Zespół przedsionkowy u psa: nagłe przekrzywienie głowy i utrata równowagiZespół przedsionkowy u psa: nagłe przekrzywienie głowy i utrata równowagi

Zespół przedsionkowy u psa to nagłe zaburzenie zmysłu równowagi: pies przekrzywia głowę, zatacza się, przewraca i ma oczopląs. Zwykle nie jest to udar, przyczyna leży w uchu wewnętrznym albo w mózgu, a od tego rozróżnienia zależy leczenie, dlatego pies z takimi objawami wymaga pilnej wizyty. Więcej o przeglądzie chorób dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Objawy pojawiają się nagle i wyglądają dramatycznie, ale nie każdy zespół przedsionkowy zagraża życiu.- Przyczyny obwodowe, ucho środkowe i wewnętrzne, niedoczynność tarczycy, substancje uszkadzające ucho, mają zwykle lepsze rokowanie niż przyczyny w pniu mózgu i móżdżku.- Postać idiopatyczna dotyczy głównie starszych psów, ale zaburzenia równowagi mogą wystąpić w każdym wieku, także u szczeniąt.- W domu liczy się bezpieczeństwo: antypoślizgowe podłoże, zablokowane schody, pomoc przy jedzeniu i wyjściu na dwór.

Błędnik w uchu wewnętrznym, nerw przedsionkowy oraz ośrodki w pniu mózgu i móżdżku razem tworzą układ przedsionkowy odpowiedzialny za równowagę. Uszkodzenie w dowolnym miejscu tego układu może jednocześnie wywołać przechył głowy, oczopląs i nudności, zgodnie z opisem Merck Veterinary Manual.

Oczopląs u psa: jak go zauważyć

Mimowolne, rytmiczne ruchy gałek ocznych, poziome, obrotowe lub pionowe, są łatwe do zauważenia przy uważnej obserwacji oczu psa.

Pies chodzi w kółko w jedną stronę

Krążenie oraz przechył głowy zwykle następują w stronę uszkodzonej struktury układu przedsionkowego.

Nudności, ślinienie i niechęć do jedzenia

Wymioty i ślinienie często towarzyszą silnym zawrotom głowy, podobnie jak u ludzi z chorobą lokomocyjną. Więcej o innych przyczynach wymiotów u psa piszemy w osobnym artykule.

Udary mózgu u psów zdarzają się rzadziej niż u ludzi, zgodnie z materiałami VCA, ale podobieństwo objawów sprawia, że opiekunowie często mylą je z zespołem przedsionkowym. W odróżnieniu od napadu drgawek pies zachowuje świadomość i nie ma skurczów mięśni, więcej o tym, czym różnią się drgawki u psa, piszemy w osobnym artykule. Psu nie podaje się żadnych ludzkich leków na udar bez konsultacji z lekarzem.

Zapalenie ucha, które przeszło w głąb

Zapalenie ucha zewnętrznego, które rozprzestrzeni się do ucha środkowego i wewnętrznego, może uszkodzić błędnik i wywołać objawy przedsionkowe.

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy bywa opisywana jako tło neuropatii wpływającej na nerw przedsionkowy. Więcej o niedoczynności tarczycy u dobermana piszemy w osobnym artykule.

Substancje uszkadzające ucho wewnętrzne

Niektóre leki i płyny do uszu, podane przy pękniętej błonie bębenkowej, mogą uszkodzić błędnik, dlatego leczenie ucha powinno zawsze przebiegać pod kontrolą lekarza.

Postać idiopatyczna

Postać idiopatyczna, o nagłym początku i zwykle samoistnej poprawie, dotyczy głównie starszych psów, a czas powrotu do formy opisują materiały VCA.

Infografika z objawami zaburzeń równowagi u psa: przechył głowy, oczopląs i chodzenie w kółko

Ostateczne rozpoznanie zawsze stawia lekarz na podstawie pełnego badania, a nie samej obserwacji w domu.

Stany zapalne, guzy, urazy głowy oraz zaburzenia krążenia w pniu mózgu i móżdżku mogą dawać podobny obraz kliniczny co przyczyny obwodowe, ale zwykle towarzyszą im dodatkowe sygnały, takie jak senność, osłabienie kończyn czy zaburzenia innych nerwów czaszkowych, zgodnie z Merck i Cornell. Więcej o innych chorobach neurologicznych u psa piszemy w osobnym artykule. Zakres dalszej diagnostyki dobiera lekarz indywidualnie.

U szczeniąt zaburzenia przedsionkowe mogą mieć podłoże wrodzone albo wynikać z zapalenia ucha, u psów dorosłych częściej wiążą się z zapaleniem ucha lub urazem, a u seniorów typowa jest postać idiopatyczna. Zespół przedsionkowy nie jest więc wyłącznie chorobą starych psów. Więcej o opiece nad starszym dobermanem piszemy w osobnym filarze.

Leki podaje się wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza. Sprawdź, które objawy wymagają wizyty u lekarza od razu. Przeczytaj artykuł.

Przechył głowy może pozostać na stałe, choć zwykle nie przeszkadza psu w codziennym funkcjonowaniu. Powrót do formy zależy od przyczyny i szybkości podjętego leczenia, a niektóre postaci zespołu przedsionkowego mogą nawracać. Dokładne ramy czasowe poprawy opisują materiały VCA i Merck.

Ciekawostka. Postać idiopatyczna bywa w literaturze anglojęzycznej nazywana old dog vestibular disease, choć nie jest udarem i zwykle ustępuje samoistnie.

Czy pies z zespołem przedsionkowym cierpi?

Same objawy równowagi zwykle nie są bolesne, ale towarzyszące nudności i dezorientacja mogą być dla psa nieprzyjemne, dlatego spokojna opieka ma duże znaczenie.

Czy zespół przedsionkowy u psa może wrócić?

Tak, zwłaszcza postać idiopatyczna może nawracać, dlatego warto obserwować psa również po ustąpieniu pierwszego epizodu.

Czy psu z zawrotami głowy można podać lek na chorobę lokomocyjną?

Tylko po konsultacji z lekarzem, który dobierze odpowiedni lek i dawkę do konkretnej sytuacji.

Jak długo utrzymuje się oczopląs po nagłym ataku?

Czas ustępowania oczopląsu zależy od przyczyny i jej leczenia, dlatego dokładny przebieg warto omówić z prowadzącym lekarzem.

Czy pies z przekrzywioną głową może bezpiecznie chodzić po schodach?

W ostrej fazie lepiej ograniczyć dostęp do schodów i asekurować psa, dopóki równowaga wyraźnie się nie poprawi.

Przeczytaj, czym omdlenie u psa różni się od utraty równowagi. Przeczytaj artykuł.

• Merck Veterinary Manual: choroby układu przedsionkowego, oczopląs, ototoksyczność
• VCA Animal Hospitals: idiopatyczny zespół przedsionkowy (czas poprawy, rokowanie)
• Cornell University College of Veterinary Medicine: neurologia, różnicowanie przyczyn obwodowych i ośrodkowych
• PubMed: prace przeglądowe o przyczynach zespołu przedsionkowego u psów