Doberman, okres dojrzewania bez paniki: dlaczego pies nagle przestał słuchać, jak testuje granice i jak przejść przez bunt nastolatka krok po kroku.
Doberman w okresie dojrzewania to pies, który potrafi „zapomnieć” polecenia, częściej ignoruje opiekuna i mocniej reaguje na bodźce niż jeszcze kilka miesięcy wcześniej. To przejściowy etap rozwoju: przejdziesz przez niego spokojnie, jeśli uprościsz wymagania, zwiększysz zarządzanie otoczeniem i będziesz dalej konsekwentnie nagradzać, zamiast zaostrzać metody. Pełny przegląd zmian w zachowaniu dobermana na kolejnych etapach życia znajdziesz w osobnym filarze.
W skrócie- Gorsze posłuszeństwo w okresie dojrzewania jest normalne i dotyczy głównie relacji z opiekunem, a nie ogólnej inteligencji psa.- Zakres wieku dojrzewania różni się między psami; duże rasy, takie jak doberman, dojrzewają dłużej niż rasy małe.- Nie zaostrzaj metod: wróć do łatwiejszych kroków, częściej nagradzaj i ogranicz sytuacje, w których pies może popełnić błąd.- Nowe lęki pojawiające się w tym czasie to osobny temat, związany z drugim okresem lękowym.- Pies uspokaja się stopniowo, wraz z dojrzałością społeczną, a nie z dnia na dzień.
Doberman, okres dojrzewania: kiedy się zaczyna i ile trwa
Zakres wieku, w którym pies przechodzi przez okres dojrzewania, opisują źródła weterynaryjne i kynologiczne, takie jak AKC, DPCA i VCA, przy czym duże rasy, do których należy doberman, dojrzewają zwykle dłużej niż rasy małe.
Dojrzałość płciowa a dojrzałość społeczna. Warto rozróżnić dwa różne procesy: dojrzałość płciową, czyli zdolność do rozrodu, osiąganą stosunkowo wcześnie, oraz dojrzałość społeczną, czyli pełne ukształtowanie zachowania i emocjonalnej stabilności, która przychodzi znacznie później. To właśnie w tym drugim, dłuższym okresie mieści się cała trudność opisywana w tym artykule. Fizyczny rozwój szczeniaka miesiąc po miesiącu opisujemy szerzej w filarze o rozwoju szczeniaka dobermana.
Pies przestał słuchać: co dzieje się w głowie nastolatka
W tym okresie zachodzą jednocześnie zmiany hormonalne i dalszy rozwój mózgu, co przekłada się na typowe, pozorne „zapominanie” dobrze wcześniej znanych poleceń. To nie utrata wiedzy, tylko chwilowe pogorszenie zdolności do skupienia się na niej w obecności rozpraszających bodźców, szczególnie w relacji z własnym opiekunem.
Bunt nastolatka u psa: 6 typowych zachowań
Do najczęściej opisywanych zmian w tym okresie należą: wyraźnie gorsze przywołanie, powrót ciągnięcia na smyczy mimo wcześniejszego opanowania spokojnego chodzenia, o czym piszemy szerzej w artykule o ciągnięciu na smyczy, swoiste sprawdzanie, co w danej chwili „przejdzie” opiekunowi, więcej szczekania o charakterze alarmowym, silniejsze zainteresowanie zapachami i innymi psami podczas spacerów oraz ogólnie wyższy poziom pobudzenia w codziennych sytuacjach.
Schemat
Bunt nastolatka: typowe zachowania
Gorsze przywołanie
Wyraźny spadek skuteczności komendy „do mnie”.
Ciągnięcie na smyczy
Powrót ciągnięcia mimo wcześniejszego opanowania.
Testowanie granic
Sprawdzanie, co w danej chwili „przejdzie”.
Więcej szczekania
Częstsze szczekanie o charakterze alarmowym.
Zainteresowanie zapachami i psami
Silniejsze rozproszenie na spacerach.
Wyższe pobudzenie
Ogólnie podniesiony poziom pobudzenia na co dzień.
Źródło: opracowanie własne
Jak przejść przez okres dojrzewania: plan na co dzień
Uprość wymagania i podnieś wartość nagród. Cofnięcie się do łatwiejszego poziomu komend, na którym pies odnosi pewny sukces, oraz sięgnięcie po bardziej atrakcyjne nagrody w trudniejszych warunkach realnie przyspiesza powrót do wcześniejszego poziomu posłuszeństwa.
Zarządzanie: długa linka i bezpieczne miejsca. W miejscach, gdzie przywołanie wcześniej działało bez zarzutu, warto tymczasowo wrócić do długiej linki treningowej, zamiast ryzykować całkowitą swobodę przy niepewnym już przywołaniu.
Rutyna, sen i zajęcia węchowe. Przewidywalny rytm dnia, odpowiednia ilość snu i regularne zajęcia angażujące węch pomagają ustabilizować pobudzenie psa. O tym, jak uczyć psa wyciszenia w praktyce, piszemy w artykule o nadpobudliwym dobermanie.
Krótkie i częste treningi. Kilka krótkich sesji dziennie działa skuteczniej niż rzadkie, długie treningi, bo lepiej dopasowuje się do wahającej się w tym okresie zdolności koncentracji psa.

Pies w okresie dojrzewania a nowe lęki
W tym czasie u części psów pojawiają się też nagłe obawy przed rzeczami, które wcześniej nie budziły żadnej reakcji. W takiej sytuacji nie warto zmuszać psa do konfrontacji z bodźcem: lepiej zwiększyć dystans i uważnie obserwować, jak reakcja zmienia się w czasie. To zjawisko wiąże się z tak zwanym drugim okresem lękowym, opisanym ogólnie w artykule o okresie lękowym u szczeniaka. Kontakty z innymi psami i obcymi ludźmi w tym okresie opisujemy szerzej w filarze o socjalizacji dobermana.
Każdy etap rozwoju łatwiej zrozumieć, gdy znasz psa od początku. Zobacz szczenięta dobermana i ich Obserwacje opiekuna. Zobacz szczenięta.
Kiedy doberman się uspokaja
Wyciszenie następuje stopniowo, wraz z osiąganiem dojrzałości społecznej, a nie nagle, z dnia na dzień. Różnice indywidualne między psami bywają w tym względzie znaczne, a na tempo wyciszania wpływają dodatkowo ilość snu, dostęp do zajęć angażujących umysł oraz przewidywalność codziennej rutyny. Nie warto oczekiwać w pełni spokojnego, ustabilizowanego psa zbyt wcześnie: to proces rozłożony na wiele miesięcy.
Pułapki okresu buntu: kary, pełna swoboda, rezygnacja z treningu
Kilka reakcji opiekuna zwykle wydłuża ten trudny okres zamiast go skracać: zaostrzanie metod szkoleniowych w odpowiedzi na pogorszone posłuszeństwo, danie psu zbyt dużej swobody bez smyczy mimo wyraźnie słabszego przywołania, całkowite porzucenie treningu w przekonaniu, że „i tak nic nie działa”, oraz przypisywanie psu złośliwości czy uporu tam, gdzie w rzeczywistości mamy do czynienia z naturalnym etapem rozwoju.
Kalendarz nastolatka
Kroki
Kalendarz nastolatka
Wczesne dojrzewanie
Pierwsze osłabienie przywołania, większa rozpraszalność. Upraszczasz poziom trudności komend, uważaj na zbyt szybkie zwiększanie swobody bez smyczy.
Szczyt okresu
Wyraźne testowanie granic, wyższe pobudzenie, możliwe nowe lęki. Upraszczasz długość i intensywność treningów, nie karz za sygnały lęku.
Wyciszanie
Stopniowy powrót wcześniejszego poziomu posłuszeństwa. Można ostrożnie podnosić wymagania, uważaj na zbyt szybki powrót do dawnych oczekiwań.
Źródło: opracowanie własne
Checklista
Reset treningowy na dwa tygodnie
Źródło: opracowanie własne
Ciekawostka. W eksperymencie z udziałem młodych psów, opisanym przez Ashera i współautorów w 2020 roku w Biology Letters, ośmiomiesięczne psy częściej ignorowały polecenie „siad” wydawane przez własnego opiekuna, ale znacznie rzadziej ignorowały to samo polecenie wydane przez osobę obcą.
Najczęstsze pytania
Czy suka i samiec dobermana dojrzewają w tym samym tempie?
Tempo dojrzewania różni się indywidualnie i bywa też związane z płcią, choć dokładne różnice warto traktować jako tendencje, a nie sztywną regułę dotyczącą każdego psa.
Czy w okresie dojrzewania warto zmienić trenera lub szkołę?
Niekoniecznie, o ile dotychczasowy trener pracuje metodami opartymi na nagradzaniu i rozumie specyfikę tego okresu, ale jeśli aktualne podejście opiera się na zaostrzaniu wymagań, warto poszukać kogoś, kto podejdzie do sytuacji bardziej cierpliwie.
Czy w okresie dojrzewania mogą pojawić się reakcje agresywne?
U części psów w tym okresie mogą pojawić się bardziej asertywne reakcje wobec innych psów czy w obronie zasobów, co warto obserwować i, w razie nasilenia, skonsultować z behawiorystą, zamiast bagatelizować.
Czy okres dojrzewania wpływa na apetyt i sen psa?
Tak, niektóre psy w tym okresie jedzą mniej regularnie albo mają zaburzony rytm snu, co zwykle mija wraz z postępem dojrzewania, choć wyraźne, długotrwałe zmiany warto omówić z lekarzem weterynarii.
Czy pierwsza cieczka zmienia zachowanie suki?
U części suk pierwsza cieczka rzeczywiście wiąże się z zauważalnymi zmianami w zachowaniu i nastroju, choć dokładny przebieg różni się indywidualnie między psami.
Planujesz dobermana na później? Sprawdź informacje o kolejnym miocie. Zapisz się. Niebieski z naszego obecnego miotu ma już swoją stronę z dziennikiem „Obserwacje opiekuna”. Zobacz stronę Niebieskiego.
Źródła
- PubMed: Asher i in. 2020 (Biology Letters)
- AKC / DPCA: dojrzewanie i dojrzałość rasy
- VCA Animal Hospitals: okres dojrzewania u psów
- AVSAB: metody pracy z psem
- Merck Veterinary Manual: rozwój behawioralny psa
