Choroby oczu u dobermana: wady wrodzone, dziedziczne i sygnały ostrzegawczeChoroby oczu u dobermana: wady wrodzone, dziedziczne i sygnały ostrzegawcze

Choroby oczu u dobermana opisywane w literaturze to głównie wady wrodzone i dziedziczne: przetrwała unaczyniona błona naczyniowa soczewki, zaćma i postępujący zanik siatkówki. Część z nich długo nie daje wyraźnych objawów; sygnałem bywa zmętnienie w źrenicy, niepewność po zmroku albo potykanie się. Więcej o wszystkich chorobach dobermana w jednym miejscu piszemy w filarze wszystkie choroby dobermana w jednym miejscu.

W skrócie- Przetrwała unaczyniona błona naczyniowa soczewki to wada wrodzona: w oku zostają naczynia, które u płodu powinny zaniknąć.- Zaćma to zmętnienie soczewki; u psów bywa wrodzona, dziedziczna, cukrzycowa lub związana z wiekiem.- Postępujący zanik siatkówki zaczyna się zwykle od gorszego widzenia po zmroku i nie boli.- Nagła utrata wzroku, ból oka lub zmiana jego wielkości wymagają pilnej wizyty.- Ostre stany, takie jak ropa czy zaczerwienienie, opisuje osobny tekst.

Oko psa zbudowane jest między innymi z rogówki, soczewki i siatkówki, a za siatkówką znajduje się dodatkowo warstwa odblaskowa, ułatwiająca widzenie w słabym świetle. Wzorzec FCI nr 143 opisuje oczy dobermana jako średniej wielkości, ciemne i dobrze osadzone, jednak zmiany w głębszych strukturach oka, takich jak soczewka czy siatkówka, nie są widoczne dla opiekuna bez specjalistycznego sprzętu okulistycznego.

Wada wrodzona jest obecna od urodzenia, natomiast wada dziedziczna może ujawnić się dopiero po pewnym czasie, mimo że jej podłoże istniało od początku. To rozróżnienie pomaga zrozumieć, dlaczego niektóre choroby oczu widać od razu, a inne dają o sobie znać dopiero po miesiącach lub latach.

Przetrwała unaczyniona błona naczyniowa soczewki, w skrócie PHPV lub PHTVL, powstaje wtedy, gdy naczynia krwionośne obecne w oku płodu nie zanikają w pełni po urodzeniu. Nasilenie tej wady bywa różne, od bardzo łagodnych, praktycznie niezauważalnych postaci po cięższe przypadki z widocznym zmętnieniem soczewki. Charakterystycznym objawem widocznym dla opiekuna bywa biały lub zmętniały odblask widoczny w źrenicy.

Zaćma to zmętnienie soczewki oka, które u psów może mieć różne podłoże: bywa wrodzona, dziedziczna, związana z cukrzycą lub po prostu wynikać z wieku psa. Warto odróżniać prawdziwą zaćmę od naturalnego, łagodnego stwardnienia soczewki, które pojawia się u wielu starszych psów i nie wymaga leczenia. Leczenie zaćmy, gdy jest konieczne, ma charakter operacyjny i prowadzi je okulista weterynaryjny. Więcej o samej zaćmie piszemy w artykule zaćma u psa: objawy i operacja, a o cukrzycy jako jednej z możliwych przyczyn w artykule cukrzyca jako przyczyna zaćmy. Więcej o opiece nad dobermanem seniorem, u którego zaćma związana z wiekiem jest częstsza, piszemy w filarze opieka nad dobermanem seniorem.

Choroba ta zwykle zaczyna się od pogorszenia widzenia w półmroku, a dopiero później obejmuje także widzenie w pełnym świetle dziennym. Typowe objawy to rozszerzone źrenice oraz silniejszy niż zwykle odblask z dna oka, a sam proces nie jest bolesny dla psa. Wiele psów w znanym sobie otoczeniu długo dobrze radzi sobie mimo postępującej utraty wzroku, orientując się głównie węchem i pamięcią przestrzeni.

Zmętnienie lub biały odblask widoczny w źrenicy, wyraźnie różna wielkość źrenic, potykanie się, niepewność na schodach po zmroku, mrużenie oka, łzawienie oraz zmiana koloru oka to sygnały wymagające konsultacji z okulistą weterynaryjnym. Nagła ślepota oraz ból oka są sytuacjami pilnymi, wymagającymi jak najszybszej wizyty. Więcej o tym, jak w ogóle zauważyć, że pies źle się czuje, piszemy w artykule jak zauważyć, że pies źle się czuje.

Regularne oglądanie oczu w dobrym świetle, delikatne przecieranie kącików oczu oraz ochrona przed urazami, na przykład unikanie gęstych zarośli czy jazdy z głową psa wystawioną za okno samochodu, to proste, codzienne nawyki wspierające zdrowie oczu. Ocena oczu warto też uwzględnić przy regularnych wizytach kontrolnych u lekarza weterynarii, o czym piszemy w artykule regularne wizyty kontrolne u weterynarza.

Minuta przy oczach: comiesięczna obserwacja w domu

Warto raz w miesiącu poświęcić chwilę na sprawdzenie odblasku źrenic w półmroku, symetrii obu źrenic, przejrzystości oka, reakcji źrenicy na światło oraz ogólnej orientacji psa w słabo oświetlonym pomieszczeniu.

Oczy to jeden z wielu tematów zdrowia rasy. Przeczytaj przegląd chorób dobermana. Przeczytaj artykuł.

Ciekawostka. Oczy psa świecą na zdjęciach z fleszem dzięki warstwie odblaskowej za siatkówką, zwanej tapetum lucidum, która pomaga widzieć w półmroku; człowiek takiej warstwy nie ma.

Czy pies z zaćmą może normalnie żyć?

Tak, wiele psów z zaćmą, szczególnie w łagodniejszej postaci, dobrze funkcjonuje na co dzień, a w cięższych przypadkach pomaga leczenie operacyjne ustalone z okulistą weterynaryjnym.

Czy niewidomy pies poradzi sobie w domu i na spacerze?

Tak, psy dobrze radzą sobie z utratą wzroku, zwłaszcza w znanym sobie otoczeniu, korzystając głównie z węchu, słuchu i pamięci przestrzennej.

Czy wady oczu mogą ujawnić się dopiero u dorosłego psa?

Tak, niektóre wady dziedziczne, takie jak postępujący zanik siatkówki, mogą ujawnić się dopiero po pewnym czasie, mimo że ich podłoże istniało od urodzenia.

Czy krople do oczu dla ludzi można podać psu?

Nie, krople przeznaczone dla ludzi mogą zawierać składniki nieodpowiednie dla oczu psa, dlatego zawsze warto stosować wyłącznie preparaty zalecone przez lekarza weterynarii.

Jak przygotować psa do wizyty u okulisty weterynaryjnego?

Warto zabrać ze sobą wcześniejszą dokumentację medyczną psa oraz opis zaobserwowanych objawów, w tym ich czas trwania i okoliczności pojawienia się.

Wady wrodzone często wykrywa się w pierwszym roku. Zobacz przegląd najczęstszych chorób szczeniąt. Przeczytaj artykuł.

• Merck Veterinary Manual (okulistyka): zaćma, postępujący zanik siatkówki, PHPV/PHTVL
• Cornell University College of Veterinary Medicine: choroby oczu psów, budowa oka
• PubMed: prace o PHTVL/PHPV u dobermanów (m.in. zespół Stadesa)
• Wzorzec FCI nr 143 (Dobermann): opis oczu