Gruczoły okołoodbytowe u psa: objawy przepełnienia i kto powinien je opróżniaćGruczoły okołoodbytowe u psa: objawy przepełnienia i kto powinien je opróżniać

Gruczoły okołoodbytowe u psa to dwa małe woreczki po bokach odbytu, które opróżniają się naturalnie przy oddawaniu kału. Gdy się przepełnią, pies jeździ pupą po podłodze, liże okolice ogona albo pachnie rybą. Więcej o codziennej higienie i pielęgnacji psa znajdziesz w naszym przewodniku.

W skrócie- Fachowo to worki (zatoki) przyodbytowe, które opróżniają się przy wypróżnianiu.- Saneczkowanie i rybi zapach to typowe objawy przepełnienia.- Rutynowe opróżnianie u psa bez objawów nie jest zalecane.- Obrzęk, zaczerwienienie lub krew obok odbytu to powód do pilnej wizyty.

Gruczoły okołoodbytowe (worki lub zatoki przyodbytowe) leżą po obu stronach odbytu, mniej więcej w pozycji odpowiadającej godzinie czwartej i ósmej na tarczy zegara. Wypełnia je gęsta, mocno pachnąca wydzielina o indywidualnym dla każdego psa składzie zapachowym. W normalnych warunkach opróżniają się same, gdy pies oddaje kał: nacisk uformowanej masy kałowej wystarcza, żeby wydzielina wypłynęła przewodami na zewnątrz.

Saneczkowanie, czyli przesuwanie się tyłem po podłodze, to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów przepełnienia gruczołów. Nie jest to jednak jedyna możliwa przyczyna: podobnie wygląda reakcja na świąd alergiczny skóry, obecność członów tasiemca w okolicy odbytu czy zwykłe zabrudzenie sierści po biegunce. Dlatego jednorazowe saneczkowanie warto obserwować, a przy powtarzających się epizodach skonsultować z weterynarzem, który ustali rzeczywistą przyczynę.

Charakterystyczny, intensywny zapach ryby pojawia się czasem nagle, gdy gruczoły opróżniają się mimowolnie pod wpływem strachu lub silnego stresu. Może też przeciekać powoli przy przepełnieniu, zostawiając ślad na legowisku albo kanapie. To inny zapach niż naturalna woń sierści i skóry psa, o której piszemy w tekście o naturalnym zapachu dobermana, i inny niż uporczywy zapach, który zostaje mimo kąpieli. Miejsce, w którym doszło do takiego epizodu, warto dokładnie umyć, bo zapach potrafi się utrzymywać.

U zdrowego psa bez objawów rutynowe, regularne odciskanie gruczołów nie jest zalecane. Zbyt częste manipulowanie w tej okolicy może podrażniać delikatne tkanki i, paradoksalnie, sprzyjać problemom, którym miało zapobiegać. Warto też rozróżnić rolę groomera i weterynarza: groomer może opróżnić gruczoły z zewnątrz, w ramach standardowej pielęgnacji, o której piszemy więcej w tekście o tym, kiedy warto iść do groomera. Weterynarz robi więcej: ocenia wygląd i konsystencję wydzieliny, sprawdza dotykiem okolicę odbytu i jest w stanie rozpoznać stan zapalny, ropień albo zmianę, która wymaga leczenia.

Dobrze uformowany, zwarty kał naturalnie wspiera opróżnianie gruczołów przy każdym wypróżnieniu, bo wywiera odpowiedni nacisk. Nadwaga i nawracające biegunki bywają wymieniane jako czynniki, które mogą utrudniać ten proces. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że konkretny dodatek do diety rozwiązuje problem gruczołów u każdego psa, dlatego wszelkie zmiany w żywieniu warto omówić z weterynarzem, zamiast wprowadzać je na własną rękę.

Obrzęk, zaczerwienienie, bolesność w okolicy odbytu, obecność krwi lub ropy, gorączka albo wyraźna niechęć psa do siadania i wypróżniania się to sygnały, których nie warto odkładać na później. Mogą wskazywać na stan zapalny lub ropień gruczołu, który nieleczony bywa bardzo bolesny i może pęknąć samoistnie na zewnątrz. W takiej sytuacji pomaga też wcześniejsze przyzwyczajenie psa do bycia dotykanym i oglądanym, co ułatwia badanie; więcej o tym piszemy w artykule o treningu medycznym przed wizytą u weterynarza. Ogólny przegląd tematów zdrowotnych rasy znajdziesz w przewodniku o najważniejszych chorobach dobermana.

Czy duże psy, takie jak doberman, rzadziej mają problem z gruczołami niż małe rasy?

Problemy z gruczołami okołoodbytowymi mogą dotyczyć psów każdej wielkości. Nie ma podstaw, by zakładać, że duży pies jest z tego powodu całkowicie bezpieczny.

Czy szczeniak może mieć przepełnione gruczoły okołoodbytowe?

Tak, choć u szczeniąt zdarza się to rzadziej niż u dorosłych psów. Objawy, takie jak saneczkowanie czy rybi zapach, sprawdzasz tak samo jak u dorosłego psa.

Jak usunąć rybi zapach z kanapy lub koca?

Miejsce najpierw dokładnie zmywasz, a tkaninę pierzesz w możliwie wysokiej temperaturze dopuszczalnej dla materiału. Sam zapach bez dokładnego czyszczenia zwykle nie znika szybko.

Czy nieleczone przepełnienie gruczołów jest groźne?

Długo utrzymujące się przepełnienie zwiększa ryzyko stanu zapalnego, a nawet ropnia, dlatego przy powtarzających się objawach warto skonsultować się z weterynarzem, zamiast czekać.

Jak często weterynarz opróżnia gruczoły psu z nawracającym problemem?

Częstotliwość ustala lekarz indywidualnie, w zależności od tego, jak szybko u danego psa gruczoły się ponownie wypełniają.

Jeśli szukasz sprawdzonych informacji o codziennej opiece nad dobermanem, zajrzyj do pozostałych artykułów o pielęgnacji rasy.

• VCA Animal Hospitals
• Merck Veterinary Manual
• Cornell University College of Veterinary Medicine