Zgryz nożycowy u psa, przodozgryz, tyłozgryz i pełne uzębienie: jak rozpoznać rodzaj zgryzu i jak zęby ocenia sędzia na wystawie oraz kynolog.
Zgryz nożycowy u psa to ustawienie, w którym górne siekacze zachodzą na dolne i ściśle do nich przylegają, a zęby tkwią w szczęce pionowo. Tego zgryzu i pełnego uzębienia wymaga wzorzec dobermana, oznaczony jako FCI numer 143, więc inne rodzaje zgryzu, takie jak przodozgryz czy tyłozgryz, sędzia traktuje u tej rasy jako odstępstwo od wzorca. Więcej o tym, jak czytać rodowód psa, piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Zgryz nożycowy: górne siekacze zachodzą na dolne i przylegają do nich; tego zgryzu wymaga wzorzec dobermana.- Przodozgryz to wysunięta żuchwa, tyłozgryz to żuchwa cofnięta; to, co w jednej rasie jest wadą, we wzorcu innej bywa wymogiem.- Pełne uzębienie oznacza komplet zębów stałych zgodny z wzorem zębowym psa, opisanym we wzorcu FCI numer 143.- Komplet zębów stałych da się ocenić dopiero po wymianie zębów mlecznych, dlatego u szczeniąt ocenia się przede wszystkim sam zgryz.- Psa warto od małego przyzwyczajać do spokojnego pokazywania zębów, bo na ringu i w gabinecie weterynaryjnym oszczędza mu to stresu.
Zgryz nożycowy u psa: co to znaczy i jak go rozpoznać
Zgryz nożycowy, zgodnie z terminologią FCI, oznacza, że górne siekacze ściśle przylegają do przedniej powierzchni dolnych, a zęby są ustawione pionowo. Żeby samodzielnie obejrzeć zgryz, pies powinien stać spokojnie: unosisz mu wargę z przodu, a potem patrzysz z boku na ustawienie kłów i zębów przedtrzonowych. Częstą pomyłką jest mylenie zgryzu nożycowego z cęgowym, gdy pysk jest lekko rozchylony i trudno dokładnie ocenić ułożenie siekaczy.
Rodzaje zgryzu u psa w terminologii kynologicznej
Terminologia kynologiczna wyróżnia kilka rodzajów zgryzu: nożycowy, cęgowy, przodozgryz, tyłozgryz oraz zgryz krzyżowy i skośny, wynikające z asymetrii szczęk.
Zgryz cęgowy
W zgryzie cęgowym górne i dolne siekacze stykają się swoimi krawędziami, zamiast zachodzić na siebie jak w zgryzie nożycowym.
Zgryz krzyżowy i skośny
Te rodzaje zgryzu wynikają z asymetrycznego ustawienia szczęk lub pojedynczych zębów i mogą występować niezależnie od ogólnego typu zgryzu.
To, jaki zgryz wymagają lub dopuszczają wzorce poszczególnych ras, wynika zawsze z konkretnego wzorca FCI danej rasy.
Przodozgryz i tyłozgryz u psa: jak je odróżnić
Przodozgryz u psa
Przodozgryz oznacza, że żuchwa jest wysunięta przed szczękę, a dolne siekacze znajdują się przed górnymi.
Tyłozgryz u psa
Tyłozgryz oznacza krótszą żuchwę, przez co między górnymi a dolnymi siekaczami powstaje wyraźna szpara.
Klasy wad zgryzu w stomatologii weterynaryjnej
Przyczyny nieprawidłowego zgryzu bywają dziedziczne lub rozwojowe, zgodnie z Merck, a stomatologia weterynaryjna posługuje się własną klasyfikacją wad zgryzu, opisaną przez American Veterinary Dental College. Warto pamiętać, że wzorce ras krótkoczaszkowych, na przykład boksera oznaczonego jako FCI numer 144, wymagają przodozgryzu, który u dobermana byłby wadą: ocena zgryzu zawsze odnosi się do wzorca konkretnej rasy. Gdy zęby ranią dziąsła lub podniebienie psa, oceną i leczeniem zajmuje się lekarz weterynarii, a nie sędzia na wystawie.
Tabela: rodzaje zgryzu u psa
Rodzaje zgryzu: porównanie
Tabela
Rodzaje zgryzu u psa
| Rodzaj zgryzu | Ułożenie siekaczy | Przykład rasy z tym wymogiem | Ocena u dobermana |
|---|---|---|---|
| nożycowy | górne zachodzą na dolne, ściśle przylegają | doberman (FCI nr 143) | wymagany |
| cęgowy | siekacze stykają się krawędziami | dopuszczany w części wzorców | odstępstwo od wzorca |
| przodozgryz | dolne siekacze przed górnymi | bokser (FCI nr 144) | wada |
| tyłozgryz | szpara między górnymi a dolnymi siekaczami | brak wymogu w większości wzorców | wada |
| krzyżowy / skośny | asymetryczne ustawienie szczęk lub zębów | brak wymogu w większości wzorców | wada |
Źródło: Wzorce FCI nr 143 i nr 144, Merck Veterinary Manual
Pełne uzębienie psa: wzór zębowy i najczęstsze braki
Wzór zębowy psa dorosłego
Dorosły pies ma komplet zębów stałych obejmujący siekacze, kły, zęby przedtrzonowe oraz trzonowe, a dokładną liczbę zębów w szczęce i żuchwie opisuje Merck Veterinary Manual oraz wzorzec FCI numer 143 w przypadku dobermana.
Zęby mleczne a stałe: od kiedy liczy się komplet
Szczenięta rodzą się z zębami mlecznymi, które z czasem wymieniają się na stałe, zgodnie z VCA i Merck, dlatego pełny komplet zębów stałych można ocenić dopiero po zakończeniu tego procesu. Wśród brakujących zębów najczęściej wymienia się przedtrzonowe, co potwierdzają publikacje w PubMed dotyczące braków zębowych u psów.
Dlaczego wzorzec dobermana wymaga pełnego uzębienia
Wzorzec FCI numer 143, w polskim tłumaczeniu ZKwP, wprost opisuje wymóg zgryzu nożycowego i pełnego uzębienia jako element budowy głowy psa użytkowego, dla którego mocne szczęki i komplet zębów należą do typu rasy. Wzorzec odnosi braki zębów do wad, choć pełne wyliczenie wszystkich wad dyskwalifikujących dobermana wykracza poza ten artykuł i opisujemy je osobno. Więcej o pełnym opisie rasy doberman piszemy w osobnym filarze.
Jak sędzia i kynolog oglądają zęby
Na ringu: przód, boki i liczenie przedtrzonowych
Na ringu sędzia sam ogląda pysk psa albo prosi wystawcę o pokazanie zgryzu z przodu, a następnie z boku, a przy rasach z wymogiem pełnego uzębienia liczy również zęby przedtrzonowe. Ocenę zgryzu i uzębienia sędzia zapisuje w karcie oceny z wystawy.
Przy przeglądzie miotu: stan na dany dzień
Podczas przeglądu miotu kynolog ocenia szczenięta w wieku określonym przez regulamin hodowli ZKwP. Na zębach mlecznych widać już sam zgryz, ale nie komplet zębów stałych, a zgryz może się jeszcze zmieniać w trakcie dalszego wzrostu, zgodnie z VCA i AVDC, dlatego ocena szczeniaka odzwierciedla wyłącznie stan na dany dzień.
Jak przyzwyczaić psa do pokazywania zębów
Metoda pozytywna zaczyna się od dotyku pyska połączonego z nagrodą, potem krótkiego uniesienia wargi, a następnie pokazywania zębów z przodu i z boku, na końcu z udziałem obcej osoby wcielającej się w rolę sędziego. Krótkie sesje, nagroda po każdym kroku i przerwa przy pierwszych sygnałach dyskomfortu, takich jak odwracanie głowy czy oblizywanie się, są tu kluczowe. Szczeniak, który dopiero przyjedzie do nowego domu, może zaczynać od samego, delikatnego dotyku pyska. Więcej ćwiczeń opisujemy w artykule o ring treningu dla szczeniąt.
Poznaj Malinową, suczkę z miotu z 23.08.2026. Zobacz stronę Malinowej.
Ciekawostka. Wzorzec boksera, oznaczony jako FCI numer 144, wymaga przodozgryzu, czyli układu, który u dobermana jest wadą: ocena zgryzu zawsze odnosi się do wzorca konkretnej rasy.
Najczęstsze pytania
Czy zgryz cęgowy to wada?
U ras, których wzorzec wymaga zgryzu nożycowego, tak, choć dokładna waga tego odstępstwa zależy od konkretnego wzorca i oceny sędziego.
Czy brak jednego zęba przekreśla psa na wystawie?
Konsekwencje braku zęba zależą od wzorca danej rasy i liczby brakujących zębów, dlatego ostateczną ocenę wystawia zawsze sędzia na ringu.
Czy ocena zgryzu jest zapisywana w rodowodzie?
Ocena z wystawy trafia do karty oceny, a szersze informacje o kwalifikacji psa do hodowli opisujemy w artykule o przeglądzie hodowlanym i uprawnieniach hodowlanych.
Kto oceni, czy nieprawidłowy zgryz przeszkadza psu w jedzeniu?
To ocena należąca wyłącznie do lekarza weterynarii, niezależnie od tego, jak zgryz jest oceniany na wystawie.
Czy pies z niepełnym uzębieniem jest gorszym psem do domu?
Nie, niepełne uzębienie może mieć znaczenie w ocenie wystawowej i hodowlanej, ale nie wpływa samo w sobie na to, jak dobrym towarzyszem życia jest pies w domu.
Sprawdź, jakie dokumenty, w tym Export Pedigree FCI, dostaniesz razem ze szczeniakiem. Sprawdź dokumentację.
Źródła
- Wzorzec FCI nr 143 (Dobermann) w polskim tłumaczeniu ZKwP: zapis o zgryzie i uzębieniu
- Wzorzec FCI nr 144 (Boxer): przykład wymaganego przodozgryzu
- Merck Veterinary Manual: wzór zębowy psa, zęby mleczne i stałe, wady zgryzu
- American Veterinary Dental College (AVDC): klasyfikacja wad zgryzu
- VCA Animal Hospitals: wymiana zębów u szczeniąt
- Regulamin wystaw i regulamin hodowli ZKwP: karta oceny, przegląd miotu
- PubMed: publikacje o brakach zębów (hipodoncji) u psów