Okres buntu u psa: jak przejść przez psią adolescencję z dobermanemOkres buntu u psa: jak przejść przez psią adolescencję z dobermanem

Okres buntu u psa to adolescencja behawioralna, która trwa mniej więcej od szóstego do osiemnastego miesiąca życia: pies słabiej reaguje na znane wcześniej polecenia opiekuna i częściej testuje granice. Badanie opublikowane w 2020 roku w Biology Letters potwierdziło, że to przejściowy etap rozwoju, a nie złośliwość, dlatego najlepiej przechodzi się go spójnością i nagrodami, a nie surowszymi metodami. Pełny obraz etapów rozwoju dobermana, od szczeniaka do dorosłego psa, znajdziesz w osobnym filarze.

W skrócie- Adolescencja to etap dojrzewania mózgu i zmian hormonalnych, który u dużych ras trwa dłużej niż u ras małych.- W cytowanym badaniu psy w tym okresie gorzej reagowały na polecenia wydawane przez opiekuna niż przez obcą osobę.- Pomaga spójność, łatwiejsze zadania i więcej nagród, a nie surowsze kary.- Etap ten w końcu mija, a sposób, w jaki go przejdziesz razem z psem, wpływa na waszą relację na kolejne lata.

Adolescencja behawioralna to okres intensywnego dojrzewania mózgu i zmian hormonalnych, przypadający orientacyjnie między szóstym a osiemnastym miesiącem życia psa, zgodnie z wytycznymi AAHA z 2019 roku oraz badaniem opublikowanym w Biology Letters w 2020 roku. To właśnie w tym czasie pies, który wcześniej wydawał się w pełni ułożony, zaczyna sprawiać wrażenie, jakby zapomniał podstawowych zasad. Etap siódmego do dziewiątego miesiąca życia opisujemy szczegółowo w artykule o ósmym miesiącu życia dobermana.

Badanie Ashera i współautorów, opublikowane w 2020 roku w Biology Letters, przeprowadzono na psach przygotowywanych do pracy jako przewodnicy osób niewidomych w Wielkiej Brytanii. Naukowcy sprawdzali, jak psy w okresie dojrzewania reagują na to samo polecenie wydawane przez opiekuna oraz przez osobę obcą. Wyniki pokazały, że w tym okresie psy rzadziej wykonywały polecenie wydane przez własnego opiekuna niż przez kogoś obcego. Wniosek dla opiekuna jest praktyczny: gorsze posłuszeństwo w tym okresie nie oznacza utraty wcześniejszej wiedzy, tylko chwilowe pogorszenie reakcji właśnie w relacji z osobą, z którą pies spędza najwięcej czasu.

Wybiórcze reagowanie na przywołanie. Pies, który wcześniej wracał na przywołanie bez wahania, teraz może zwlekać albo je zupełnie ignorować, szczególnie w obecności ciekawych bodźców.

Testowanie zasad w domu. Zasady, które wydawały się już dobrze utrwalone, na przykład niewchodzenie na kanapę czy niepodbieranie jedzenia, mogą zostać ponownie „sprawdzone” przez młodego psa.

Większa ciekawość świata i zapachów. Intensywniejsze zainteresowanie otoczeniem i zapachami na spacerze to naturalny element tego etapu rozwojowego, wynikający z dalszego dojrzewania zmysłów i mózgu, a nie z braku wychowania.

W przypadku dobermana szczególne znaczenie ma połączenie dużej siły i szybkości z wciąż niedojrzałą samokontrolą, co wymaga od opiekuna większej czujności w tym okresie niż u mniejszych, wolniejszych ras. Pies tej rasy jest też wyjątkowo wrażliwy na napięcie opiekuna, dlatego spokojne, opanowane podejście w tym trudnym okresie ma szczególne znaczenie. Dodatkowo warto zadbać o wystarczającą ilość zajęć angażujących głowę psa, a nie wyłącznie ciało.

Wróć do łatwiejszych wersji ćwiczeń. Cofnięcie się do poziomu, na którym pies odnosi pewny sukces, na przykład krótszego dystansu przy przywołaniu, przynosi lepsze efekty niż upieranie się przy dotychczasowym poziomie trudności.

Zarządzaj otoczeniem. Długa linka treningowa zamiast pełnej swobody bez smyczy w miejscach z niepewnym jeszcze przywołaniem chroni psa przed niebezpieczeństwem i frustracją obu stron.

Nagradzaj częściej. Nagroda za każde, nawet drobne wykonanie polecenia utrwala pożądane zachowanie skuteczniej niż rzadkie, okazjonalne pochwały.

Zadbaj o sen i odpoczynek. Mata do spokojnego odpoczynku, dostępna przez cały dzień, oraz regularny, wystarczająco długi sen wspierają stabilność emocjonalną psa w tym wymagającym okresie.

Ustal wspólne zasady domowników. Wszyscy w rodzinie powinni reagować na te same sytuacje w ten sam sposób, żeby nie dawać psu sprzecznych sygnałów w i tak już trudnym czasie.

Dodaj zajęcia węchowe. Krótkie sesje węszenia czy poszukiwania smakołyków angażują umysł psa i pomagają rozładować nadmiar energii w spokojniejszy sposób niż czysto fizyczny wysiłek.

Wszystkie te metody opierają się wyłącznie na podejściu pozytywnym, zgodnym ze stanowiskiem AVSAB. Podstawy takiego podejścia opisujemy szerzej w filarze o szkoleniu i wychowaniu dobermana.

Nagradzanie spokoju u psa nastolatka na macie

Kilka reakcji zdecydowanie pogarsza sytuację: kary fizyczne, podnoszenie głosu, etykietowanie psa jako „złośliwego” czy „upartego”, całkowita rezygnacja z dalszego treningu oraz izolowanie młodego psa od kontaktu z innymi psami z obawy przed trudniejszymi reakcjami. Każda z tych strategii w praktyce wydłuża i pogłębia trudności tego okresu, zamiast je łagodzić.

Adolescencja stopniowo mija, co widać po coraz bardziej stabilnych reakcjach psa i szybszym powrocie do równowagi po pobudzeniu. U dobermana, jako rasy dużej, ten proces bywa dłuższy niż u ras małych. O tym, kiedy dokładnie mówi się o pełnej dorosłości dobermana, piszemy w osobnym artykule.

Chcesz poznać dobermana od pierwszych tygodni? Zobacz cztery szczenięta i ich „Obserwacje opiekuna”. Zobacz szczenięta.

Ciekawostka. Badanie o psiej adolescencji opublikowane w Biology Letters przez Ashera i współautorów w 2020 roku przeprowadzono na psach przygotowywanych do pracy jako przewodnicy osób niewidomych w Wielkiej Brytanii, co dało badaczom wyjątkowo dokładną, długoterminową dokumentację zachowania tych samych psów na różnych etapach dorastania.

Czy suki i samce przechodzą okres buntu tak samo?

Przebieg tego okresu różni się indywidualnie między psami, a płeć może mieć pewien wpływ na intensywność niektórych zachowań, choć nie ma tu jednej, sztywnej reguły obowiązującej wszystkie suki czy wszystkie samce.

Czy w okresie buntu warto przerwać naukę nowych rzeczy?

Nie trzeba całkowicie przerywać nauki, ale warto ją spowolnić i uprościć, skupiając się na utrwalaniu już znanych umiejętności w łatwiejszych warunkach, zamiast wprowadzać wiele nowych wyzwań naraz.

Czy okres buntu to dobry moment na zajęcia grupowe?

Może być, o ile pies dobrze znosi obecność innych psów i ludzi w takich warunkach, choć część psów w tym okresie lepiej radzi sobie na zajęciach indywidualnych, dopasowanych do ich aktualnego poziomu koncentracji.

Czy nagła zmiana zachowania nastolatka może mieć przyczynę zdrowotną?

Tak, dlatego przy bardzo nagłej lub silnej zmianie zachowania warto najpierw skonsultować się z lekarzem weterynarii, żeby wykluczyć ból lub inną przyczynę medyczną, zanim uznamy to wyłącznie za typowy etap rozwojowy.

Czy zachowania z okresu buntu mogą wrócić u dorosłego psa?

Pojedyncze, podobne zachowania mogą się czasem pojawić także później, zwłaszcza w nowych, trudniejszych sytuacjach, ale u dobrze wychowanego, dorosłego psa zwykle nie mają już takiej intensywności ani częstotliwości jak w szczycie adolescencji.

Poznaj Złotą: zobacz jej stronę, zdjęcia i wpisy z kolejnych tygodni. Zobacz stronę Złotej.

• Asher L. i in., Teenage dogs? Evidence for adolescent-phase conflict behaviour…, Biology Letters 2020, przez PubMed
• AAHA Canine Life Stage Guidelines (2019)
• AVSAB Position Statement on Humane Dog Training
• AKC: zachowanie psów w okresie dojrzewania