Zapalenie mięśni żucia u psa: kiedy pies nie może otworzyć pyskaZapalenie mięśni żucia u psa: kiedy pies nie może otworzyć pyska

Zapalenie mięśni żucia u psa to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje mięśnie odpowiedzialne za otwieranie i zamykanie pyska. W fazie ostrej pies odczuwa ból przy otwieraniu pyska i niechętnie je, w przewlekłej zanikają mięśnie skroni. Leczenie prowadzi weterynarz i zwykle trwa długo. Więcej o przewodniku po chorobach dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Choroba dotyczy wyłącznie mięśni żucia, bo przeciwciała atakują typ włókien, który występuje tylko w nich.- Faza ostra to ból i obrzęk mięśni, faza przewlekła to zanik mięśni na czole i skroniach oraz ograniczone otwieranie pyska.- Podobne objawy dają ropień zęba, złamany ząb, ropień za gałką oczną i ciało obce, więc rozstrzyga diagnostyka, nie obserwacja.- Leczenie immunosupresyjne trwa zwykle miesiącami; zbyt wczesne odstawienie leków sprzyja nawrotom.

Mięśnie żucia, do których należą mięsień skroniowy, żwacz i mięśnie skrzydłowe, zawierają szczególny typ włókien, oznaczany jako 2M, którego nie ma w innych mięśniach ciała. To właśnie przeciwko tym włóknom kierują się przeciwciała w tej chorobie, dlatego pozostałe mięśnie zwykle pozostają zdrowe. To nie jest infekcja i choroba nie jest zaraźliwa. Predyspozycje rasowe i typowy wiek zachorowania opisują Merck, VCA i publikacje w PubMed.

Ból przy ziewaniu i próbie otwarcia pyska, niechęć do twardej karmy i zabawek, obrzęk okolicy skroni, u części psów wysunięte gałki oczne, gorączka oraz powiększone węzły chłonne to typowe objawy fazy ostrej. Takie objawy są powodem do wizyty tego samego dnia.

Zapadnięte skronie, wyraźnie wystający grzebień kości na czubku głowy, zapadnięte oczy oraz ograniczony zakres otwierania pyska to charakterystyczne cechy fazy przewlekłej. Często to właśnie ten etap zauważa opiekun jako pierwszy, bo faza ostra bywa przeoczona; pomocne może być porównanie zdjęć głowy psa sprzed kilku miesięcy. Więcej o regularnej pielęgnacji dobermana, obejmującej też oglądanie pyska, piszemy w osobnym artykule.

Ropień korzenia zęba daje zwykle jednostronny obrzęk pod okiem, opisany w artykule o ropniu zęba u psa, a złamany ząb to kolejna możliwa przyczyna bólu przy otwieraniu pyska. Patyk wbity w podniebienie daje ślinienie i drapanie pyska łapą, co opisujemy w artykule o ślinotoku u psa. Ropień za gałką oczną powoduje ból przy otwieraniu pyska i jednostronne wysunięcie oka, a choroby stawu skroniowo-żuchwowego dają odrębny obraz kliniczny.

Tabela: przyczyny problemów z otwieraniem pyska

Oznaczenie przeciwciał przeciw włóknom 2M we krwi jest najważniejszym elementem rozpoznania, choć wynik może być fałszywie ujemny po wcześniejszym podaniu sterydów, zgodnie z VCA. Biopsja mięśnia, ocena aktywności enzymu CK, ocena otwierania pyska w znieczuleniu oraz obrazowanie głowy pomagają potwierdzić rozpoznanie.

Leki immunosupresyjne i stopniowe zmniejszanie dawki

Schemat leczenia ustala lekarz, a opiekun pilnuje regularności podawania leków i nigdy nie odstawia ich samodzielnie, nawet gdy pies wygląda na zdrowego.

Karmienie, gdy pies nie może szeroko otworzyć pyska

Rozdrobniona karma, papka lub małe klopsiki sprawdzają się lepiej niż twarde gryzaki, a pyska nie otwiera się na siłę. Więcej o tym, co robić, gdy pies odmawia jedzenia, piszemy w osobnym artykule.

Wizyty kontrolne i skutki uboczne leczenia

Przy długim podawaniu sterydów warto obserwować zwiększone pragnienie, zmiany apetytu i masy ciała oraz regularnie wracać na kontrolę do lekarza.

Wczesne rozpoczęcie leczenia daje lepsze wyniki niż terapia rozpoczęta po wystąpieniu zwłóknienia mięśni, a w fazie przewlekłej pełny zakres otwierania pyska może już nie wrócić, zgodnie z Merck. Przedwczesne odstawienie leków sprzyja nawrotom, dlatego po zakończeniu terapii warto nadal obserwować psa pod kątem powracających objawów.

Ciekawostka. Mięśnie żucia psa zawierają szczególny typ włókien, oznaczany jako 2M, którego nie ma w mięśniach kończyn, i to przeciwko niemu kierują się przeciwciała w tej chorobie.

Czy zapalenie mięśni żucia jest zaraźliwe dla innych psów?

Nie, to choroba autoimmunologiczna, a nie infekcyjna, więc nie przenosi się na inne zwierzęta.

Czy zanik mięśni na głowie może się cofnąć?

Przy wczesnym leczeniu część mięśni może odbudować się częściowo, ale w zaawansowanej fazie przewlekłej pełny powrót nie zawsze jest możliwy.

Czy szczeniak może zachorować na zapalenie mięśni żucia?

Choroba opisywana jest częściej u dorosłych psów, choć konkretne dane o wieku zachorowania podają Merck, VCA i publikacje w PubMed.

Czy w trakcie leczenia wolno bawić się z psem szarpakiem?

Nie, intensywne szarpanie i mocne obciążanie mięśni żucia w trakcie leczenia nie jest wskazane; decyzję o powrocie do takich zabaw najlepiej skonsultować z lekarzem.

Czy po zakończeniu leczenia pies może wrócić do twardych gryzaków?

Zależy to od stopnia powrotu sprawności mięśni żucia, dlatego decyzję o powrocie do twardszych przedmiotów warto podjąć razem z lekarzem prowadzącym.

Ból pyska pies często okazuje nie wprost. Sprawdź, jakie zachowania mogą oznaczać, że psa coś boli. Przeczytaj artykuł.

• Merck Veterinary Manual: zapalenie mięśni żucia, przebieg, leczenie i rokowanie
• VCA Animal Hospitals: zapalenie mięśni żucia u psów, wpływ sterydów na wynik oznaczenia przeciwciał
• PubMed: włókna 2M i przeciwciała, czułość i swoistość oznaczenia, predyspozycje ras
• Cornell University College of Veterinary Medicine: różnicowanie bólu pyska u psów