Oswajanie szczeniaka z nowymi przedmiotami krok po kroku: parasol, wózek, worki, balony, kapelusze. Checklista z kolejnością i sygnałami, kiedy zwolnić.
Oswajanie szczeniaka z nowymi przedmiotami polega na krótkich, przewidywalnych spotkaniach: najpierw przedmiot nieruchomy i z daleka, potem bliżej, w ruchu i z dźwiękiem, zawsze z nagrodą i możliwością odejścia. Cały plan socjalizacji dobermana opisujemy w osobnym artykule.
W skrócie- Przedmioty widoczne i ruchome to osobna kategoria bodźców socjalizacyjnych.- Kolejność: przedmiot nieruchomy, potem poruszany powoli, na końcu zmieniający kształt.- Szczeniak podchodzi sam, nigdy nie przysuwasz przedmiotu do psa na siłę.- Odejście albo odmowa smakołyka to sygnał powrotu do łatwiejszego etapu.
Oswajanie szczeniaka z nowymi przedmiotami: zasady jednego spotkania
Jedno spotkanie z nowym przedmiotem zaczyna się od dystansu: przedmiot leży nieruchomo, a Ty rozrzucasz smakołyki coraz bliżej niego, dając szczeniakowi możliwość odejścia w każdej chwili. Sesja trwa krótko. Warto też rozumieć różnicę między habituacją a socjalizacją, o czym piszemy osobno.
Pies boi się nowych rzeczy: neofobia i ciekawość
Ostrożność wobec nowego przedmiotu to naturalny mechanizm, nie oznaka słabego charakteru. W badaniu Kaulfuß i Mills z 2008 roku, opublikowanym w Animal Cognition, psy mające wybór między znaną a nową zabawką częściej wybierały tę nową, co pokazuje, że ciekawość i ostrożność mogą u psa współistnieć.
Neofobia u psa: skąd bierze się ostrożność
To wrodzony mechanizm ochronny, wspólny dla wielu gatunków.
Kiedy ostrożność przechodzi w lęk
Gdy reakcja jest nieproporcjonalnie silna albo długo się utrzymuje, warto zwolnić tempo procesu.
Szczeniak boi się parasola: plan w pięciu krokach
Dobry plan wygląda tak: zamknięty parasol leży na podłodze, potem stoi oparty o ścianę, następnie jest otwierany powoli z daleka, potem bliżej, a na końcu noszony w ruchu podczas spaceru. Nagradzasz spojrzenie na parasol i powrót wzroku do Ciebie.
Przedmioty na kółkach: wózek dziecięcy, walizka, wózek na zakupy
Przedmioty na kółkach łączą hałas i ruch jednocześnie, dlatego zaczynasz od nieruchomego wózka w domu, potem sam go pchasz w bliskim otoczeniu, a na końcu uczysz szczeniaka mijać cudze wózki na chodniku. Oswajanie z rowerami i hulafnogami to osobny temat, opisany w kolejnym artykule.
Rzeczy zmieniające kształt: worki, balony, flagi, plandeki
Worek foliowy poruszany wiatrem, balon, flaga czy szeleszcząca plandeka to przedmioty, które zmieniają kształt i dźwięk w nieprzewidywalny sposób. Warto najpierw poćwiczyć w domu, na przykład z workiem leżącym na podłodze i delikatnie poruszanym, zanim spotkacie się z podobnym bodźcem na zewnątrz. Unikaj pękających balonów blisko szczeniaka.
Ludzie z przedmiotami: kapelusze, kaptury, plecaki, kule
Kapelusz, kaptur, okulary przeciwsłoneczne, duży plecak czy laska zmieniają sylwetkę człowieka i mogą wywołać ostrożność szczeniaka. Domownicy mogą po kolei zakładać takie elementy w domu, a Ty nagradzasz spokojne obwąchanie. Dźwięki domowych urządzeń, w tym odkurzacza, opisujemy w osobnym artykule o oswajaniu szczeniaka z dźwiękami.
Jak zapisywać postępy i kiedy zwolnić
Prosty dziennik socjalizacji ze skalą reakcji pomaga śledzić postępy, a więcej o samym prowadzeniu takiego dziennika piszemy w osobnym tekście. Kryterium przejścia do kolejnego kroku to spokojne zachowanie: szczeniak je smakołyki, podchodzi sam, ma luźne ciało. Gdy reakcje są silniejsze, wracasz o etap, a przy utrzymującym się lęku warto skonsultować się z behawiorystą pracującym metodami pozytywnymi.
Najczęstsze pytania
Ile nowych przedmiotów pokazywać szczeniakowi dziennie?
Lepiej mniej, ale spokojnie i z uwagą, niż wiele naraz w pośpiechu.
Czy można nieść szczeniaka obok przedmiotu, którego się boi?
Lepiej dać mu możliwość samodzielnego podejścia i odejścia, zamiast zbliżać go na siłę.
Co zrobić, gdy szczeniak szczeka na pomnik lub manekin?
Zwiększasz dystans, obserwujesz i pracujesz nad oswojeniem stopniowo, tak jak z innymi nowymi przedmiotami.
Czy dorosły pies też może oswoić się z nowymi rzeczy?
Tak, proces jest podobny, choć zwykle wymaga więcej cierpliwości niż u szczeniaka w okresie wrażliwym.
Czy lepiej ćwiczyć w domu, czy od razu na ulicy?
Zwykle łatwiej zacząć w domu, w spokojnych warunkach, a dopiero potem przenieść ćwiczenie na zewnątrz.
Zobacz cztery szczenięta dobermana i to, co opiekun zapisuje w ich Obserwacjach opiekuna, na stronie /szczenieta.
Źródła
- Stanowisko AVSAB w sprawie socjalizacji szczeniąt
- Kaulfuß i Mills 2008, Animal Cognition
- VCA Animal Hospitals: socjalizacja i lęk u szczeniąt