Jak odzwyczaić psa od smakołyków: plan odstawiania nagród w szkoleniu dobermanaJak odzwyczaić psa od smakołyków: plan odstawiania nagród w szkoleniu dobermana

Jak odzwyczaić psa od smakołyków? Nie odstawia się ich naraz, tylko w trzech krokach: najpierw znika wabik z ręki, potem nagroda pojawia się nie za każdym razem, lecz według zmiennego harmonogramu, a na końcu część smakołyków zastępują nagrody życiowe, takie jak spacer, zabawa czy wyjście przez drzwi. Więcej o szkoleniu dobermana krok po kroku piszemy w filarze szkolenie dobermana krok po kroku.

W skrócie- Pies „słucha tylko za smaczki” zwykle wtedy, gdy smakołyk był wabikiem pokazywanym przed komendą, a nie nagrodą po niej.- Jako pierwszy odstawia się wabik, a same nagrody ogranicza dopiero na końcu procesu.- Zmienny harmonogram wprowadza się dopiero dla umiejętności dobrze opanowanej w danym miejscu.- Nagrody życiowe to rzeczy, których pies i tak chce: spacer, powitanie, zabawa, obwąchanie trawnika.- Przy nowych umiejętnościach i trudnych rozproszeniach smakołyki wracają i jest to zupełnie normalne.

Problem najczęściej pojawia się wtedy, gdy smakołyk pełnił rolę wabika pokazywanego psu jeszcze przed wykonaniem komendy, a nie nagrody podawanej dopiero po niej, przez co pies zaczyna reagować bardziej na widoczne jedzenie niż na samą komendę. Dodatkowym problemem bywa zbyt szybkie zabranie nagród albo brak przećwiczenia danej umiejętności w różnych, nowych miejscach.

Pierwszym krokiem jest zastąpienie widocznego smakołyka w dłoni pustym gestem ręki, przypominającym poprzedni ruch, a samą nagrodę podaje się dopiero z kieszeni lub z miseczki postawionej z boku, już po wykonaniu zachowania przez psa. Dobrym testem postępu jest sprawdzenie, czy pies wykonuje komendę również wtedy, gdy nie widzi jedzenia w ręce opiekuna.

Nagradzanie najlepszych wykonań

Zamiast nagradzać psa według sztywnego, coraz rzadszego planu, lepiej sprawdza się nagradzanie zwłaszcza najlepszych wykonań danej komendy, w sposób nieregularny i trudny do przewidzenia dla psa.

Jackpoty: co wiadomo z badań

Klasyczne prace Fersta i Skinnera z 1957 roku pokazały, że harmonogramy zmiennego wzmacniania sprawiają, iż wyuczone zachowanie jest znacznie bardziej odporne na zanik niż przy nagradzaniu za każdym razem. Więcej o samych mechanizmach uczenia się i harmonogramach wzmacniania piszemy w artykule harmonogramy wzmacniania.

Nagrody życiowe to rzeczy, na których psu i tak zależy w danym momencie, takie jak otwarcie drzwi na spacer, odpięcie smyczy do swobodnej zabawy, entuzjastyczne powitanie, rzucenie ulubionej zabawki czy pozwolenie na dłuższe obwąchanie ciekawego miejsca. Dla wielu psów, w tym dla dobermana, świetnie sprawdza się też zabawa w przeciąganie jako nagroda, opisana w artykule przeciąganie jako nagroda.

W teorii uczenia się wygaszanie oznacza stopniowe zanikanie zachowania, które przestaje być wzmacniane. Nagłe, całkowite odstawienie nagród często prowadzi najpierw do chwilowego nasilenia prób ze strony psa, a dopiero potem do spadku posłuszeństwa, dlatego proces ten warto prowadzić stopniowo, a nie z dnia na dzień.

W niektórych sytuacjach, na przykład gdy pies jest mało zainteresowany jedzeniem, jest bardzo pobudzony lub trenuje na spacerze pełnym atrakcyjnych zapachów, lepiej sprawdzają się inne nagrody, takie jak zabawa, entuzjastyczna pochwała czy pozwolenie na węszenie. Całkowite szkolenie bez jakichkolwiek nagród nie jest jednak realistycznym celem, bo nagroda w tej czy innej formie pozostaje podstawą skutecznego uczenia się.

Wszystkie smakołyki użyte w szkoleniu warto wliczać w dzienną porcję karmy, żeby uniknąć nadmiaru kalorii, a ich udział w codziennej diecie utrzymywać na rozsądnym poziomie, zgodnym z ogólnymi wytycznymi żywieniowymi. Sama karma z miski, podawana małymi porcjami z ręki, także może pełnić funkcję nagrody treningowej. Więcej o doborze odpowiedniej karmy dla dobermana piszemy w filarze jaka karma dla dobermana.

Plan odstawiania smakołyków

Dwanaście przykładowych nagród życiowych dla dobermana

1. Otwarcie drzwi na spacer
2. Odpięcie smyczy do swobodnej zabawy
3. Entuzjastyczne powitanie
4. Rzucenie ulubionej zabawki
5. Zabawa w przeciąganie
6. Pozwolenie na dłuższe obwąchanie trawnika
7. Wejście do samochodu
8. Głaskanie w ulubionym miejscu
9. Wspólna zabawa w szukanie
10. Krótka sesja sztuczek
11. Dostęp do ulubionego legowiska
12. Wspólny odpoczynek blisko opiekuna

Zobacz stronę Złotej i jej Obserwacje opiekuna. Zobacz Złotą.

Ciekawostka. Harmonogramy zmiennego wzmacniania, dzięki którym zachowanie trudno wygasić, opisali Ferster i Skinner w 1957 roku; ten sam mechanizm tłumaczy, dlaczego ludzie potrafią długo grać na automatach.

Po jakim czasie można ograniczyć smakołyki?

Zależy to od tempa nauki konkretnego psa, ale zwykle warto poczekać, aż dana umiejętność będzie stabilnie wykonywana w kilku różnych miejscach, zanim zacznie się ograniczać nagrody.

Czy pochwała słowna wystarczy jako nagroda?

Dla niektórych psów tak, zwłaszcza w połączeniu z entuzjastycznym tonem głosu, ale dla wielu psów, przynajmniej na początku nauki, jedzenie lub zabawa są znacznie skuteczniejszą motywacją.

Co zrobić, gdy pies przestał słuchać po odstawieniu smakołyków?

Warto wrócić o krok w planie i tymczasowo częściej nagradzać, a więcej o innych możliwych przyczynach braku posłuszeństwa piszemy w artykule gdy pies nie słucha komend.

Czy smakołyki psują psa?

Same smakołyki nie są problemem, o ile są odpowiednio wliczone w dzienną dietę i stosowane w przemyślany sposób jako element treningu, a nie przypadkowe podjadanie.

Czy karmę z miski można wykorzystać jako nagrodę?

Tak, wydzielanie części dziennej porcji karmy jako nagrody treningowej to prosty i skuteczny sposób na uniknięcie nadmiaru kalorii przy jednoczesnym prowadzeniu treningu.

Poznaj cztery szczenięta dobermana szukające domu. Zobacz szczenięta.

• Ferster i Skinner 1957: harmonogramy wzmacniania
• Merck Veterinary Manual: modyfikacja zachowania i wygaszanie
• PubMed: badania nad rodzajem i częstotliwością nagród w szkoleniu psów
• WSAVA: wytyczne żywieniowe, udział przysmaków w dziennej dawce
• AVSAB: szkolenie oparte na nagrodach