Wnętrostwo u psa: kiedy jądra powinny zstąpić i co dalejWnętrostwo u psa: kiedy jądra powinny zstąpić i co dalej

Wnętrostwo u psa to wada rozwojowa samców: jedno lub oba jądra nie zstępują do moszny i zostają w jamie brzusznej albo w pachwinie. Jeśli jąder nie ma w mosznie w wieku, po którym zstąpienie staje się mało prawdopodobne, warto skonsultować to z lekarzem weterynarii. Niezstąpione jądro zwiększa ryzyko nowotworu i skrętu, dlatego zwykle zaleca się zabieg. Więcej o chorobach dobermana i wadach rozwojowych piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Jądra szczeniaka wędrują z jamy brzusznej do moszny w pierwszych tygodniach życia.- Częściej spotyka się wnętrostwo jednostronne; jądro może zostać w jamie brzusznej lub w kanale pachwinowym.- Jądro pozostawione w ciele częściej ulega nowotworzeniu i skrętowi powrózka nasiennego.- Leczenie polega na usunięciu obu jąder; lekarz lokalizuje jądro przed zabiegiem.- Wzorzec FCI wymaga u samców dwóch prawidłowo rozwiniętych jąder całkowicie zstąpionych do moszny.

Wnętrostwo, medycznie nazywane kryptorchizmem, to wada polegająca na braku prawidłowego zstąpienia jednego lub obu jąder do moszny. Może mieć postać jednostronną lub obustronną, a niezstąpione jądro może pozostać w jamie brzusznej albo zatrzymać się w kanale pachwinowym. Słowo kryptorchizm pochodzi od greckich kryptos (ukryty) i orchis (jądro), a polska nazwa wnętrostwo oddaje to samo znaczenie: jądro pozostaje wewnątrz ciała.

W prawidłowym rozwoju jądra szczeniaka wędrują z okolicy nerek, gdzie się pierwotnie formują, przez kanał pachwinowy aż do moszny, a proces ten kończy się zwykle w pierwszych tygodniach życia. U bardzo młodych szczeniąt jądra bywają jeszcze ruchome i mogą chować się przy zimnie lub stresie, co nie jest jeszcze jednoznacznym sygnałem wnętrostwa. Więcej o rozwoju szczeniaka dobermana piszemy w osobnym filarze.

Różnica między jądrem po prostu ruchomym a rzeczywiście niezstąpionym bywa oceniana przez lekarza weterynarii podczas kolejnych wizyt szczenięcych, aż do wieku, po którym zstąpienie staje się mało prawdopodobne. Masowanie czy próby ręcznego ściągania jądra do moszny nie są skuteczną metodą i nie przyspieszają tego procesu, dlatego decyzje warto pozostawić lekarzowi prowadzącemu. Więcej o najczęstszych problemach zdrowotnych szczeniąt w pierwszym roku oraz o wizytach kontrolnych piszemy w osobnych artykułach.

Jądro pozostawione w jamie brzusznej, wystawione na wyższą temperaturę niż w mosznie, jest bardziej narażone na rozwój nowotworu, na przykład guza z komórek Sertolego, który może dawać objawy hormonalne, takie jak powiększone sutki, przyciąganie samców czy symetryczne łysienie, a także na nasieniaka. Dodatkowym ryzykiem jest skręt powrózka nasiennego, objawiający się nagłym, silnym bólem brzucha i wymagający pilnej interwencji. Więcej o przeglądzie nowotworów u psów dużych ras piszemy w osobnym artykule.

Przed zabiegiem lekarz zwykle lokalizuje niezstąpione jądro, na przykład za pomocą USG, co ułatwia dobór odpowiedniego dostępu chirurgicznego, pachwinowego lub brzusznego, a w niektórych przypadkach możliwa jest też laparoskopia. Standardowo usuwa się oba jądra, również to prawidłowo zstąpione, żeby wyeliminować ryzyko związane z wadą i jej dziedzicznym podłożem. Po zabiegu następuje typowy okres rekonwalescencji z kontrolą gojenia się rany.

Pies odpoczywa po zabiegu w ubranku pooperacyjnym

Pies z jednostronnym wnętrostwem, u którego drugie jądro zstąpiło prawidłowo, zwykle zachowuje płodność i typowy popęd płciowy, bo funkcjonujące jądro nadal produkuje hormony. U dorosłego samca, który z różnych względów nie przeszedł zabiegu, warto zwracać uwagę na stan brzucha, sutków i sierści, bo mogą to być sygnały zmian hormonalnych związanych z niezstąpionym jądrem. Hormony wytwarzane przez jądra mają też związek ze zdrowiem prostaty, o czym piszemy w artykule o chorobach prostaty u niekastrowanego samca.

Wzorzec FCI nr 143 zawiera uwagę dotyczącą samców, wymagającą dwóch prawidłowo rozwiniętych jąder całkowicie zstąpionych do moszny, a brak takiego stanu jest traktowany jako wada dyskwalifikująca na wystawie. Ze względu na dziedziczne tło wnętrostwa, psy z tą wadą nie są przeznaczane do rozrodu, zgodnie z ogólnymi zasadami odpowiedzialnej hodowli i regulaminami związków kynologicznych.

Wnętrostwo to jedna z wad rozwojowych opisywanych u psów. Zobacz przegląd chorób dobermana. Zobacz artykuł.

Ciekawostka. Słowo kryptorchizm pochodzi od greckich kryptos (ukryty) i orchis (jądro); polska nazwa wnętrostwo mówi to samo: jądro zostaje wewnątrz ciała.

Wnętrostwo a wybór szczeniaka: w jakim wieku da się to ocenić u młodego samca?

Ocena odbywa się podczas kolejnych wizyt kontrolnych szczeniaka, aż do wieku granicznego, po którym zstąpienie jest mało prawdopodobne, dlatego warto to konsultować z lekarzem prowadzącym.

Czy pies z wnętrostwem może żyć bez zabiegu?

Może, ale wiąże się to z podwyższonym ryzykiem nowotworu i skrętu powrózka nasiennego, dlatego zwykle zaleca się zabieg.

Czy wnętrostwo boli psa?

Sama wada zwykle nie boli, ale jej powikłania, jak skręt powrózka nasiennego, mogą powodować silny, nagły ból.

Czy po usunięciu jąder pies przytyje?

Zmiana metabolizmu po zabiegu jest możliwa, dlatego warto dostosować porcje karmy i monitorować wagę psa po zabiegu.

Czy wnętrostwo zdarza się częściej u niektórych ras?

Literatura wskazuje na dziedziczne tło tej wady, co sugeruje, że predyspozycja może różnić się między rasami i liniami hodowlanymi.

Nagły ból brzucha u samca z wnętrostwem to stan pilny. Sprawdź, jakie jeszcze objawy nie mogą czekać. Zobacz artykuł.

• Merck Veterinary Manual: wnętrostwo, guz z komórek Sertolego
• VCA Animal Hospitals: wiek zstąpienia jąder, zabieg
• wzorzec FCI nr 143 (Dobermann): uwaga o jądrach samców
• PubMed: dziedziczne tło wnętrostwa u psów