Dojrzewanie płciowe u psa: objawy u samca i suki i zmiany w zachowaniuDojrzewanie płciowe u psa: objawy u samca i suki i zmiany w zachowaniu

Dojrzewanie płciowe u psa zaczyna się zwykle między 6. a 12. miesiącem, a u ras dużych często później, zgodnie z zakresami podawanymi przez Merck Veterinary Manual i VCA. U suki jego znakiem jest pierwsza cieczka, u samca stopniowe zmiany w znakowaniu i zainteresowanie sukami. Dojrzałość płciowa wyprzedza przy tym dojrzałość fizyczną i emocjonalną. O rozwoju szczeniaka dobermana od narodzin do dorosłości piszemy szerzej w osobnym filarze.

W skrócie- Dojrzałość płciowa to nie dorosłość: pies może być zdolny do rozrodu długo przed końcem wzrostu.- U suki sygnałem jest pierwsza cieczka, której termin u ras dużych bywa późniejszy.- U samca dojrzewanie jest stopniowe: zmienia się sposób oddawania moczu, znakowanie i reakcja na zapach suk.- Zmiany hormonalne nakładają się na okres nastoletni, więc część trudniejszych zachowań ma podłoże rozwojowe.- O kastracji i jej terminie decydujesz z lekarzem weterynarii, osobno dla każdego psa.

Dojrzałość płciowa psa a dorosłość. To dwa różne pojęcia: dojrzałość płciowa oznacza zdolność do rozrodu, podczas gdy pełna dojrzałość fizyczna i społeczna przychodzi znacznie później, zwłaszcza u ras dużych, u których te etapy są mocno rozciągnięte w czasie.

Zakres wieku, w którym pies osiąga dojrzałość płciową, opisują Merck i VCA, wskazując na okres między 6. a 12. miesiącem życia dla psów ogółem, z tendencją do późniejszego terminu u ras dużych.

Suka dojrzewa skokowo, a najwyraźniejszym sygnałem jest pierwsza cieczka, natomiast samiec dojrzewa stopniowo, przez wiele miesięcy. Zdarzają się też tak zwane ciche cieczki, trudniejsze do zauważenia przez opiekuna. Szczegółowe różnice opisuje poniższa tabela porównawcza.

Znakowanie i zmiana sposobu oddawania moczu. Częstsze znakowanie oraz zmiana pozycji podczas oddawania moczu to jeden z pierwszych, zauważalnych sygnałów.

Kiedy pies zaczyna interesować się sukami. Intensywne węszenie i wyraźna reakcja na zapach suki w cieczce pojawiają się wraz z postępującym dojrzewaniem.

Zmiany w kontaktach z innymi samcami. Napięcie przy spotkaniach z innymi dojrzałymi samcami bywa kolejnym elementem tego okresu.

Podnoszenie nogi i zstępowanie jąder to tematy osobnych, szczegółowych artykułów tego klastra.

Sygnałami zbliżającej się pierwszej cieczki bywają częstsze lizanie okolic sromu, widoczny obrzęk oraz zmiana zachowania suki. Wiek pierwszej cieczki u ras dużych, zgodnie z VCA, bywa późniejszy niż u ras małych. Sam przebieg cyklu rujowego opisuje osobny artykuł, tutaj skupiamy się wyłącznie na sygnałach samego dojrzewania.

Rozproszenie uwagi na spacerze, chęć podążania za zapachem, mniejsza tolerancja wobec innych samców, wzmożone znakowanie oraz wahania apetytu to typowe zmiany zachowania w tym okresie. Zgodnie ze stanowiskiem AVSAB warto unikać etykietowania tych zachowań jako „buntu” czy „walki o pozycję”, bo to uproszczenie niemające oparcia w opisie mechanizmów hormonalnych i rozwojowych.

Prowadzenie psa na smyczy lub długiej lince w miejscach, gdzie spacerują suki, powrót do intensywniejszego ćwiczenia przywołania, spokojne zajęcia węchowe oraz zwykła higiena to praktyczne elementy codziennej opieki w tym okresie, prowadzone wyłącznie metodami pozytywnymi.

Ćwiczenie przywołania z dojrzewającym psem na długiej lince

Wpływ zabiegu na zachowanie i wzrost psa opisują publikacje recenzowane, a wyniki różnią się między poszczególnymi rasami. Decyzję zawsze podejmuje się razem z lekarzem weterynarii, a szczegóły dotyczące terminu zabiegu opisujemy w osobnym artykule o kastracji dobermana, bez powielania jego treści tutaj.

Brak pierwszej cieczki u suki po wieku podanym przez VCA, niezstąpione jądro, ropna wydzielina z napletka lub sromu oraz nagła zmiana zachowania połączona z agresją to sygnały, które wymagają konsultacji z lekarzem weterynarii.

Poznaj przegląd chorób dobermana i zasad profilaktyki w kolejnych etapach życia. Zobacz przegląd chorób.

Odsyłacze do tekstów szczegółowych: cieczka, podnoszenie nogi, zstępowanie jąder, kastracja.

Ciekawostka. Suki psów domowych mają zwykle jedną lub dwie cieczki w roku o dowolnej porze, podczas gdy u wilków rozród jest sezonowy i przypada raz w roku. Samce psów nie mają cyklu: po osiągnięciu dojrzałości są zdolne do rozrodu przez cały rok, a bodźcem jest dla nich zapach suki w cieczce.

Czy pies w okresie dojrzewania może stać się agresywny?

Zmiany hormonalne mogą wpływać na napięcie w kontaktach z innymi psami, ale nagła, wyraźna agresja zawsze wymaga oceny lekarza weterynarii i, w razie potrzeby, behawiorysty.

Z jakiej odległości samiec wyczuje sukę w cieczce?

Psy mają bardzo dobrze rozwinięty zmysł węchu, dzięki czemu mogą wyczuwać zapach suki w cieczce z dość dużej odległości, choć dokładny zasięg zależy od warunków, na przykład wiatru.

Czy dojrzewanie płciowe wpływa na apetyt psa?

Tak, wahania apetytu bywają jednym z elementów zmian towarzyszących temu okresowi, podobnie jak zmiany w ogólnym poziomie pobudzenia.

Jak długo trwa okres dojrzewania u psa?

Czas trwania różni się między psami i rasami, a u dużych ras, do których należy doberman, proces ten bywa rozciągnięty na dłużej niż u ras małych.

Czy dojrzewający pies może przestać reagować na znane komendy?

Tak, to częsty element tego okresu, związany z rozproszeniem uwagi i zmianami rozwojowymi, a nie z utratą wcześniej wyuczonych umiejętności.

Przeczytaj, kiedy doberman się uspokaja i jak zmienia się po okresie dojrzewania. Zobacz artykuł o uspokajaniu się dobermana.

• Merck Veterinary Manual: fizjologia rozrodu psów, dojrzewanie płciowe
• VCA Animal Hospitals: cykl rujowy suk, dojrzewanie samców
• AVSAB: stanowiska dotyczące zachowania i metod szkolenia
• PubMed: publikacje recenzowane o terminie kastracji u ras dużych