Czy dwa czarne dobermany mogą mieć brązowe szczenięta? Tak, gdy oboje są nosicielami. Wyjaśniamy allel recesywny na prostym przykładzie.
Pytasz, czy dwa czarne dobermany mogą mieć brązowe szczenięta? Tak, pod warunkiem że oboje rodzice noszą ukryty allel brązowy (b). Czarny pies z jedną kopią tego wariantu wygląda dokładnie tak samo jak pies bez niego, a przy dwojgu nosicielach każde szczenię ma, zgodnie z prawami Mendla, dwudziestopięcioprocentową szansę na umaszczenie brązowe podpalane. Pełny opis rasy doberman znajdziesz w osobnym filarze.
W skrócie- Za czarny albo brązowy kolor dobermana odpowiada jeden gen, locus B (TYRP1), a wariant brązowy (b) jest recesywny.- Czarny pies może być nosicielem allelu b, czyli mieć genotyp Bb, i po samej sierści nie da się tego rozpoznać.- Przy dwojgu nosicielach każde szczenię osobno ma 25% szans na kolor brązowy, to prawdopodobieństwo, a nie gwarantowana proporcja w całym miocie.- Wzorzec FCI nr 143 dopuszcza obie barwy, czarną i brązową z rdzawymi podpalaniami, więc brązowe szczenię czarnych rodziców nie świadczy o domieszce innej rasy.
Czy dwa czarne dobermany mogą mieć brązowe szczenięta: krótka odpowiedź
Tak, dzieje się tak wtedy, gdy oboje czarni rodzice są nosicielami allelu brązowego, mimo że sami wyglądają na w pełni czarne psy. Za ten mechanizm odpowiada gen TYRP1, znany w genetyce psów jako locus B, opisany szerzej w przeglądzie Schmutz i Berryere dostępnym przez PubMed. Pełny przegląd wszystkich umaszczeń dopuszczonych u tej rasy znajdziesz w osobnym artykule.
Allel dominujący i recesywny na przykładzie jednego genu
Dlaczego brązowy kolor potrafi „przeskoczyć” pokolenie. Każdy pies dostaje dwie kopie tego genu, jedną od matki, jedną od ojca. Wariant B (czarny) jest dominujący i „zakrywa” wariant b (brązowy), więc zarówno genotyp BB, jak i Bb dają w efekcie psa o czarnej sierści, a tylko genotyp bb, psa brązowego. To właśnie dlatego cecha recesywna, jak kolor brązowy, może pozostawać niewidoczna przez kilka pokoleń, ukryta u kolejnych czarnych psów, zanim w końcu ujawni się u potomstwa dwojga nosicieli, podobny mechanizm dziedziczenia umaszczenia opisują materiały Cornell University College of Veterinary Medicine.
Nosiciel koloru brązowego: doberman czarny z ukrytym allelem b
Nosiciel wygląda dokładnie tak samo jak czarny pies bez tego allelu, nie da się tego rozpoznać po samej sierści. O nosicielstwie można wnioskować pośrednio: na podstawie brązowego potomstwa, obecności brązowych przodków wpisanych w rodowód albo dzięki dedykowanemu testowi DNA sprawdzającemu konkretnie locus B. Ten artykuł ma charakter ogólny i nie omawia genotypów żadnych konkretnych psów. O tym, jak w ogóle czytać dane zapisane w rodowodzie FCI, piszemy w osobnym artykule.
Po kim szczeniak dobermana ma kolor: po jednej kopii od każdego z rodziców
Każde szczenię dostaje losowo jedną kopię genu B od matki i jedną od ojca, niezależnie od tego, co odziedziczyło jego rodzeństwo. Możliwe kombinacje rodziców dają różne rozkłady prawdopodobieństwa: krzyżówka BB × Bb nie da w ogóle brązowych szczeniąt, krzyżówka Bb × Bb da statystycznie 25% szczeniąt brązowych, a krzyżówka Bb × bb da już 50% szczeniąt brązowych.
Czarny doberman, brązowe szczenięta: co to mówi o miocie. Pojawienie się brązowego szczenięcia w miocie dwojga czarnych rodziców jest w pełni zgodne ze wzorcem FCI nr 143 i po prostu ujawnia, że oboje rodzice byli nosicielami allelu brązowego, to nie jest dowód na jakąkolwiek domieszkę innej rasy.
Czy 25% oznacza jedno brązowe szczenię na cztery
Prawdopodobieństwo dwudziestu pięciu procent liczy się osobno dla każdego szczenięcia, podobnie jak przy rzucie monetą, nie oznacza to automatycznie, że w miocie ośmiu szczeniąt dokładnie dwa będą brązowe. W praktyce w miocie dwojga nosicieli może nie pojawić się żadne brązowe szczenię, a może ich być też kilka, to naturalny efekt losowości dziedziczenia, a nie odstępstwo od reguły.
Chcesz zobaczyć umaszczenie czarne podpalane na żywo? Poznaj cztery szczenięta z obecnego miotu. Zobacz szczenięta.
Gdzie kończy się ta reguła: podpalania i rozjaśnienie barwy
Warto pamiętać, że sam mechanizm opisany w tym artykule dotyczy wyłącznie wyboru między czernią a brązem. Charakterystyczne rdzawe podpalania wynikają z zupełnie innego genu, znanego jako locus A, a konkretny wariant nazywany at. Rozjaśnienie czerni do barwy określanej jako niebieska oraz brązu do barwy izabelowatej wynika z kolei z genu D, związanego z białkiem MLPH. Wzorzec FCI nr 143 dopuszcza formalnie tylko czerń i brąz, każdą z nich z rdzawymi podpalaniami.
Szczenięta dobermana czarne podpalane i brązowe podpalane leżące razem na kocu
Krzyżówki genu B
Krzyżówka rodziców | Szczenięta czarne (BB) | Szczenięta czarne, nosiciele (Bb) | Szczenięta brązowe (bb) | Co widać po sierści |
|---|---|---|---|---|
BB × Bb | 50% | 50% | 0% | Wszystkie szczenięta czarne |
Bb × Bb | 25% | 50% | 25% | Większość czarna, część brązowa |
Bb × bb | 0% | 50% | 50% | Połowa czarna, połowa brązowa |
Ciekawostka. Brązowy doberman w Ameryce Północnej bywa nazywany „red”, choć to ten sam brązowy wariant genu B, który wzorzec FCI opisuje jako brązowy, różnica jest wyłącznie w nazewnictwie, a nie w samej genetyce.
Najczęstsze pytania
Czy dwa brązowe dobermany mogą mieć czarne szczenię?
Nie, jeśli oboje rodzice mają genotyp bb, czyli są brązowi, każde ich szczenię również odziedziczy dwie kopie wariantu recesywnego i będzie brązowe, bo nie mają do przekazania żadnej kopii dominującego wariantu czarnego.
Czy wzorzec FCI traktuje brązowe dobermany tak samo jak czarne?
Tak, wzorzec FCI nr 143 dopuszcza obie barwy, czarną i brązową, każdą z rdzawymi podpalaniami, jako w pełni zgodne ze standardem rasy, bez żadnej hierarchii między nimi.
Jak sprawdzić, czy czarny doberman jest nosicielem brązowego koloru?
Jedynym pewnym sposobem jest dedykowany test DNA sprawdzający konkretnie locus B, samo obserwowanie wyglądu psa czy analiza rodowodu dają co najwyżej poszlaki, a nie pewność.
Czy kolor szczeniaka widać zaraz po urodzeniu?
Tak, podstawowy kolor sierści, czarny albo brązowy, jest widoczny już od urodzenia, choć dokładny, finalny odcień i intensywność podpalań mogą się jeszcze nieznacznie zmieniać w pierwszych tygodniach życia.
Czy nosicielstwo brązowego allelu wpływa na charakter psa?
Nie, ten konkretny gen odpowiada wyłącznie za kolor sierści i nie ma żadnego udokumentowanego związku z charakterem czy temperamentem psa.
Interesuje Cię kolejny miot? Sprawdź, jak zapisać się na listę i dostać wiadomość, gdy pojawią się szczegóły. Zapisz się.
Źródła
- Wzorzec FCI nr 143 (Dobermann): dopuszczalne umaszczenia
- PubMed: Schmutz SM, Berryere TG, Goldfinch AD (2002), TYRP1 and MC1R genotypes and their effects on coat color in dogs, Mammalian Genome
- PubMed: Schmutz SM, Berryere TG (2007), Genes affecting coat colour and pattern in domestic dogs: a review, Animal Genetics
- Cornell University College of Veterinary Medicine: materiały o dziedziczeniu umaszczenia psów
- AKC/DPCA: standard rasy (nazewnictwo barw red, blue, fawn)