuje, a nie zmuszanie go do kontynuowania kontaktu. O tym, jak rozpoznać sygnały uspokajające i wczesne oznaki dyskomfortu u psa, piszemy w osobnym artykule o sygnałach uspokajających psa.
Doberman odpoczywa na macie w przerwie między zajęciami
Predyspozycje do dogoterapii: checklista dla dorosłego psa
Cecha | Mocna strona dobermana | Możliwe wyzwanie |
|---|---|---|
Sam inicjuje kontakt z obcymi | Silna więź z ludźmi ułatwia budowanie relacji | Naturalna czujność może opóźniać inicjatywę |
Toleruje dotyk uszu, łap i ogona | Dobrze reaguje na regularne oswajanie z dotykiem | Krótka sierść nie chroni przed nadwrażliwością na dotyk |
Spokojnie znosi sprzęt medyczny i nagłe dźwięki | Szybko uczy się nowych, oswojonych bodźców | Wysoka czujność zwiększa początkową reaktywność na nowość |
Szybko się uspokaja po bodźcu | Zdolność do szybkiego uczenia się ułatwia trening | Temperament wymaga świadomej pracy nad samokontrolą |
Nie skacze na ludzi | Łatwość nauki komend podstawowych | Wysoka energia młodego psa sprzyja skakaniu bez treningu |
Spokojnie mija inne psy | Dobra socjalizacja daje solidną podstawę | Naturalna czujność może nasilać reakcję na inne psy |
Akceptuje ostrożny dotyk dzieci | Silne przywiązanie do rodziny sprzyja cierpliwości | Duża siła i wielkość wymagają szczególnej ostrożności |
Dobrze znosi nowe miejsca | Zdolność adaptacji przy dobrej socjalizacji | Czujność wobec nieznanego otoczenia wymaga oswajania |
Reaguje na sygnały przewodnika w rozproszeniu | Silna więź ułatwia utrzymanie kontaktu z przewodnikiem | Rozproszenia mogą chwilowo osłabiać skupienie |
Sam sygnalizuje potrzebę przerwy | Wyraziste sygnały komunikacyjne ułatwiają odczytanie potrzeb | Wymaga uważnego, wyszkolonego przewodnika, żeby je zauważyć |
Ciekawostka. Wzajemne patrzenie sobie w oczy przez psa i opiekuna podnosi poziom oksytocyny u obu stron, co wykazali Nagasawa i współautorzy w 2015 roku w recenzowanym czasopiśmie Science.
Najczęstsze pytania
W jakim wieku pies może zacząć pracę w dogoterapii?
Formalną ocenę predyspozycji i rozpoczęcie pracy terapeutycznej przeprowadza się dopiero u dorosłego psa, o w pełni ukształtowanym temperamencie, a nie u szczenięcia czy młodego psa w okresie dojrzewania.
Czy suka czy pies dobermana lepiej sprawdzi się w dogoterapii?
Płeć sama w sobie nie decyduje o predyspozycjach do pracy terapeutycznej, o wiele większe znaczenie ma indywidualny temperament, socjalizacja i wychowanie konkretnego psa niż to, czy jest suką, czy psem.
Czy doberman może odwiedzać dzieci w szkole lub szpitalu?
Może, o ile konkretny pies przeszedł formalną ocenę predyspozycji i pracuje pod nadzorem odpowiednio przeszkolonego przewodnika, a organizatorzy zajęć uwzględniają wizerunek rasy przy doborze grupy odbiorców.
Czy każdy spokojny doberman nadaje się na psa terapeutycznego?
Nie do końca, sam spokojny temperament w domu to dopiero punkt wyjścia; pełna ocena predyspozycji do pracy terapeutycznej uwzględnia też reakcję psa na tłum, hałas, dotyk obcych osób i nieprzewidywalne sytuacje.
Czy pies do dogoterapii musi mieć rodowód?
Sam rodowód nie jest wymogiem formalnym pracy terapeutycznej, liczy się indywidualna ocena predyspozycji i zdrowia konkretnego psa, niezależnie od tego, czy jest rasowy, czy nie.
Chcesz poznać szczenięta z kolejnego miotu? Zapisz się na informację. Zapisz się.
Źródła
- IAHAIO White Paper: definicje interwencji z udziałem zwierząt
- Glenk 2017, Animals (dobrostan psów terapeutycznych, PubMed)
- Nagasawa i wsp. 2015, Science (oksytocyna i spojrzenie, PubMed)
- Wzorzec FCI nr 143 (charakter i zachowanie)
- AVSAB: stanowisko o humanitarnych metodach szkolenia