Panosteitis u psa: wędrująca kulawizna u młodego dobermanaPanosteitis u psa: wędrująca kulawizna u młodego dobermana

Panosteitis u psa to samoograniczająca się choroba kości długich u młodych psów dużych ras: pies kuleje raz na jedną, raz na drugą łapę, a ucisk kości sprawia mu ból. Epizody mogą wracać przez cały okres intensywnego wzrostu i zwykle mijają, gdy pies dorośnie. Więcej o przeglądzie chorób dobermana piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Typowy obraz to kulawizna bez urazu, która przechodzi z łapy na łapę co kilka dni lub tygodni.- Choroba dotyczy kości długich, a nie stawów.- Panosteitis opisywana jest głównie u młodych psów dużych ras, częściej u samców.- Rozpoznanie opiera się na bolesności kości przy ucisku i obrazie RTG, który bywa opóźniony wobec objawów.- Leczenie polega na łagodzeniu bólu i dostosowaniu ruchu; lek przeciwbólowy dobiera lekarz weterynarii.

Panosteitis to samoograniczający się proces zapalny toczący się w jamie szpikowej i korze kości długich, którego dokładna przyczyna nie jest w pełni poznana, choć literatura weterynaryjna opisuje kilka hipotez dotyczących jego podłoża. Nazwa panosteitis łączy greckie „pan” (wszystko), „osteon” (kość) i końcówkę „-itis” oznaczającą zapalenie; w starszej literaturze chorobę nazywano też eozynofilowym zapaleniem kości. W przeciwieństwie do chorób stawów, panosteitis dotyczy trzonu kości długich, a nie samych powierzchni stawowych.

Typowy epizod zaczyna się nagle, bez wcześniejszego urazu, a po kilku dniach lub tygodniach kulawizna może przenieść się na inną łapę, co jest jedną z charakterystycznych cech tej choroby. Towarzyszyć temu może gorsze samopoczucie, czasem podwyższona temperatura ciała i słabszy apetyt, a między kolejnymi epizodami pies zwykle wraca do normalnej aktywności. Prowadzenie prostego dziennika kulawizny od pierwszego dnia, notującego, która łapa boli i jak długo trwa dany epizod, ułatwia lekarzowi weterynarii ocenę przebiegu choroby.

Panosteitis różni się od innych przyczyn kulawizny u rosnącego psa kilkoma cechami: uraz zwykle ma wyraźny początek związany z konkretnym zdarzeniem i nie zmienia łapy, dysplazja i osteochondroza dotyczą bólu w obrębie stawu, a nie trzonu kości, a osteodystrofia przerostowa ma nieco inny obraz kliniczny i wiek występowania. Więcej o objawach dysplazji u dobermana piszemy w osobnym artykule, gdzie opisujemy tę konkretną, odrębną przyczynę problemów ortopedycznych.

Rozpoznanie panosteitis opiera się przede wszystkim na wyczuwalnej bolesności kości długich przy ucisku w połowie ich trzonu oraz na obrazie RTG pokazującym zwiększoną gęstość w obrębie jamy szpikowej, choć zmiany radiologiczne mogą pojawiać się z pewnym opóźnieniem względem samych objawów klinicznych, co czasem wymaga powtórzenia zdjęcia po pewnym czasie. Lekarz weterynarii bierze też pod uwagę i wyklucza inne możliwe przyczyny kulawizny, zanim postawi ostateczne rozpoznanie.

Zdjęcie RTG kości długiej psa oglądane przez lekarza weterynarii

Leczenie panosteitis opiera się głównie na łagodzeniu bólu za pomocą leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, dobranych i dawkowanych wyłącznie przez lekarza weterynarii, oraz na ograniczeniu intensywności ruchu w czasie trwania epizodu. Nawroty w innych kościach są możliwe w kolejnych tygodniach czy miesiącach, ale choroba zwykle ustępuje samoistnie wraz z zakończeniem głównego okresu wzrostu psa, a jej rokowanie jest na ogół dobre.

W literaturze weterynaryjnej rozważa się, jako hipotezę, a nie pewnik, potencjalną rolę nadmiaru energii, białka i wapnia w diecie szczeniąt dużych ras w kontekście problemów rozwojowych kości, w tym panosteitis. Karma przeznaczona specjalnie dla szczeniąt dużych ras, o kontrolowanym poziomie tych składników, oraz unikanie samodzielnej suplementacji wapnia bez konsultacji z lekarzem, to ogólne zasady bezpiecznego żywienia w tym okresie. Więcej o tempie rozwoju szczeniaka dobermana piszemy w osobnym artykule.

W czasie trwania epizodu warto ograniczyć aktywność do krótszych spacerów na smyczy, unikając skoków i intensywnych gonitw, a stopniowy powrót do pełnej aktywności najlepiej dostosować do reakcji konkretnego psa. Zajęcia węchowe czy inne formy pracy umysłowej mogą być dobrą alternatywą dla intensywnego ruchu fizycznego w okresie, gdy pies odczuwa ból, a szczegółowy zakres dopuszczalnej aktywności warto ustalić z lekarzem weterynarii.

Panosteitis to jeden z problemów ortopedycznych młodych psów dużych ras. Zobacz przegląd chorób dobermana. Zobacz artykuł.

Ciekawostka. Nazwa panosteitis łączy greckie „pan” (wszystko), „osteon” (kość) i końcówkę „-itis” oznaczającą zapalenie; w starszej literaturze chorobę nazywano też eozynofilowym zapaleniem kości.

Czy wędrująca kulawizna u psa zawsze oznacza panosteitis?

Nie zawsze, dlatego lekarz weterynarii wyklucza inne przyczyny, zanim postawi to konkretne rozpoznanie.

Czy panosteitis zostawia trwałe zmiany w kościach?

Zwykle nie, choroba ma dobre rokowanie i ustępuje samoistnie wraz z zakończeniem okresu wzrostu psa.

Czy panosteitis może wystąpić u dorosłego psa?

Jest to rzadkie, choroba dotyczy głównie młodych, wciąż rosnących psów dużych ras.

Czy ból przy panosteitis nasila się po odpoczynku?

Przebieg bólu bywa zmienny w zależności od epizodu, dlatego dokładną ocenę warto zostawić lekarzowi weterynarii na podstawie badania konkretnego psa.

Czy szczeniak z panosteitis może chodzić na zajęcia szkoleniowe?

Zakres dopuszczalnej aktywności w czasie epizodu najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii, dostosowując intensywność zajęć do stanu psa.

Chcesz wiedzieć, jak chronić stawy dużego psa w dorosłym życiu? Przeczytaj o zwyrodnieniu stawów u psa. Zobacz artykuł.

• Merck Veterinary Manual: panosteitis, osteodystrofia przerostowa, osteochondroza
• VCA Animal Hospitals: panosteitis u psów
• PubMed: prace o przyczynach i przebiegu panosteitis
• WSAVA Global Nutrition Guidelines: żywienie szczeniąt dużych ras