Dlaczego psy się obwąchują? Wyjaśniamy rolę węchu i narządu Jacobsona, przebieg psiego powitania oraz sygnały, kiedy spokojnie je przerwać.
Dlaczego psy się obwąchują? Bo zapach mówi im o drugim psie więcej niż wygląd: kim jest, jakiej jest płci, czy już się znają i w jakim jest nastroju. Krótkie wąchanie pyska, boku i okolicy pod ogonem to zwykłe powitanie. Przerwij je spokojnie, gdy któryś pies sztywnieje, zamiera albo próbuje odejść. Więcej o budowaniu spokojnych relacji ze światem znajdziesz w tekście o socjalizacji dobermana.
W skrócie- Krótkie wąchanie po łuku i odejście albo zaproszenie do zabawy to typowe, spokojne powitanie.- Narząd przylemieszowo-nosowy odbiera feromony, dlatego psy zatrzymują się przy pysku i okolicy ogona.- Sztywnienie, zamarcie i uniesiona sierść na karku to sygnał, by spokojnie rozdzielić psy.
Dlaczego psy się obwąchują: co mówi zapach drugiego psa
Nos psa ma znacznie więcej receptorów węchowych niż nos człowieka, a dokładny opis budowy nabłonka węchowego znajdziesz w materiałach Merck Veterinary Manual i Cornell University College of Veterinary Medicine. Zapach drugiego psa niesie mnóstwo informacji: kim on jest, jakiej jest płci, w jakim jest stanie hormonalnym i czy się już wcześniej spotkały. Ten tekst dotyczy wyłącznie obwąchiwania między psami. Obwąchiwanie ludzi i gości opisuje osobny artykuł.
Narząd przylemieszowo-nosowy: drugi system węchowy
Oprócz zwykłego węchu psy mają dodatkowy system odbioru zapachów: narząd przylemieszowo-nosowy, nazywany też narządem Jacobsona. Jego ogólną funkcję i położenie opisują materiały Merck i Cornell: odbiera on feromony, czyli sygnały chemiczne niosące informacje o płci i stanie hormonalnym drugiego zwierzęcia. Dlatego samce i suki mogą podchodzić do obwąchiwania nieco inaczej, choć szczegóły tych różnic zostawiamy literaturze źródłowej.
Dlaczego psy wąchają sobie tyłki, zamiast patrzeć sobie w oczy
Okolica pod ogonem, a konkretnie worki okołoodbytowe, działa jak indywidualny podpis zapachowy psa, co opisuje VCA Animal Hospitals. Jednocześnie bezpośredni, długi kontakt wzrokowy między psami bywa odbierany jako sygnał napięcia. Dlatego psy zaczynają powitanie od nosa, a nie od spojrzenia sobie w oczy. Szczegółowy opis tego, co dokładnie dzieje się przy wąchaniu pod ogonem, znajdzie się w osobnym artykule.
Psie powitanie jako rytuał, który zapobiega konfliktom
Powitanie psów pełni funkcję wymiany informacji bez wchodzenia w konflikt. W jego trakcie pojawiają się sygnały uspokajające, a po kilku sekundach psy zwykle się rozchodzą albo przechodzą do zabawy.
Podejście po łuku i pierwszy kontakt nosem
Spokojne psy zwykle podchodzą do siebie łukiem, a nie na wprost, co samo w sobie jest sygnałem braku konfrontacji. Pierwszy kontakt to zwykle dotknięcie nosem pyska drugiego psa.
Psy znajome i nieznajome: różna długość powitania
Psy, które mieszkają razem albo często się widują, witają się zwykle krócej niż psy spotykające się po raz pierwszy, bo mają już o sobie wiele informacji.
Krótki ogon i czarna sierść: co utrudnia odczytanie dobermana
Krótki ogon i jednolita, ciemna sierść z podpalaniem utrudniają odczytanie części sygnałów, które inne psy przekazują pozycją ogona czy mimiką. Dlatego przy dobermanie warto patrzeć na całą postawę ciała, a nie tylko na ogon. Więcej o codziennym zachowaniu dobermana znajdziesz w osobnym tekście.
Obwąchiwanie psów: kiedy pozwolić, a kiedy przerwać
Zachowanie podczas obwąchiwania | Co zwykle oznacza | Co robi opiekun |
|---|---|---|
Krótkie wąchanie po łuku i odejście | Spokojne, typowe powitanie | Pozwól, nie przerywaj |
Kręcenie się w kółko z luźnym ciałem | Zapoznanie bez napięcia | Obserwuj dalej |
Ukłon do zabawy po obwąchaniu | Zaproszenie do wspólnej zabawy | Pozwól, jeśli oba psy chętne |
Zamarcie i sztywny ogon | Narastające napięcie | Spokojnie odezwij się do psa i odejdź w bok |
Siadanie, by zasłonić okolicę ogona | Chęć zakończenia kontaktu | Pomóż psu się oddalić |
Uniesiona sierść na karku | Pobudzenie, możliwe napięcie | Rozdziel psy spokojnym głosem |
Nachalne wąchanie mimo odchodzenia drugiego psa | Brak respektowania granic | Przerwij kontakt, odejdź |
Kilka psów naraz otacza jednego | Ryzyko osaczenia | Zabierz psa na bok |
Gdy trzeba przerwać kontakt, rób to bez szarpania smyczy: przywołaj psa spokojnym głosem, odejdź razem z nim w bok i nagródź go za samo odejście. Gdy pies jest nachalny wobec innych psów mimo wyraźnych sygnałów drugiej strony, to osobny problem opisany w kolejnym artykule.
Powitanie na smyczy i na wybiegu: co się zmienia
Smycz wymusza czołowe podejście psów do siebie i dodatkowe napięcie, dlatego rządzi się nieco innymi zasadami, które opisuje osobny poradnik o powitaniu psów na smyczy. Na wybiegu z kolei kilka psów naraz może obwąchiwać nowo przybyłego psa, co łatwo zmienia się w osaczanie. Jeśli widzisz, że Twój pies jest przytłoczony taką sytuacją, zabierz go na bok i daj mu chwilę oddechu.
Najczęstsze pytania
Dlaczego pies otrząsa się zaraz po powitaniu z innym psem?
Otrząsanie się często pomaga psu rozładować napięcie po intensywnym kontakcie i wrócić do spokoju.
Czy pies musi obwąchać każdego mijanego psa?
Nie, wiele psów spokojnie mija inne psy bez kontaktu i to normalne zachowanie.
Dlaczego mój pies unika obwąchiwania innych psów?
Może preferować większy dystans albo mieć wcześniejsze doświadczenia, które sprawiają, że unika bliskiego kontaktu.
Czy obwąchiwanie wygląda inaczej u psów, które mieszkają razem?
Tak, zwykle jest krótsze, bo psy znają się już nawzajem i mają mniej nowych informacji do wymiany.
Dlaczego psy obwąchują miejsca, w których był inny pies?
Zapach pozostawiony w miejscu niesie informacje podobne do bezpośredniego obwąchiwania, dlatego psy chętnie go sprawdzają.
Poznaj cztery szczenięta dobermana i przeczytaj ich Obserwacje opiekuna na /szczenieta.
Źródła
- Merck Veterinary Manual, zmysł węchu psa, narząd przylemieszowo-nosowy
- Cornell University College of Veterinary Medicine, węch i komunikacja psów
- VCA Animal Hospitals, worki okołoodbytowe
- Leaver S.D.A., Reimchen T.E., Behaviour, 2008 (model psa z ogonem różnej długości)
- AVSAB, stanowisko w sprawie socjalizacji szczeniąt