Wady zgryzu u psa to nie tylko wygląd. Porównaj zgryz nożycowy, przodozgryz, tyłozgryz i brak zębów oraz sprawdź, jakie problemy zdrowotne powodują.
Wady zgryzu u psa to nieprawidłowe ustawienie szczęk lub zębów względem siebie: przodozgryz, tyłozgryz, zgryz cęgowy, krzyżowy albo brakujące zęby. Część z nich jest tylko cechą wyglądu, ale niektóre powodują urazy podniebienia i dziąseł, ból oraz szybsze ścieranie zębów i wymagają leczenia. Więcej o chorobach i problemach zdrowotnych dobermana piszemy w osobnym filarze.
W skrócie- Dla dobermana wzorzec FCI nr 143 opisuje zgryz nożycowy i pełne uzębienie jako wymóg wzorca rasy.- Wady szkieletowe, wynikające z różnej długości szczęk, i wady zębowe, dotyczące ustawienia pojedynczych zębów, mają różne skutki i leczenie.- Najpilniejsze są sytuacje, w których ząb wbija się w podniebienie lub dziąsło.- Brakujący ząb potwierdza się zdjęciem RTG, bo może tkwić niewyrznięty w kości.
Zgryz nożycowy: punkt odniesienia
Zgryz nożycowy oznacza, że górne siekacze zachodzą tuż przed dolnymi i stykają się z nimi. Wzorzec FCI numer 143 wymaga u dobermana pełnego uzębienia oraz prawidłowego, nożycowego zgryzu, zgodnie z opisem wzorca rasy. Liczbę zębów mlecznych i stałych u psa podaje Merck.
Wady zgryzu u psa w jednej tabeli
Wady zgryzu dzieli się na szkieletowe, wynikające z niewłaściwej długości szczęki lub żuchwy, oraz zębowe, dotyczące ustawienia pojedynczych zębów, zgodnie z wytycznymi WSAVA.
Tabela porównawcza sześciu typów zgryzu
Typy zgryzu: porównanie
Tabela
Wady zgryzu u psa: porównanie
| Typ zgryzu | Opis ustawienia zębów | Typ wady | Możliwe skutki zdrowotne |
|---|---|---|---|
| nożycowy | górne siekacze tuż przed dolnymi, stykają się | prawidłowy | brak |
| cęgowy | siekacze stykają się brzegami | zębowa lub szkieletowa | szybsze ścieranie zębów |
| przodozgryz | żuchwa dłuższa od szczęki | szkieletowa | kontakt siekaczy z dziąsłem, ścieranie |
| tyłozgryz | żuchwa krótsza od szczęki | szkieletowa | urazy podniebienia, ból |
| krzyżowy | pojedyncze zęby ustawione odwrotnie | zębowa | miejscowe urazy tkanek miękkich |
| przemieszczone dolne kły | kły zbyt blisko środka, uciskają podniebienie | zębowa | urazy podniebienia, ból |
Źródło: WSAVA Global Dental Guidelines, Merck Veterinary Manual
Przodozgryz u psa
Przy przodozgryzie żuchwa jest dłuższa od szczęki, co u części ras krótkoczaszkowych jest cechą zgodną ze wzorcem rasy. Możliwe skutki to kontakt siekaczy z dziąsłem, szybsze ścieranie zębów oraz trudność w chwytaniu przedmiotów. To, czy przodozgryz jest tylko cechą wyglądu, czy realnym problemem, ocenia lekarz na podstawie konkretnego przypadku.
Tyłozgryz u psa
Przy tyłozgryzie żuchwa jest krótsza od szczęki, a dolne kły mogą wbijać się w podniebienie, powodując rany i ból. Postępowanie różni się u szczeniąt z zębami mlecznymi i u psów dorosłych, zgodnie z wytycznymi WSAVA. Nieleczony uraz podniebienia może prowadzić do poważniejszych powikłań, w tym ropnia zęba.
Zgryz cęgowy, krzyżowy i przemieszczone kły
Zgryz cęgowy, w którym siekacze stykają się brzegami, sprzyja szybszemu ścieraniu zębów. Zgryz krzyżowy oznacza odwrotne ustawienie pojedynczych zębów, a zbyt blisko środka ustawione dolne kły mogą uciskać podniebienie. Leczenie obejmuje od samej obserwacji po skrócenie zęba z zabezpieczeniem miazgi lub jego usunięcie. Więcej o złamaniach zębów przy nieprawidłowym kontakcie piszemy w osobnym artykule.
Brak zębów u psa: zęby brakujące i niewyrznięte
Wrodzony brak zębów, zwany oligodoncją, najczęściej dotyczy przedtrzonowców. Ząb zatrzymany w kości, który nie wyrżnął się do jamy ustnej, może tworzyć torbiel, dlatego lekarz ocenia taką sytuację na podstawie zdjęcia RTG, zgodnie z WSAVA.
Sprawdź, jak często kontrolować zęby psa u lekarza. Przeczytaj artykuł.
Jak obejrzeć zgryz psa w domu
Oględziny zgryzu przy zamkniętym pysku, z przodu i z boku, szukanie śladów na podniebieniu i dziąsłach oraz obserwacja sposobu jedzenia i gryzienia zabawek pomagają zauważyć nieprawidłowości. Zgryz szczenięcia zmienia się w trakcie wzrostu, o czym więcej piszemy w artykule o rozwoju szczeniaka dobermana, a ostateczną ocenę zawsze wykonuje lekarz. Przetrwałe zęby mleczne to osobny temat, opisany w innym artykule.
Leczenie wad zgryzu: kiedy jest potrzebne
O konieczności leczenia decyduje ból i ryzyko urazów, a nie sam wygląd zgryzu. Możliwości leczenia obejmują usunięcie zęba, skrócenie zęba z leczeniem kanałowym oraz, w wybranych przypadkach, aparat ortodontyczny. Zasadą jest, że leczenie ma służyć komfortowi psa, zgodnie z WSAVA. Więcej o sygnałach bólu w pysku piszemy w osobnym artykule.
Ciekawostka. To, jaki zgryz uznaje się za prawidłowy, zależy od rasy: wzorce FCI części ras krótkoczaszkowych, na przykład boksera, przewidują przodozgryz, a wzorzec dobermana opisuje zgryz nożycowy.
Najczęstsze pytania
Czy wada zgryzu u szczeniaka może się sama wyrównać?
W niektórych przypadkach tak, wraz z wymianą zębów mlecznych na stałe, ale ocenę i decyzję o dalszym postępowaniu zawsze powinien podjąć lekarz.
Czy wady zgryzu są dziedziczne?
Wiele wad zgryzu ma podłoże dziedziczne, choć na ostateczny efekt mogą wpływać także inne czynniki rozwojowe.
Czy pies z przodozgryzem może normalnie jeść i gryźć zabawki?
W wielu przypadkach tak, jeśli wada nie powoduje bólu ani urazów tkanek, ale każdy przypadek warto ocenić indywidualnie u lekarza.
Czy aparat ortodontyczny dla psa to dobry pomysł?
Bywa stosowany w wybranych, uzasadnionych medycznie przypadkach, a decyzję o jego zastosowaniu podejmuje lekarz na podstawie oceny konkretnej wady.
Czy brak jednego przedtrzonowca przeszkadza psu?
Zwykle nie wpływa istotnie na funkcjonowanie psa, choć lekarz może zalecić zdjęcie RTG, żeby wykluczyć niewyrznięty ząb zatrzymany w kości.
Przeczytaj o najczęstszych problemach zdrowotnych szczeniąt. Przeczytaj artykuł.
Źródła
- Wzorzec FCI nr 143 (Dobermann): wymagania dotyczące zgryzu i uzębienia
- WSAVA Global Dental Guidelines: wady zgryzu, zęby zatrzymane, zasady leczenia ortodontycznego
- Merck Veterinary Manual: anatomia i liczba zębów psa, wady zgryzu
- VCA Animal Hospitals: malokluzje u psów
- PubMed: oligodoncja i torbiele zębopochodne u psów