Doberman boi się obcych ludzi: jak budować pewność siebie młodego i dorosłego psaDoberman boi się obcych ludzi: jak budować pewność siebie młodego i dorosłego psa

Gdy doberman boi się obcych ludzi, nie zmuszasz go do kontaktu: dajesz mu dystans, pozwalasz samemu zdecydować, czy podejdzie, i łączysz obecność obcych z czymś przyjemnym. Gości prosisz, żeby ignorowali psa, a przy silnym lęku, warczeniu lub kłapaniu pracujesz z behawiorystą. Więcej o najczęstszych zachowaniach dobermana i ich przyczynach piszemy w osobnym filarze.

W skrócie- Lęk przed ludźmi łatwo pomylić z czujnością; rozstrzygają sygnały ciała, a nie samo szczekanie.- Pies decyduje o kontakcie: każde wymuszone podejście cofa postępy.- Pracujesz poniżej progu reakcji, czyli w odległości, w której pies je smakołyki i ma luźne ciało.- Goście dostają proste instrukcje, a pies ma bezpieczne miejsce, do którego może odejść.- Profilaktyka u szczeniąt to temat socjalizacji; tu opisujemy pracę z młodym i dorosłym psem.

Ciężar ciała przeniesiony do tyłu, nisko trzymany ogon, uszy przyciśnięte do głowy, oblizywanie pyska, odwracanie głowy czy zamieranie w bezruchu to typowe sygnały lęku przed obcą osobą. Szczekanie połączone z wyraźnym wycofywaniem się różni się od pewnego siebie, czujnego szczekania bez cofania ciała, dlatego warto patrzeć na całą mowę ciała psa, a nie tylko na sam dźwięk. Więcej o czytaniu mowy ciała dobermana piszemy w osobnym filarze, gdzie opisujemy szerzej różnice między sygnałami lęku a czujności.

Temperament i pewne predyspozycje dziedziczne mogą mieć wpływ na skłonność do lęku, podobnie jak luki w socjalizacji we wczesnym okresie życia, wcześniejsze przykre doświadczenia czy tak zwany drugi okres wrażliwości przypadający na okres dojrzewania psa. Ból fizyczny, niezauważony przez opiekuna, również może objawiać się większą drażliwością i lękliwością wobec obcych osób. Profilaktyka lęku u szczeniąt to temat wczesnej socjalizacji, o czym piszemy szerzej w artykule o socjalizacji dobermana, natomiast ten artykuł skupia się na pracy z psem, u którego lęk już się pojawił.

Typowe wyzwalacze silniejszej reakcji lękowej to niski głos, wysoki wzrost, zarost, nakrycie głowy jak czapka czy kaptur, pochylanie się nad psem, bezpośrednie patrzenie w oczy oraz gwałtowne, nieprzewidywalne ruchy. Warto spisać własną, indywidualną listę sytuacji i cech wywołujących u konkretnego psa najsilniejszą reakcję, a następnie uszeregować je od najłatwiejszej do najtrudniejszej, żeby móc pracować stopniowo, zaczynając od najmniej stresujących sytuacji.

Podstawową zasadą pracy z lękiem jest trzymanie się progu reakcji, czyli takiej odległości od bodźca, w której pies wciąż je smakołyki, patrzy na opiekuna i ma rozluźnione ciało, zamiast być spiętym czy w pełni skoncentrowanym na zagrożeniu. Droga wycofania powinna być zawsze wolna, żeby pies w każdej chwili mógł się oddalić, jeśli poczuje taką potrzebę. Prosty test zgody, polegający na krótkim głaskaniu, przerwie i obserwacji, czy pies sam prosi o więcej kontaktu, czy raczej odchodzi, pomaga sprawdzić, czy dany kontakt jest dla niego rzeczywiście komfortowy.

Praca nad lękiem opiera się na stopniowej desensytyzacji i przeciwwarunkowaniu, zaczynając od widoku obcej osoby w dużej oddali podczas spaceru, przez mijanie jej bokiem z bezpiecznej odległości, obecność znajomego pomocnika w ogrodzie, jego obecność w domu w pozycji siedzącej, aż po krótką, spokojną wizytę. Przejście do kolejnego etapu następuje dopiero wtedy, gdy pies konsekwentnie zachowuje się spokojnie na poprzednim, a cofnięcie się o etap jest naturalną reakcją na powrót sygnałów lęku, a nie porażką w procesie nauki.

Gość ignoruje psa zgodnie z instrukcją, pies odpoczywa na macie

Prośba, żeby gość nie patrzył na psa, nie wyciągał w jego stronę ręki, nie pochylał się nad nim i usiadł bokiem, znacząco zmniejsza poczucie zagrożenia u lękliwego psa. Smakołyk warto rzucać w stronę psa, a nie podawać go wprost do siebie, i zdecydowanie unikać przytulania czy innych form intensywnego kontaktu fizycznego. Pies powinien mieć dostępne bezpieczne miejsce, na przykład osobny pokój, klatkę kennelową z otwartymi drzwiami czy matę w spokojnym kącie, do którego może się wycofać w dowolnym momencie wizyty.

Warczenie, kłapanie zębami, długotrwałe zamieranie w bezruchu, rozszerzanie się lęku na coraz to nowe sytuacje lub brak jakichkolwiek postępów mimo konsekwentnej pracy to sygnały, że samodzielna praca w domu może nie wystarczyć. W takiej sytuacji warto najpierw skonsultować się z lekarzem weterynarii, żeby wykluczyć ból jako możliwą przyczynę drażliwości, a następnie skorzystać z pomocy certyfikowanego behawiorysty pracującego metodami pozytywnymi.

Lęk przed obcymi ludźmi wynika z połączenia wielu czynników, w tym genetycznych predyspozycji i wcześniejszych doświadczeń, na które opiekun nie zawsze miał wpływ, szczególnie jeśli pies trafił do niego już w starszym wieku. Skupienie się na konstruktywnej pracy nad budowaniem pewności siebie psa jest bardziej produktywne niż szukanie winy za obecny stan rzeczy.

Każde szczenię z obecnego miotu ma swoją stronę z Obserwacjami opiekuna. Zobacz, jak rozwijają się przed przyjazdem do Polski. Zobacz szczenięta.

Ciekawostka. Psy potrafią odróżnić uśmiechniętą twarz człowieka od rozgniewanej nawet na zdjęciach, których wcześniej nie widziały.

Doberman boi się ludzi: czy wyrośnie z tego z wiekiem?

Nie zawsze samoistnie, ale konsekwentna, stopniowa praca metodami pozytywnymi zwykle poprawia sytuację niezależnie od wieku psa.

Czy obcy mogą karmić psa smakołykami z ręki?

Lepiej rzucać smakołyk w stronę psa, a nie podawać go wprost do ręki, żeby nie zmuszać go do bliskiego kontaktu.

Jak długo trwa praca z lękiem przed ludźmi?

Zależy od konkretnego psa i nasilenia lęku, proces ten zwykle wymaga wielu tygodni lub miesięcy konsekwentnej, stopniowej pracy.

Czy kaganiec pomaga przy psie, który boi się gości?

Kaganiec nie rozwiązuje samego lęku, choć w niektórych sytuacjach może zwiększyć poczucie bezpieczeństwa opiekuna podczas pracy nad problemem.

Czy to wina opiekuna, że pies boi się obcych ludzi?

Nie, lęk wynika z połączenia wielu czynników, w tym genetycznych i wcześniejszych doświadczeń, na które opiekun nie zawsze miał wpływ.

Myślisz o szczeniaku z przyszłego miotu? Zapisz się na listę oczekujących. Dowiedz się więcej.

• AVSAB: stanowisko w sprawie metod pracy i okresów wrażliwości
• publikacje recenzowane (PubMed): Müller i wsp. 2015 Current Biology
• Merck Veterinary Manual: lęki i fobie u psów
• VCA Animal Hospitals: desensytyzacja i przeciwwarunkowanie