Charakter szczeniaka dobermana tylko częściowo zapowiada dorosłego psa. Co mówią badania i jak czytać obserwacje szczenięcia bez wydawania wyroku.
Charakter szczeniaka dobermana tylko częściowo zapowiada dorosłego psa: badania podłużne nad zachowaniem psów pokazują, że zachowanie kilkutygodniowego szczenięcia dość słabo przewiduje temperament po dojrzałości, a spójność cech rośnie z wiekiem. Dlatego obserwację szczeniaka traktuj jak zapis chwili, a charakter dorosłego psa jako wynik genów, wychowania i doświadczeń. Więcej o charakterze i temperamencie dobermana piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Badania nad oceną szczeniąt pokazują ogólnie niską przewidywalność zachowania dorosłego psa na podstawie kilkutygodniowego szczenięcia.- Spójność cech rośnie z wiekiem: najbardziej stabilne są oceny dorosłych psów.- Więcej mówi zachowanie powtarzające się w wielu sytuacjach niż pojedynczy epizod.- "Obserwacje opiekuna" opisują to, co widać danego dnia, i nie przypisują szczeniętom ostatecznych cech.- Na charakter dorosłego dobermana nadal wpływasz Ty: socjalizacją, wychowaniem i codziennymi doświadczeniami.
Czy po szczeniaku widać charakter dorosłego psa?
Krótka odpowiedź brzmi: częściowo. W badaniach behawioralnych "przewidywanie" oznacza pewien związek statystyczny między wcześniejszą a późniejszą oceną zachowania, a nie pewność co do konkretnego psa. Więcej o tym, czym temperament różni się od charakteru piszemy w osobnym artykule.
Charakter szczeniaka dobermana w świetle badań
Od szczenięcia do dorosłości: badania podłużne
Badania śledzące te same psy od szczenięctwa aż do dorosłości pokazują, że ocena zachowania bardzo młodego szczenięcia dość słabo koreluje z późniejszą oceną tego samego psa jako dorosłego.
Metaanaliza: kiedy cechy się stabilizują
Zestawienia wielu takich badań wskazują, że spójność cech behawioralnych rośnie wraz z wiekiem: oceny psów dorosłych są znacznie bardziej stabilne w czasie niż oceny bardzo młodych szczeniąt.
Czego badania nie mówią o dobermanach
Znaczna część takich badań prowadzona była na innych rasach lub na próbach mieszanych, dlatego wyników nie należy traktować jako precyzyjnego opisu dotyczącego wyłącznie dobermanów, tylko jako ogólną prawidłowość dotyczącą psów jako gatunku.
Dlaczego kilkutygodniowy szczeniak to "ruchomy cel"
Doberman szczeniak: charakter a zmęczenie, głód i nowe miejsce
Na zachowanie szczenięcia wpływają jednocześnie geny, środowisko i codzienne doświadczenia, a samo zachowanie potrafi się zmieniać z dnia na dzień w zależności od tego, czy szczenię jest wyspane, głodne, czy znajduje się w znanym, czy nowym miejscu. Wraz z dorastaniem zachowanie psa naturalnie się przestawia, co jest osobnym, szerszym tematem etapów rozwoju. Warto też pamiętać, że samo umaszczenie nie decyduje o charakterze psa. Więcej o tym, czy umaszczenie wpływa na charakter dobermana piszemy w osobnym artykule.
Które obserwacje mają większą wartość
Zachowanie powtarzające się konsekwentnie w różnych sytuacjach mówi więcej niż pojedynczy epizod zaobserwowany raz, a przy ocenie warto uwzględniać kontekst, na przykład porę dnia czy poziom zmęczenia szczenięcia. Sensowniejsze jest też porównywanie danego szczeniaka z nim samym w czasie niż porównywanie go z rodzeństwem z tego samego miotu.
Tabela: co obserwacja szczeniaka mówi, a czego nie mówi
Obserwacja szczeniaka: co widać, a co dopiero zweryfikuje dorosłość
Tabela
Charakter szczeniaka dobermana: co obserwacja mówi, a czego nie mówi
| Obserwowane zachowanie | Co widać danego dnia | Dlaczego to jeszcze nie wyrok |
|---|---|---|
| ciekawość wobec nowych przedmiotów | chęć eksploracji w danym momencie | zależy też od zmęczenia i nastroju danego dnia |
| reakcja na nagły dźwięk | chwilowe zaskoczenie lub spokój | reaktywność może się zmieniać z wiekiem |
| szukanie kontaktu z człowiekiem | aktualny poziom towarzyskości | więź i zaufanie budują się latami |
| zachowanie przy jedzeniu | chwilowy apetyt i tempo jedzenia | nie przesądza o charakterze w innych sytuacjach |
Źródło: PubMed: badania nad temperamentem psów
"Obserwacje opiekuna": zapis chwili, nie wyrok
Wpisy w dzienniku "Obserwacje opiekuna" opisują konkretną sytuację i konkretny dzień z życia szczeniaka, a nie przypisują mu ostatecznych, trwałych etykiet w rodzaju "idealny rodzinny" czy "dominujący". Czytając taki dziennik, warto zwracać uwagę na to, co powtarza się z tygodnia na tydzień, i te obserwacje zanotować sobie do rozmowy przed ewentualną rezerwacją.
Co z tego wynika, gdy wybierasz szczeniaka
Dopasowanie stylu życia rodziny do ogólnych cech rasy jest ważniejsze niż szukanie jednego, ostatecznego "wyniku" oceny konkretnego szczeniaka. Warto pytać hodowcę o codzienne, powtarzalne zachowania szczenięcia, a nie tylko o pojedyncze wrażenie z krótkiego spotkania. Więcej o tym, jak wybrać szczeniaka dobermana piszemy w osobnym artykule.
Na co masz wpływ po przyjeździe szczeniaka do domu
Konsekwentna socjalizacja, spokojne wprowadzanie nowych bodźców oraz metody szkolenia oparte na pozytywnym wzmocnieniu mają realny wpływ na to, jak ukształtuje się charakter dorosłego psa, a efekty tej pracy widać dopiero po dłuższym czasie, nie od razu. Więcej o budowaniu pewności siebie u psa piszemy w osobnym artykule.
Ciekawostka. Badania nad oceną szczeniąt owczarka niemieckiego ze szwedzkiego programu psów służbowych pokazały, że wyniki oceny ośmiotygodniowych szczeniąt dość słabo przewidywały późniejszą ocenę tych samych psów jako dorosłych.
Najczęstsze pytania
Czy spokojny szczeniak wyrośnie na spokojnego psa?
Niekoniecznie w prosty sposób: spokojne zachowanie danego dnia to tylko jeden punkt danych, a ostateczny charakter kształtuje się przez całe dzieciństwo i dorastanie psa.
Czy szczeniak, który mocno gryzie w zabawie, będzie agresywny?
Nie, intensywne gryzienie w zabawie u szczeniaka to zwykle normalny etap rozwoju, a nie zapowiedź agresji w dorosłości.
Od jakiego wieku charakter psa jest w miarę stały?
Zgodnie z badaniami spójność cech behawioralnych wyraźnie rośnie wraz z wiekiem, osiągając większą stabilność u psów dorosłych niż u bardzo młodych szczeniąt.
Czy z filmów i zdjęć szczeniaka da się ocenić jego charakter?
Można wyłapać pojedyncze, chwilowe zachowania, ale pełny obraz charakteru wymaga obserwacji w wielu różnych sytuacjach i przez dłuższy czas.
Czy szczeniak, który śpi najwięcej z rodzeństwa, będzie leniwym psem?
Niekoniecznie, bo ilość snu u małego szczenięcia zależy od wielu czynników i sama w sobie nie przesądza o poziomie energii dorosłego psa.
Poznaj Złotą: zdjęcia, filmy i dziennik rozwoju. Zobacz stronę Złotej.
Źródła
- PubMed: Wilsson i Sundgren 1998, Applied Animal Behaviour Science
- PubMed: Riemer i in. 2014, PLoS ONE
- PubMed: Fratkin i in. 2013, PLoS ONE (metaanaliza spójności osobowości psów)
- Wzorzec FCI nr 143 (usposobienie) w tłumaczeniu ZKwP