Niewydolność trzustki u psa (EPI): objawy, rozpoznanie i życie z enzymamiNiewydolność trzustki u psa (EPI): objawy, rozpoznanie i życie z enzymami

Niewydolność trzustki u psa, czyli zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki (EPI), to stan, w którym trzustka wytwarza za mało enzymów trawiennych; pies je łapczywie, a mimo to chudnie i oddaje obfite, jasne, tłuste stolce. Choroba jest przewlekła, ale według Merck dobrze poddaje się leczeniu: enzymy dodawane do każdego posiłku pozwalają większości psów odzyskać prawidłową masę ciała. Więcej o zdrowiu dobermana w jednym przewodniku piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- EPI dotyczy trawiennej części trzustki; nie jest tym samym co zapalenie trzustki ani cukrzyca, choć choroby te mogą współistnieć.- Typowa trójka objawów to obfite, tłuste stolce, wilczy apetyt i chudnięcie.- U młodych psów najczęstszą przyczyną jest zanik komórek wytwarzających enzymy, u starszych przewlekłe zapalenie trzustki.- Rozpoznanie opiera się na badaniu krwi zleconym przez lekarza.- Leczenie trwa całe życie i polega głównie na dodawaniu enzymów do każdego posiłku.

Trzustka pełni dwie funkcje: hormonalną, obejmującą wydzielanie insuliny, oraz trawienną, obejmującą wydzielanie enzymów. EPI to niedobór właśnie tych enzymów trawiennych. U młodych psów najczęstszą przyczyną jest zanik komórek pęcherzykowych trzustki, a u starszych zwykle przewlekłe zapalenie trzustki, zgodnie z Merck.

Tłusty kał u psa

Obfite, jasne, gliniaste, tłuste i cuchnące stolce są jednym z najbardziej charakterystycznych objawów EPI. Więcej o tym, jak odczytać kolor kału u psa, piszemy w osobnym artykule.

Wilczy apetyt i chudnięcie

Pies z EPI zjada zwykle bardzo dużo, a mimo to systematycznie chudnie, ponieważ jego organizm nie jest w stanie prawidłowo wchłaniać składników odżywczych. Więcej o tym, dlaczego pies chudnie mimo dobrego apetytu, piszemy w osobnym artykule.

Inne objawy

Zjadanie własnego kału, burczenie w brzuchu, wzmożone gazy oraz matowa sierść to dodatkowe sygnały, które mogą towarzyszyć tej chorobie.

Zapalenie trzustki to stan ostry, przebiegający z bólem brzucha i wymiotami, cukrzyca to zaburzenie hormonalne dające wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu, a EPI to przewlekły niedobór enzymów trawiennych. Choroby te mogą ze sobą współistnieć, szczególnie po przebytym przewlekłym zapaleniu trzustki. Więcej o ostrym zapaleniu trzustki u psa oraz o objawach cukrzycy u psa piszemy w osobnych artykułach.

Tabela: EPI, zapalenie trzustki, cukrzyca

Rozpoznanie opiera się na badaniu krwi wykonanym na czczo, oceniającym wydzielanie trzustki, zgodnie z metodami stosowanymi przez Cornell i Merck. Lekarz często ocenia też poziom witaminy B12 oraz wyklucza inne możliwe przyczyny chudnięcia i biegunki. Interpretacja wyników należy wyłącznie do lekarza prowadzącego.

Podstawą leczenia jest dodawanie enzymów do każdego posiłku, zgodnie ze szczegółową instrukcją lekarza dotyczącą sposobu przygotowania i czasu odstawienia karmy przed podaniem. Stałe porcje i pory posiłków, dieta dobrana wspólnie z lekarzem, ewentualna suplementacja witaminy B12 oraz regularne, cotygodniowe ważenie psa pomagają monitorować skuteczność leczenia. Więcej o tym, jak dobrać karmę dla dobermana, piszemy w osobnym filarze.

Brak poprawy mimo stosowania enzymów może wynikać na przykład z zaburzonej flory jelitowej, a enzymy w formie proszku bywają opisywane w publikacjach jako mogące podrażniać jamę ustną. Podjadanie przez psa bez podanych enzymów oraz utrzymujące się zjadanie kału to kolejne trudności, o których warto od razu poinformować lekarza, jeśli leczenie nie przynosi oczekiwanej poprawy.

Powolny przyrost masy ciała lub nawracające luźne stolce to wskazanie do planowej kontroli u lekarza. Wymioty, apatia, nagłe, duże pragnienie i częste oddawanie moczu, ból brzucha oraz szybka utrata masy ciała wymagają natomiast pilnej wizyty.

Ciekawostka. Psy z nieleczoną EPI często zjadają własny kał, ponieważ zawiera on dużo niestrawionych składników odżywczych.

Czy EPI u psa można wyleczyć całkowicie?

Nie, choroba ma zwykle charakter przewlekły, ale odpowiednio prowadzone leczenie enzymatyczne pozwala większości psów żyć z dobrą jakością życia.

Czy psu z EPI trzeba dodawać enzymy także do smakołyków treningowych?

Zależy to od zaleceń lekarza; niektóre schematy leczenia wymagają konsekwentnego stosowania enzymów przy każdej większej porcji jedzenia.

Czy niewydolność trzustki jest dziedziczna?

U niektórych ras zanik komórek pęcherzykowych trzustki, będący częstą przyczyną EPI u młodych psów, opisywany jest jako mający podłoże dziedziczne, choć dokładny mechanizm zależy od konkretnej rasy.

Czy EPI może pojawić się u starszego psa?

Tak, u starszych psów EPI częściej wynika z przewlekłego zapalenia trzustki niż z pierwotnego zaniku komórek trzustkowych.

Czy pies z EPI potrzebuje specjalnej karmy przez całe życie?

Wielu psów z EPI wymaga dostosowanej diety przez całe życie, dobranej indywidualnie wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie.

Sprawdź, jak postępować przy biegunce u psa. Przeczytaj artykuł.

• Merck Veterinary Manual: zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki u psów
• Cornell University College of Veterinary Medicine: diagnostyka chorób trzustki u psów
• VCA Animal Hospitals: EPI u psów, materiały dla opiekunów
• PubMed: badania nad przyczynami, leczeniem i rokowaniem w EPI u psów